Sulmi i urdhëruar nga presidenti amerikan, Donald Trump, ndaj Venezuelës përbën një “shkelje të rëndë të së drejtës ndërkombëtare dhe një akt agresioni ndaj një shteti sovran”.
Kështu e cilëson profesoresha Marina Castellaneta, pedagoge e së Drejtës Ndërkombëtare në Universitetin e Barit, duke komentuar arrestimin e presidentit venezuelian Nicolás Maduro nga forcat amerikane.
“Neni 2, paragrafi 4 i Kartës së OKB-së ndalon përdorimin e forcës. Kjo është një normë detyruese, nga e cila mund të devijohet vetëm në rast të vetëmbrojtjes, pas një sulmi të armatosur të pësuar. Në këtë rast, kjo kusht nuk ekziston”, shpjegon Castellaneta.
Administrata Trump e ka justifikuar operacionin si pjesë të luftës kundër narkotrafikut ndërkombëtar, por për profesoreshën ky argument nuk qëndron.
“Për trafik droge, trafik qeniesh njerëzore apo korrupsion ndërkombëtar ekzistojnë konventa specifike të OKB-së. Instrumentet janë juridike: bashkëpunimi mes autoriteteve, hetimi dhe gjykimi. Në asnjë rast nuk lejohet përdorimi i forcës ushtarake kundër një shteti sovran”, thekson ajo.
As akuzat e rënda ndaj Maduros nuk justifikojnë një ndërhyrje të tillë.
“Ekziston një çështje e hapur në Gjykatën Penale Ndërkombëtare dhe Venezuela e ka ratifikuar Statutin e saj. Atje proceset zhvillohen sipas shtetit të së drejtës. Ky nuk është mandat arresti, por rrëmbim i një personi. Për më tepër, një kryetar shteti gëzon imunitet, parim që SHBA e ka mbrojtur edhe në raste të tjera, si ai i Netanyahut”, nënvizon Castellaneta.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së e ka cilësuar rastin si një “precedent të rrezikshëm”. Sipas ekspertes italiane, arsyeja është e qartë.
“Bëhet fjalë për një shkelje flagrante nga një anëtar i përhershëm i Këshillit të Sigurimit. Reagimet e vakëta të komunitetit ndërkombëtar tregojnë frikë për t’u pozicionuar hapur dhe rrezikojnë të minojnë një nga shtyllat e së drejtës ndërkombëtare”.
Sa i përket reagimeve, Castellaneta shprehet se Këshilli i Sigurimit është praktikisht i paralizuar për shkak të së drejtës së vetos që kanë SHBA-të, por një rezolutë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së do të ishte e mundur.
“Do të ishte interesante të shihej sa shtete do ta dënonin hapur Trump. Nëse dënojmë agresionin rus ndaj Ukrainës, me të njëjtin standard duhet të dënojmë edhe agresionin amerikan ndaj Venezuelës”, thotë ajo.
Qëndrimet e paqarta të disa qeverive evropiane, përfshirë Italinë, që flasin për “ndërhyrje legjitime” duke dënuar njëkohësisht përdorimin e forcës, cilësohen si formula diplomatike pa bazë të qartë ligjore.
“Askush nuk shpjegon mbi çfarë legjitimiteti juridik mbështetet ky veprim. Edhe rasti i Panamasë me Noriegën ishte një shkelje e hapur e së drejtës ndërkombëtare”, shton ajo.
As vënia në dyshim e legjitimitetit të zgjedhjeve të Maduros nuk përbën justifikim.
“Probleme të tilla ekzistojnë në shumë vende dhe trajtohen nga organizma ndërkombëtarë me sanksione, jo me vendime të njëanshme ushtarake. Kjo tregon një qasje imperialiste, e reflektuar edhe në dokumentet e strategjisë së sigurisë kombëtare të SHBA-ve”, thekson Castellaneta.
Më 16 dhjetor, administrata Trump e kishte shpallur regjimin e Maduros si “Foreign Terrorist Organization”, duke e paraqitur këtë si bazë ligjore për veprim ushtarak. Por për profesoreshën, kjo është një iniciativë e njëanshme pa vlerë juridike ndërkombëtare.
“Edhe më parë, etiketime të tilla janë përdorur për të justifikuar luftëra, si rasti i Irakut”, kujton ajo.
Edhe nga këndvështrimi i së drejtës amerikane, veprimi i Trump shihet si i diskutueshëm.
“Do të nevojitej autorizimi i Kongresit, përveç rasteve kur ekziston një rrezik i menjëhershëm për SHBA-në. Megjithatë, edhe presidentë të tjerë në të kaluarën kanë vepruar pa miratim paraprak, duke raportuar më pas”, përfundon Castellaneta.