Presidentja e përkohshme e Venezuelës, Delcy Rodríguez, e cila u betua pas largimit të Nicolás Maduro sipas ndërhyrjes së Uashingtonit, shënon kthesën më të fundit në lëvizjen socialiste të vendit, “Chavismo”. Por kush është saktësisht Rodríguez dhe çfarë mund të mësohet nga background-i i saj familjar dhe lidhjet politike?
56-vjeçarja, avokate me profesion, ka ngjitur shpejt shkallët e pushtetit në Pallatin Miraflores gjatë dekadës së fundit. Por ngritja e saj politike është e pandashme nga historia familjare, veçanërisht trashëgimia e babait të saj, José Antonio Rodríguez.
José Antonio Rodríguez, patriarku i familjes që më vonë do të ndikonte në rrjedhën e socializmit venezuelian, ishte një udhëheqës studentor aktiv dhe militant brenda disa lëvizjeve të armatosura të majta. Ai më pas bashkë-themeloi Lidhjen Socialiste, një parti politike margjinale që refuzonte pjesëmarrjen në zgjedhje dhe promovonte aktivisht abstinencën dhe votën nul.
Në shkurt të vitit 1976, José Antonio Rodríguez thuhet se ka koordinuar rrëmbimin e William Niehous, një drejtues amerikan që udhëhiqte operacionet e kompanisë Owens-Illinois në Venezuelë dhe që lëvizja guerile akuzonte si agjent të CIA-s. Pesë muaj më vonë, ai u arrestua nga oficerët e Drejtorisë së Shërbimeve të Inteligjencës dhe Parandalimit (DISIP) dhe vdiq në paraburgim, pas asaj që familja e tij e përshkruan si torturë. Vajza më e vogël, Delcy, ishte vetëm shtatë vjeç atëherë.
Si Delcy ashtu edhe vëllai i saj, Jorge, i cili ishte gjithashtu fëmijë kur babai u vra, kanë folur publikisht për ndikimin e këtyre ngjarjeve, duke e përshkruar vdekjen e të atit si traumë personale dhe politike përcaktuese. Të dy përfunduan shkollimin e mesëm në një gjimnaz publik në Karakas, i lidhur me Universitetin Qendror të Venezuelës (UCV), një institucion që ka shërbyer si inkubator për gjenerata të tëra aktivistësh marksistë, përfshirë babanë e tyre.
Më vonë, të dy u regjistruan në UCV në fund të viteve ’80 dhe fillim të viteve ’90. Delcy Rodríguez u diplomua në drejtësi, ndërsa Jorge Rodríguez në psikiatri. Pavarësisht rrugëve të ndryshme akademike, të dy më vonë u përfshinë në politikën kombëtare pas ngritjes së Chavismo.
Sipas biografive zyrtare të qeverisë, Delcy më pas ndoqi studime pasuniversitare jashtë vendit, duke përfunduar gradë në ligjin e punës në Universitetin Paris Nanterre dhe në politikën sociale në Birkbeck, Universiteti i Londrës. Megjithatë, nuk ka dokumentacion publik nga asnjë nga këto institucione që të konfirmojë këto kvalifikime.
Nga Chávez te Maduro
Vëllezërit Rodríguez hynë në jetën publike gjatë mandatit të parë presidencial të Hugo Chávez, i cili nisi në vitin 1999.
Delcy Rodríguez fillimisht mbajti role teknike dhe burokratike, jo drejtpërdrejt politike. Nga viti 2003 e tutje, ajo punoi në pozicione si Zyra e Koordinimit të Përgjithshëm e Zëvendëspresidentit dhe Drejtoria e Çështjeve Ndërkombëtare në Ministrinë e Energjisë dhe Minierave. Karriera e saj mori një kthesë vendimtare një dekadë më vonë, pas vdekjes së Chávez në 2013 dhe konsolidimit të pushtetit nga Maduro.
Që nga ajo kohë, Delcy Rodríguez kaloi në role politikisht të qarta dhe u bë një nga figurat më influente brenda ekzekutivit. Ajo shërbeu si Ministre e Komunikimit dhe Informacionit nga 2013 deri në 2014, më pas si Ministre e Punëve të Jashtme nga 2014 deri në 2017, para se të bëhej presidente e Asamblesë Kombëtare Kushtetuese në 2017.
Ky rol i fundit kishte një rëndësi të veçantë. Nën drejtimin e saj, Asambleja iu dha vetes kompetenca të gjera, pothuajse të pakufizuara mbi degët e tjera të qeverisë, me pretendimin për të hartuar një kushtetutë të re, proces që nuk u përfundua kurrë.
Në vitin 2018, presidenca e Asamblesë Kushtetuese kaloi tek Diosdado Cabello, ministri i brendshëm i Venezuelës dhe figura tjetër qendrore, përveç Rodríguez, në strukturën ekzekutive de facto të vendit.
Maduro e ka lavdëruar më parë për rolin e saj ndërkombëtar, duke thënë se ajo mbrojti sovranitetin e Venezuelës dhe qeverinë e tij socialiste “si një tigër”. Duke e emëruar zv/presidente në 2018, ai e përshkroi atë si “të guximshme … revolucionare dhe të provuar në një mijë beteja”.