Media ekuadoriane Vistazo shkruan në një artikull se rrënjët e mafies shqiptare lidhen me periudhën komuniste, kur Shqipëria ishte e izoluar nga bota. Në vitet 1960 u krijuan lidhje të para me grupet kriminale italiane përmes kontrabandës së cigareve drejt Italisë dhe Europës. Këto marrëdhënie ndihmuan në krijimin e asaj që më vonë u njoh si “Rruga e Ballkanit”, një korridor i rëndësishëm për aktivitetet kriminale ndërkombëtare.
Pas rënies së komunizmit, Shqipëria u përball me krizën e skemave piramidale në vitin 1997, e cila shkaktoi trazira të mëdha dhe përhapje të armëve në popullsi. Në të njëjtën periudhë, lufta në Kosovë solli fluks refugjatësh dhe krijoi kushte të favorshme për zgjerimin e grupeve të krimit të organizuar.
Me emigrimin masiv të shqiptarëve drejt Europës, veçanërisht Italisë dhe Britanisë së Madhe, disa rrjete kriminale shqiptare u përfshinë fillimisht në trafikun e njerëzve dhe më pas në trafikun e drogës. Sipas raportit, deri në fillim të viteve 2000 grupet shqiptare kishin fituar ndikim të madh në tregun e kokainës në Mbretërinë e Bashkuar.
Artikulli thekson se mafia shqiptare u lidh ngushtë me organizatat mafioze italiane, veçanërisht me ‘Ndrangheta-n. Fillimisht shqiptarët vepronin si bashkëpunëtorë të italianëve në portet europiane, por më vonë krijuan rrjete të pavarura dhe kontakte të drejtpërdrejta me furnizuesit e kokainës në Amerikën Latine, sidomos në Kolumbi dhe Ekuador.
Raporti përmend gjithashtu se shqiptarët dhe italianët kanë bashkëpunuar në trafikun e drogës nga portet ekuadoriane, duke u bërë pjesë e rrjeteve ndërkombëtare që kontrollojnë transportin e kokainës nga Amerika e Jugut drejt tregjeve europiane.
Artikulli i plotë i Vistazo.com:
Policia italiane me strukturë të militarizuar arrestoi të martën, më 16 qershor, tetë persona që ishin pjesë e një rrjeti të trafikut të drogës. Ky operacion në Itali konfirmon atë që në Ekuador konsiderohej prej kohësh një sekret i njohur: mafiet kalabreze (‘Ndrangheta) dhe kampaneze (Camorra) kanë vepruar në koordinim me grupin kriminal “Los Choneros”.
Hetimi, i drejtuar nga Drejtoria Distriktuale Antimafia (DDA) e Prokurorisë së Romës, kishte nisur prej disa muajsh. Një nga momentet kyçe të procesit ndodhi në fund të majit, kur autoritetet italiane zbuluan se Camorra kishte përvetësuar rreth dhjetë kilogramë kokainë me vlerë afërsisht 350 mijë dollarë amerikanë nga një rrjet sudamerikan. Për ta realizuar këtë, organizata simuloi një operacion policor që në fakt rezultoi të ishte vetëm një fasadë.
Një pjesë e këtij hetimi zbuloi gjithashtu ekzistencën e lidhjeve të drejtpërdrejta mes mafies italiane dhe “Los Choneros”. Gjatë operacioneve të fundit të majit, autoritetet arrestuan një pjesë të drejtuesve të kësaj strukture kriminale transnacionale.
Sipas dosjes hetimore, kokaina transportohet me anije që nisen nga portet e Guayaquilit, të kamufluara mes eksporteve të produkteve të regjistruara ligjërisht. Me ndihmën e punonjësve portualë dhe bashkëpunëtorëve të tjerë në kompani private, pakot me drogë hidhen në det të hapur dhe më pas rikuperohen duke përdorur koordinata satelitore.
Në fund të majit, autoritetet raportuan arrestimin e një qelize të “Los Choneros”. Ndërkohë, mediat italiane njoftuan për tetë arrestimet e reja, të cilat janë pjesë e të njëjtit proces hetimor.
Grupi kishte bazën e tij në Romë dhe në bregdetin verior të rajonit të Lacios. Ai mbante lidhje të ngushta me ‘Ndrangheta-n dhe Camorra-n, ndërsa në Amerikën e Jugut bashkëpunonte me “Los Choneros”.
Raportimet e mediave italiane tregojnë se rrjeti trafikonte rreth 800 kilogramë drogë në vit. Kjo veprimtari gjeneronte një qarkullim financiar prej afërsisht 30 milionë dollarësh, ndërsa fitimi neto përllogaritej në rreth një të pestën e kësaj shume.
Kodet që përdornin për t’iu shmangur përgjimeve
Hetimi italian tregon se anëtarët e grupit përdornin terma të ndryshëm nga frika e përgjimeve. Kokainën e quanin “Borëbardha”, ndërsa për t’iu referuar gjendjes dhe pastërtisë së saj përdornin termat “e gatuar” ose “e papërpunuar”.
Mes të arrestuarve të së martës kishte shtetas me origjinë kolumbiane dhe dominikane. Sipas hetuesve, njëri prej tyre, i njohur me nofkën “presidenti”, koordinonte kontaktet për furnizimin me drogë, si për dërgesat nga Amerika e Jugut ashtu edhe për transportin në Spanjë.
Si vepron mafia italiane në Ekuador
Raportet e inteligjencës të siguruara nga revista Vistazo tregojnë se grupet kriminale shqiptare dhe italiane kanë bashkëpunuar për dërgimin e kokainës nga portet e Guayaquilit dhe El Oros, megjithëse në raste të tjera kanë vepruar edhe si rivale.
Këto struktura kriminale janë ndërtuar prej më shumë se 15 vitesh. Në Ekuador, rrjetet përfshijnë kontrollin e rrugëve të trafikut, logjistikën, krijimin e kompanive për pastrim parash dhe eksport, si edhe mbështetjen operative të bandave lokale me bashkëpunëtorë të fshehtë brenda institucioneve shtetërore.
Mafia shqiptare mbërriti në Ekuador përmes mafies italiane
Shqipëria qëndroi për dekada pas Perdes së Hekurt. Midis viteve 1945 dhe 1990, kufijtë e saj mbetën të mbyllur dhe kontaktet me botën ishin të kufizuara. Me pak investime dhe infrastrukturë të dobët, ekonomia shqiptare konsiderohej ndër më të dobëtat e bllokut komunist, sipas raportit “Tentakulat Transnacionale: pikat e hyrjes së grupeve kriminale të Ballkanit”, të studiuesit Walter Kemp, i mbështetur nga organizata Global Initiative Against Transnational Organized Crime.
Në mesin e viteve ’60 u zhvillua një rrugë e paligjshme tregtie: kontrabanda e cigareve nga Amerika e Veriut drejt Italisë dhe Europës përmes Shqipërisë. Kontrabandistët kishin lidhje me mafien italiane, veçanërisht me organizatën Nuova Camorra Organizzata. Regjimi i kohës krijoi një zonë të lirë ekonomike për hyrjen e këtij produkti. Sipas Kemp, qeveria shqiptare e asaj periudhe mund të ketë përfituar rreth 35 milionë dollarë nga kjo veprimtari midis viteve 1968 dhe 1991.
Sipas studiuesit, Deti Adriatik, i njohur më parë si “kufiri blu”, u shndërrua në një portë drejt Lindjes për grupet kriminale italiane. Në këmbim, regjimi shqiptar fitoi rrjete dhe valutë të huaj, duke hapur kështu të ashtuquajturën “Rruga e Ballkanit”.
Megjithëse Shqipëria nuk ishte pjesë e Jugosllavisë së atëhershme, ajo ruajti lidhje të ngushta me rajonin dhe, ndonëse nuk u përfshi drejtpërdrejt në luftërat e viteve ’80 dhe ’90, ndjeu pasojat e tyre.
Në fund të viteve ’90, rreth dy të tretat e popullsisë shqiptare investuan kursimet e tyre në skema piramidale. Fitimet e këtyre strukturave arritën të përfaqësonin afërsisht gjysmën e Prodhimit të Brendshëm Bruto të vendit. Kolapsi i tyre në vitin 1997 shkaktoi trazira të mëdha sociale. Popullsia u armatos dhe, sipas Kemp, në vend qarkullonin rreth 600 mijë armë, gati gjysma prej tyre kallashnikovë. U krijuan komitete vetëmbrojtjeje dhe humbën jetën të paktën dy mijë civilë.
Konflikti i Kosovës në fund të dekadës solli në Shqipëri rreth gjysmë milioni kosovarë, duke krijuar një krizë të re në një vend me më pak se dy milionë banorë. Autoritetet identifikuan 23 grupe të krimit të organizuar që vepronin në territor.
Me fillimin e shekullit XXI, më shumë se 10 mijë shqiptarë emigruan drejt Italisë. Diaspora shqiptare u zgjerua ndjeshëm dhe sot më shumë se 1.5 milionë shqiptarë jetojnë në Europë. Remitancat që ata dërgojnë përbëjnë rreth 12 për qind të PBB-së së Shqipërisë.
Trafikimi i njerëzve drejt Belgjikës, Francës, Italisë dhe Mbretërisë së Bashkuar u intensifikua përmes rrjeteve të lidhura edhe me trafikun e heroinës dhe kanabisit. Në Mbretërinë e Bashkuar shumë shqiptarë u pranuan si refugjatë, ndonëse një pjesë u paraqitën si kosovarë që largoheshin nga konflikti. Sipas raportit të Kemp, deri në vitin 2000 ata kishin fituar kontroll të konsiderueshëm mbi tregun e kokainës në atë vend. Në vitin 2020, në burgjet italiane ndodheshin rreth 2.300 shtetas shqiptarë.
Mafia shqiptare dhe ajo ballkanike u zhvendosën drejt Amerikës së Jugut
Rruga e hyrjes së mafies shqiptare në Amerikën e Jugut kaloi përmes marrëdhënieve të saj me rrjetet italiane të përfshira në trafikun e drogës. Raportet identifikojnë të paktën pesë organizata të mëdha kriminale shqiptare. Sipas studimit “Tentakulat Transnacionale”, operatorët shqiptarë fillimisht vepronin si “bashkëpunëtorë të rinj” të mafies italiane.
‘Ndrangheta, organizata dominuese në rajonin italian të Kalabrisë, siguron të ardhura nga trafiku i drogës dhe armëve dhe i pastron ato përmes kompanive fiktive. Në vitin 2007 ajo qarkullonte rreth 50 miliardë dollarë, ekuivalente me 3,5 për qind të PBB-së italiane. Furnizuesit kryesorë të kokainës ishin grupet kriminale kolumbiane. Një raport i përbashkët i Zyrës së Kombeve të Bashkuara për Drogën dhe Europol-it konfirmon se që nga vitet ’90 organizata kishte lidhje me Kartelin e Kalit në Kolumbi.
Gazetarja Cecilia Anesi, e cila ka studiuar rrjetin e ‘Ndrangheta-s, thotë se shqiptarët fillimisht punonin si shoferë dhe operativë për trafikantët italianë në portet e Amsterdamit dhe Roterdamit, ku mbërrinin ngarkesat e mëdha të kokainës. Më vonë ata kuptuan se mund të menaxhonin vetë të gjithë zinxhirin e furnizimit dhe krijuan kontakte të drejtpërdrejta me furnizuesit në Amerikën Latine, veçanërisht në Kolumbi dhe Ekuador. Bashkë me ta në rajon mbërritën edhe grupe kriminale serbe dhe kroate.
Ekuadori u shndërrua në terren të favorshëm për mafiet
Vendimi për të dërguar operativë nga Shqipëria dhe Ballkani në Ekuador u ndikua nga disa faktorë që e bënin vendin tërheqës për aktivitetet kriminale. Së pari, Kushtetuta e vitit 2008 përfshinte konceptin e “Qytetarisë Universale” dhe lehtësonte hyrjen e të huajve pa vizë. Së dyti, një dekret ekzekutiv i vitit 2010 i transferoi kontrollin e migracionit Ministrisë së Brendshme të asaj kohe.
Si pasojë, kontrollet kufitare humbën efektivitetin dhe nuk penguan hyrjen e personave të kërkuar nga Interpol. Një gjeneral policie i intervistuar për këtë reportazh deklaroi se disa zyrtarë civilë regjistronin si “rusë” vizitorët me lëkurë të bardhë që nuk flisnin anglisht. Vetëm nga viti 2021 kontrolli policor rifitoi mekanizmat biometrikë dhe u rikthye nën përgjegjësinë e oficerëve të specializuar.
Anëtarët e mafies shqiptare gjetën gjithashtu mundësi për të siguruar identitete të rreme. Një hetim lokal zbuloi të paktën gjashtë shtetas nga Ballkani që kishin marrë shtetësinë ekuadoriane përmes mekanizmave mashtrues dhe rrjeteve të falsifikimit të dokumenteve. Me identitete ekuadoriane, ata u vendosën lehtësisht në portin e Guayaquilit, duke vepruar nën maskën e biznesmenëve të suksesshëm dhe duke mbetur jashtë radarit të autoriteteve.
Sipas të dhënave të Nënsekretarisë së Migracionit, të cituara nga Vistazo, nga viti 2016 deri në muajt e parë të vitit 2022 në Ekuador hynë 991 shtetas shqiptarë. Vetëm në vitin 2016 mbërritën 180 persona nga Shqipëria, shumica burra dhe mbi moshën 18 vjeç. Nga viti 2022, Ekuadori nisi të kërkojë vizë hyrjeje për shtetasit shqiptarë dhe për qytetarë të disa vendeve të tjera.
