Si dikush që promovonte pikëpamjet e veta pa u lodhur asnjëherë, Henry Kissinger, çuditërisht, u keqkuptua. Shumë e shohin atë si eksponentin kryesor të një realizmi amoral, që njollos Amerikën. Sigurisht, si çdo diplomat, ai gënjeu për vendin e tij (dhe herë pas here veten).
Më shqetësuese, ai ishte i gatshëm të shihte dhjetëra mijëra njerëz të vrarë nëse mendonte se këtë gjë ia kërkonte interesi kombëtar. Megjithatë, ajo që e dallon zotin Kissinger, i cili vdiq këtë javë në moshën 100-vjeçare, nuk ishte vetëm real-politika e tij, por fakti se praktika e tij e diplomacisë u godit gjithashtu me idealizëm. Është një stil që mban mësime të vlefshme edhe sot.
Kisingerët e mundshëm në Shtëpinë e Bardhë të Biden (dhe ata ekzistojnë) përballen me disa sfida të frikshme sot. Rivaliteti midis Kinës dhe Amerikës po bëhet gjithnjë e më helmues. Luftërat e hidhura janë ndezur në Ukrainë dhe Gaza. Ndasitë politike po copëtojnë demokracitë perëndimore. Çështjet globale po bëhen gjithnjë e më të të vështira për t’u zgjidhur, si për të frenuar ndryshimet klimatike, ashtu edhe për të minimizuar rreziqet e inteligjencës artificiale, madje problemet po akumulohen.
Sot, në ndarjen nga jeta të Henry Kissinger, prestigjiozja “The Economist” në artikullin dedikuar ish-krye-diplomatit amerikan shtron pyetjen: Çfarë duhet t’i mësojë botës diplomacia e Henri Kisingerit?
Henry Kissinger, një emër i madh i diplomacisë botërore, rolet e të cilit si këshilltar për sigurinë kombëtare dhe sekretar shteti nën udhëheqjen e dy presidentëve lanë gjurmë të pashlyeshme në politikën e jashtme të SHBA-së çka i siguruan atij një çmim të diskutueshëm Nobel për Paqen, u ndaj nga jeta të mërkurën në moshën 100-vjeç.
Kissinger kishte qenë aktiv në fund të jetës, duke marrë pjesë në takime në Shtëpinë e Bardhë, madje botoi një libër mbi stilet e lidershipit ku dëshmoi para Senatit për kërcënimin bërthamor të paraqitur nga Koreja e Veriut. Në korrik 2023 ai bëri një vizitë të papritur në Pekin për të takuar presidentin kinez Xi Jinping.
Sundimi i Kissinger-it si arkitekti kryesor i politikës së jashtme amerikane u zbeh me dorëheqjen e Nixon në vitin 1974 mes skandalit të Watergate. Megjithatë, ai vazhdoi të shkëlqejë në fushën diplomatike si sekretar i shtetit nën pasardhësin e Nixon, Presidentin Gerald Ford, dhe të ofronte opinione të forta gjatë gjithë pjesës tjetër të jetës së tij.
Ndërsa shumë e përshëndetën Kisingerin për shkëlqimin dhe përvojën e tij të gjerë diplomatike, të tjerë e cilësuan atë si kriminel lufte për mbështetjen që u dha diktaturave, veçanërisht në Amerikën Latine. Në vitet e tij të fundit, udhëtimet e tij u kufizuan nga përpjekjet e kombeve të tjera për ta arrestuar ose për ta marrë në pyetje rreth politikës së jashtme të SHBA-së.
Çmimi i tij Nobel për Paqe i vitit 1973 u dha për përfundimin e përfshirjes amerikane në Luftën e Vietnamit, por ishte një nga më të diskutueshmit që është dhënë ndonjëherë. Dy anëtarë të komitetit të Nobelit dhanë dorëheqjen për zgjedhjen pasi u ngritën pyetje në lidhje me bombardimin sekret amerikan të Kamboxhias. Diplomati vietnamez i veriut Le Duc Tho u zgjodh për të marrë së bashku çmimin, por e refuzoi atë.
Megjithatë Ford e quajti Kissingerin një “super sekretar shteti”, por gjithashtu vuri në dukje mprehtësinë dhe vetëbesimin e tij, të cilat kritikët kishin më shumë gjasa ta quajnë paranojë dhe egoizëm.
Ford tha: “Henri në mendjen e tij nuk bëri kurrë një gabim”.
/Liberale.al/
