Zyrtarët e inteligjencës serbe testuan materiale zanorë te qentë në bashkëpunim me shërbimin e sigurisë së Rusisë. Lajmi bëhet i ditur nga dokumente qeveritare të cituara nga Politico.
Dokumentet serbe konfirmojnë se administrata e Presidentit serb, Aleksandar Vuçiç kreu eksperimente me altoparlantë me fuqi të lartë të njohur në gjuhën e folur si ‘topa zanorë’, dy javë pasi një demonstratë antiqeveritare në Beograd u ndërpre nga ajo që protestuesit e përshkruan si një shpërthim zanor shkatërrues.
Testimi i përbashkët i armëve zanore te kafshët nxjerr në pah thellësinë e bashkëpunimit të sigurisë midis Rusisë – kundërshtarit më të ashpër të BE-së – dhe Serbisë, një kandidat i bllokuar i BE-së, qeveria e të cilit po përballet me një sfidë serioze.
Pajisjet Akustike me Rreze të Gjatë tregtohen për komunikim në distancë të gjatë, por kur përdoren në distancë të afërt, ato mund të rrezikojnë dëmtimin e dëgjimit. Gjithashtu është raportuar se ato shkaktojnë dhimbje koke, marramendje dhe të përziera. Qeveria ka mohuar vendosjen e materialeve zanorë mbi demonstruesit, shkruan A2CNN.
Serbia është nën kontrollin e lëvizjes së saj më të madhe protestuese në dekada. Për më shumë se një vit, dhjetëra mijëra njerëz – herë pas here qindra mijëra qytetarë – kanë mbushur rrugët në të gjithë vendin, duke organizuar tubime të rregullta mbarëkombëtare që pasqyrojnë zemërimin në rritje ndaj qeverisë.
Më 15 mars 2025, gjatë një prej demonstratave më të mëdha, një zhurmë e papritur, që të bllokonte sistemin e dëgjimit, u dëgjua në bulevardin kryesor të Beogradit, duke bërë që një valë njerëzish të tërhiqeshin për t’u fshehur.
Videot e filmuara nga kënde të shumta tregojnë zhumrat që dëgjoheshin nëpër turmën e mbushur plot, para se njerëzit të largoheshin me panik. Demonstruesit që mbërritën në dhomat e urgjencës së Beogradit raportuan të përziera, të vjella, dhimbje koke dhe marramendje. Ata raportuan se kishin dëgjuar një tingull si “një grup motoçiklistësh” ose një “lokomotivë” që shkonte në drejtim të tyre.
Pasi fillimisht hodhi poshtë akuzat se autoritetet kishin përdorur një top zëri, Vuçiç tha se “një hetim i plotë do të kryhet brenda 48 orëve dhe më pas të gjithë ata që janë përgjegjës për trillime dhe gënjeshtra të tilla brutale do të mbahen përgjegjës para autoriteteve”, shkruan A2CNN.
Ministri i Brendshëm Ivica Daçiç gjithashtu mohoi çdo shkelje, duke këmbëngulur se Serbia “nuk përdori asnjë mjet të paligjshëm, përfshirë një të ashtuquajtur top zëri”.
Një muaj pas protestës, agjencia e inteligjencës së Serbisë, BIA, publikoi një raport që e kishin porositur nga Shërbimi Federal i Sigurisë (FSB) i Rusisë, duke pohuar se pajisjet me decibel të lartë “nuk u përdorën gjatë protestave” dhe duke arritur në përfundimin se nuk kishte pasur asnjë “ndikim masiv psikologjik, moral dhe fizik tek njerëzit”. Testet në kafshë u kryen si pjesë e hetimit pas protestës, sipas dokumenteve të para nga POLITICO, të cilat u prodhuan nga BIA dhe një ministri qeveritare.
Qëllimi ishte të vlerësohej nëse simptomat e përshkruara nga protestuesit ishin në përputhje me efektet e topave zanorë, të cilët zyrtarët serbë kishin pranuar më parë se policia i zotëronte.
Rreth dy javë pas protestës, specialistët e inteligjencës serbe dhe ruse mblodhën një grup qensh në një vend testimi të BIA-s për të vlerësuar “efektin e emetuesve në objektet biologjike”. Qentë u zgjodhën si subjekte testimi për shkak të “ndjeshmërisë së tyre të lartë ndaj efekteve akustike”. Fletët e të dhënave për modelet e vendosura tregojnë se ato mund të lëshojnë tinguj deri në 150 decibel, ekuivalenti i një motori reaktiv në ngritje. Dokumentet gjithashtu sugjerojnë se testet mund të jenë kryer pa miratimet e kërkuara për eksperimentet në kafshë.
“Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave… nuk ka informacion nëse janë kryer teste të efekteve të LRAD 100H dhe LRAD 450XL, si dhe teste të tjera të efekteve të pajisjeve të tjera te qentë”, thuhet në dokumente.