Presidenti Donald Trump tha se SHBA-të duhet të “zotërojnë” Groenlandën për të parandaluar marrjen e territorit nga Rusia dhe Kina.
“Vendet duhet të kenë pronësi dhe ju mbroni pronësinë, ju nuk mbroni kontratat e qirasë. Dhe ne do të duhet ta mbrojmë Groenlandën”, u tha Trump gazetarëve të premten.
“Ne do ta bëjmë “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë”, shtoi ai. Shtëpia e Bardhë tha kohët e fundit se administrata po shqyrton blerjen e territorit gjysmë-autonom të Danimarkës, anëtares tjetër të NATO-s, por nuk do të përjashtonte mundësinë e aneksimit të tij me forcë.
Danimarka dhe Groenlanda thonë se territori nuk është në shitje. Danimarka ka thënë se veprimi ushtarak do të shënonte fundin e aleancës mbrojtëse transatlantike.
Pavarësisht se është territori më pak i populluar, vendndodhja e Groenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
Presidenti amerikan ka thënë vazhdimisht se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke pretenduar se ishte “e mbuluar me anije ruse dhe kineze kudo”.
SHBA-të tashmë kanë më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar përgjithmonë në bazën e tyre Pituffik në skajin veriperëndimor të Groenlandës një strukturë që është operuar nga SHBA-të që nga Lufta e Dytë Botërore.
Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA-të kanë fuqinë të sjellin sa më shumë trupa që duan në Groenlandë.
Por duke folur para gazetarëve në Uashington, Trump tha se një marrëveshje qiraje nuk ishte e mjaftueshme.
“Vendet nuk mund të bëjnë marrëveshje nëntëvjeçare apo edhe 100-vjeçare”, tha ai, duke shtuar se ato duhet të kenë pronësi.
“Unë i dua njerëzit e Kinës. Unë i dua njerëzit e Rusisë”, tha Trump. “Por nuk i dua ata si fqinj në Groenlandë, kjo nuk do të ndodhë”, shtoi presidenti.
“Dhe, meqë ra fjala, NATO duhet ta kuptojë këtë”, shtoi presidenti i SHBA-së.
Aleatët e Danimarkës në NATO janë mbledhur në mbështetje të saj këtë javë me deklarata që riafirmojnë se “vetëm Danimarka dhe Groenlanda mund të vendosin për çështjet që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e tyre”.
Duke theksuar se ishin po aq të interesuar sa SHBA-të për sigurinë e Arktikut, ata kanë thënë se kjo duhet të arrihet nga aleatët, përfshirë SHBA-të, “kolektivisht”.
Ata gjithashtu bënë thirrje për “mbrojtjen e parimeve të Kartës së OKB-së, duke përfshirë sovranitetin, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve”.
Shqetësimet për të ardhmen e territorit u rishfaqën pas përdorimit të forcës ushtarake nga Trump kundër Venezuelës për të kapur presidentin e saj, Nicolás Maduro.
Trump më parë bëri një ofertë për të blerë ishullin në vitin 2019, gjatë mandatit të tij të parë presidencial dhe në atë kohë iu tha se vendi nuk ishte në shitje.
Sekretari i Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, do të zhvillojë bisedime me Danimarkën javën e ardhshme.
Në vitet e fundit, ka pasur gjithashtu një interes në rritje për burimet natyrore të Groenlandës, duke përfshirë mineralet e rralla të tokës, uraniumin dhe hekurin, të cilat po bëhen më të lehta për t’u aksesuar ndërsa akulli i saj shkrihet për shkak të ndryshimeve klimatike. Shkencëtarët mendojnë se mund të ketë gjithashtu rezerva të konsiderueshme nafte dhe gazi.
Në një deklaratë të përbashkët të premten në mbrëmje, udhëheqësit e partive të Groenlandës, përfshirë opozitën, përsëritën thirrjen e tyre që “të marrë fund shpërfillja e SHBA-së për vendin tonë”.
“Ne nuk duam të jemi amerikanë, nuk duam të jemi danezë, ne duam të jemi grenlandezë. E ardhmja e Grenlandës duhet të vendoset nga populli grenlandez”, thanë ata.