Më 28 shkurt 2026, Shtetet e Bashkuara nisën “Operacionin Epic Fury” në territorin iranian. Në javën që pasoi, fushata ushtarake pamëshireshëm goditi mbi 3,000 objektiva përmes ajrit, tokës dhe detit, duke kulmuar që në valën e parë me vrasjen e udhëheqësit suprem të Iranit, Ali Khamenei.
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka parashikuar një konflikt të shkurtër prej katër deri në pesë javësh, duke theksuar se SHBA-ja ka kapacitetin të rezistojë shumë më gjatë. Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, dhe Shefi i Shtabit të Përbashkët, Gjenerali Dan Caine, i kanë bërë jehonë këtij optimizmi, duke garantuar se nuk ka asnjë mungesë municionesh. Megjithatë, përtej retorikës zyrtare, matematika e kësaj lufte po nxjerr në pah pika të rrezikshme dobësie në arsenalin amerikan.
Asimetria e kostove, dronët e lirë kundër raketave miliona-dollarëshe
Që nga nisja e konfliktit, Irani i është përgjigjur goditjeve me lëshimin e mijëra dronëve dhe qindra raketave drejt objektivave amerikane në rajon. Pikërisht këtu ekuacioni i luftës bëhet problematik për Uashingtonin.
Ekspertët e mbrojtjes, përfshirë Kelly Grieco nga qendra kërkimore Stimson Center, vënë në dukje një shkëmbim thellësisht të pafavorshëm kostoje.
Kostoja e sulmit Iranian
Një dron “Shahed 136” kushton vetëm 20,000 deri në 50,000 dollarë për t’u prodhuar.
Kostoja e mbrojtjes amerikane
Për të rrëzuar një dron të tillë, SHBA-ja përdor avionë luftarakë të armatosur me raketa AIM-9. Vetëm një raketë kushton 450,000 dollarë, pa llogaritur koston e operimit të avionit prej 40,000 dollarësh në orë.
Raketat Patriot
Për kapjen e raketave balistike iraniane përdoren interceptorë të nivelit të lartë si sistemi Patriot, ku një raketë e vetme kushton rreth 3 milionë dollarë.
Sipas Mark Cancian, këshilltar i lartë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), rezervat e raketave Patriot po konsumohen me shpejtësi alarmante. Nga një inventar fillestar prej rreth 1,000 raketash në rajon, vlerësohet se 200 deri në 300 janë përdorur tashmë brenda pak ditësh.
Iluzioni i “rritjes së prodhimit”
Në përpjekje për të qetësuar shqetësimet, Presidenti Trump zhvilloi një takim me kompanitë e mbrojtjes më 6 mars, duke njoftuar një marrëveshje për katërfishimin e prodhimit të armatimeve të nivelit të lartë.
Megjithatë, analistët theksojnë se premtimet politike nuk mund të anashkalojnë realitetin e industrisë ushtarake. Marrëveshja e Lockheed Martin për të rritur prodhimin e interceptorëve PAC-3 nga 600 në 2,000 në vit ka qenë publike që në muajin janar dhe data e synuar për këtë kapacitet mbetet viti 2030. Krijimi i armëve të sofistikuara kërkon kohë të gjatë dhe zinxhirë të ndërlikuar furnizimi që nuk zgjidhen thjesht duke injektuar fonde të menjëhershme.
Efekti domino, Ukraina, Evropa dhe Indo-Paqësori
Ndërsa askush nuk beson se SHBA-së do t’i mbarojnë armët (veçanërisht bombat dhe raketat me rreze të shkurtër) gjatë luftimeve direkte me Iranin, pasoja e vërtetë shtrihet në të ardhmen dhe gjeopolitikën globale.
Zbrazja e rezervave interceptuese kufizon aftësinë e SHBA-së për t’iu përgjigjur krizave të tjera. Këtë e ka theksuar edhe ish-Sekretari i Shtetit, Antony Blinken, duke paralajmëruar se një operacion i zgjatur në Lindjen e Mesme e lë Amerikën të cenueshme ndaj sfidave nga Kina dhe Rusia. Edhe Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka ngritur alarmin publikisht, duke shprehur frikën se Uashingtoni do të shkurtojë furnizimet jetike të sistemeve të mbrojtjes ajrore për Kievin.
A po nënvlerësohet Teherani?
Ushtria amerikane thekson si një fitore të madhe rënien me 86% të lëshimeve të raketave balistike iraniane, duke e interpretuar atë si degradim të kapaciteteve të armikut. Por ekspertët paralajmërojnë kundër euforisë së parakohshme.
Prodhimi i dronëve iranianë është shumë i decentralizuar dhe mund të kryhet në mjedise të vogla e të fshehta, duke e bërë vlerësimin e rezervave të tyre thuajse të pamundur. Për më tepër, krahasimi i mundshëm me ndërhyrje të tjera të shpejta, si operacioni kundër Nicolas Maduro në Venezuelë, mund të jetë një iluzion i rrezikshëm.
Regjimi në Teheran po lufton për mbijetesën e tij absolute. Përmbajtja e tyre e dikurshme nuk ishte dobësi, por një llogaritje që tashmë ka marrë fund. Irani ka motivimin dhe stimujt për të luftuar fort, duke e bërë SHBA-në të paguajë një kosto të lartë—jo vetëm në buxhet, por në sigurinë e saj strategjike afatgjatë.
