Serbia ka hyrë de facto në një periudhë parazgjedhore që nga fillimi i vitit 2026, edhe pse data e zgjedhjeve parlamentare ende nuk është shpallur zyrtarisht. Mbi një vit pas nisjes së protestave studentore dhe tensioneve politike, presidenti Aleksandar Vuçiç ka paralajmëruar zgjedhje të parakohshme, pa dhënë një afat të saktë, duke lënë të mundshme mbajtjen e tyre mes muajve tetor dhe dhjetor.
Analistët politikë vlerësojnë se ka një “dritare mundësie” për ndryshim pushteti në Beograd. Politologu Dushan Spasojeviç thekson se për herë të parë qeveria dhe opozita kanë mbështetje të përafërt në sondazhe, duke e bërë reale mundësinë e humbjes së pushtetit nga qeveria aktuale. Megjithatë, Vuçiç paralajmëron se qeveria ka burime dhe përvojë për të përballuar krizën politike.
Studentët kthejnë protestat në fushatë zgjedhore
Që nga fundi i vitit 2025, lëvizja studentore ka ndryshuar strategji. Pas rënies së intensitetit të protestave, studentët fokusohen në përgatitjen për zgjedhje: kanë zgjedhur kandidatë, hapur zyra elektorale, trajnuar vëzhgues zgjedhorë dhe hartuar program politik.
Nisma “një student në çdo fshat” synon të rrisë besimin e qytetarëve, të mobilizojë elektoratin dhe të sfidojë narrativën e mediave pranë qeverisë. Aktivistë si Danilo Erdeljan dhe Sonja Haxhdjukoviç udhëtojnë në të gjithë vendin, duke besuar se sa më vonë të mbahen zgjedhjet gjatë vitit 2026, aq më shumë forcohet lëvizja e tyre.
Mbështetje në rritje, presion shtetëror
Mbështetja për studentët po rritet. Më 28 dhjetor, lëvizja arriti të mbledhë rreth 400 mijë firma në mbi 500 pika në më shumë se 100 qytete të Serbisë, duke u parë nga shumë qytetarë si një alternativë politike afatgjatë.
Ndërkohë, qeveria ka ashpërsuar qëndrimin: mes presioneve ndërkombëtare dhe rrezikut të sanksioneve amerikane ndaj kompanisë energjetike NIS, e kontrolluar nga Rusia, Vuçiç po vonon zgjedhjet, edhe me koston e përkeqësimit të krizës.
Raportohet se qindra punonjës të sektorit publik janë larguar, disa për lidhje familjare me protestuesit, dhjetëra studentë janë nën hetim për “kërcënim të rendit kushtetues” dhe disa kanë ikur jashtë vendit. Universitetet po vendosen gjithashtu nën kontroll më të rreptë shtetëror, përfshirë financimin e centralizuar.
Pavarësisht presioneve, studentët mbeten të vendosur. Ata e cilësojnë këtë periudhë si një “maratonë” drejt zgjedhjeve, duke besuar se ato përfaqësojnë një mundësi reale për ndryshim politik në Serbi.