Tensionet midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara janë rritur ndjeshëm javët e fundit, ndërsa protestat e përhapura kundër qeverisë në Iran kanë nxitur reagime të ashpra nga Teherani dhe paralajmërime të forta nga Uashingtoni.
Në një intervistë ekskluzive për Al Jazeera Arabic, të mbajtur më 12 janar, Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, deklaroi se vendi i tij është “i gatshëm për luftë” nëse Shtetet e Bashkuara vendosin të “provojnë” këtë opsion.
Araghchi theksoi gjithashtu se “kanalet e komunikimit me SHBA-të janë ende të hapura”, duke shtuar se “ide të ndryshme të diskutuara më parë po studiohen në Teheran”.
Megjithatë, ai shtoi se propozimet dhe kërcënimet e Uashingtonit janë “të papajtueshme” me interesat e Iranit dhe se bisedimet e mundshme duhet të jenë të bazuara në barazi dhe respekt të ndërsjellë.
Në intervistë, Araghchi aludoi për numrin në rritje të të vdekurve, duke përsëritur pohimet e mëparshme se “elementë terroristë” kishin “infiltruar turmat e protestuesve dhe kishin synuar forcat e sigurisë dhe demonstruesit”. Ky arsyetim u përdor dhe për ndërprerjen e internetit, me pretendimin se ka pasur urdhra terroriste nga agjentë të jashtëm për sulme ndaj autoriteteve blu iraniane.
Irani ka fajësuar SHBA-të dhe Izraelin për provokimin e trazirave në vend gjatë dy javëve të fundit.
Trump: Opsione të forta ushtarake janë në tryezë
Presidenti amerikan Donald Trump është shprehur publikisht se SHBA-të po shqyrtojnë “opsione shumë të forta” për t’iu përgjigjur represionit ndaj protestave dhe situatës së sigurisë në Iran, duke përfshirë edhe veprime ushtarake të mundshme.
Ai ka njoftuar gjithashtu për takime të mundshme me përfaqësues iranianë për çështje të tilla si programi bërthamor, por ka paralajmëruar se aksionet mund të ndodhin para takimit nëse situata eskalon.
“Jemi gati të ulemi në tryezën e negociatave bërthamore, me kusht që kjo të jetë pa kërcënime apo diktime”, tha Araghchi, duke vënë në pikëpyetje nëse Uashingtoni ishte gati për negociata të drejta dhe të drejta.
“Kur të jetë gati, do ta shqyrtojmë seriozisht çështjen”, tha ai.
Kryetari i Parlamentit të Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, tha të dielën se ushtria amerikane dhe Izraeli do të ishin “objektiva legjitime” nëse Uashingtoni ndërhyn në trazirat aktuale, duke e paralajmëruar Uashingtonin për një “llogaritje të gabuar”.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, ka insistuar se diplomacia mbetet “opsioni i parë”, por se sulmët ajrore dhe opsione tjera ushtarake janë ndër mundësitë që janë në konsideratë.
Protestat dhe valë dhune në Iran
Protestat në Iran, që filluan për shkak të shqetësimeve ekonomike, janë zgjeruar në një lëvizje të gjerë kundër qeverisë.
Raportet e organizatave për të drejtat e njeriut flasin për qindra të vdekur dhe mijëra të arrestuar, ndërsa qeveria ka vendosur një bllokim të internetit që prej ditësh, duke vështirësuar verifikimin e fakteve.
Më shumë se 100 pjesëtarë të forcave të sigurisë janë vrarë ditët e fundit, ndërsa aktivistët e opozitës thonë se numri i të vdekurve është më i lartë dhe përfshin qindra protestues. Al Jazeera nuk ka qenë në gjendje të verifikojë në mënyrë të pavarur shifrat.
Autoritetet iraniane kanë mohuar se dëshirojnë konflikt, por kanë njoftuar se janë të përgatitura të shpërndajnë me forcë çdo ndërhyrje të huaj dhe se do të veprojnë në mënyrë të vendosur nëse situata përshkallëzohet.