Presidenti i SHBA-ve, Donald Trump, ka shfuqizuar një nga vendimet më të rëndësishme mjedisore të miratuara gjatë administratës së ish-presidentit Barack Obama, duke hapur rrugën për zbutjen e rregullave federale mbi emetimet e gazeve serrë.
Bëhet fjalë për “gjetjen e rrezikshmërisë” të vitit 2009, përmes së cilës Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) konkludonte se gjashtë gazra kryesorë serrë, përfshirë dioksidin e karbonit dhe metanin, përbëjnë rrezik për shëndetin publik. Ky vendim ka shërbyer si bazë ligjore për rregullimin e emetimeve në sektorë kyç si automjetet, centralet elektrike, industria e naftës dhe gazit, si dhe aviacioni.
Duke folur nga Zyra Ovale, Trump e quajti vendimin e vitit 2009 “një politikë katastrofike të epokës Obama” që, sipas tij, ka dëmtuar industrinë amerikane të automobilave dhe ka rritur çmimet për qytetarët. Ai kritikoi gjithashtu axhendën klimatike të demokratëve, duke e etiketuar atë si “Green New Scam”.
Nga ana tjetër, ish-presidenti Barack Obama reagoi përmes rrjetit social X, duke paralajmëruar se shfuqizimi i vendimit do t’i bëjë amerikanët “më pak të sigurt dhe më pak të shëndetshëm”, ndërsa do të favorizojë industrinë e karburanteve fosile.
Organizatat mjedisore e kanë cilësuar këtë si tërheqjen më të madhe nga politikat klimatike në SHBA dhe kanë paralajmëruar sfidim të menjëhershëm në gjykatë. Sipas tyre, masa mund të çojë në rritje të ndjeshme të kostove të karburantit për qytetarët dhe në pasoja serioze për shëndetin publik.
Peter Zalzal nga Environmental Defense Fund deklaroi se vendimi mund t’u kushtojë amerikanëve rreth 1.4 trilion dollarë shtesë në shpenzime për karburant, si dhe të shkaktojë deri në 58 mijë vdekje të parakohshme dhe 37 milionë raste shtesë të krizave të astmës.
Ekspertë të së drejtës klimatike paralajmërojnë gjithashtu se prodhimi i automjeteve më pak efikase mund të dëmtojë konkurrueshmërinë e prodhuesve amerikanë në tregjet ndërkombëtare, ku standardet mjedisore janë më të rrepta.
Ndërkohë, administrata Trump pritet të përballet me një betejë të gjatë ligjore. Analistët vlerësojnë se çështja mund të përfundojë në Gjykatën e Lartë, ku një vendim në favor të administratës do ta bënte të vështirë rikthimin e rregullave të mëparshme pa legjislacion të ri nga Kongresi.
Debati pritet të përqendrohet edhe në bazën shkencore të vendimit, pasi një raport i përgatitur nga një panel i ngritur nga Departamenti i Energjisë ka sfiduar konsensusin shkencor mbi ndikimin e gazeve serrë në ngrohjen globale, raport që është kritikuar nga shumë ekspertë si i njëanshëm dhe i pasaktë.
Shfuqizimi i “gjetjes së rrezikshmërisë” shënon një kthesë të rëndësishme në politikën klimatike amerikane dhe pritet të ketë pasoja të gjera si në planin ekonomik, ashtu edhe në atë mjedisor.