Kur vendet e Bashkimit Evropian të takohen të enjten e 22 janarit për të diskutuar se si t’i përgjigjen kërcënimeve të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për tarifa më të larta mbi Groenlandën, një mjet në dispozicion të tyre është edhe “Instrumenti Kundër Detyrimit” ose Shntërrngimit, një proces i patestuar deri më tani.
Trump u zotua të shtunën e 17 janarit të zbatojë një valë tarifash në rritje mbi importet nga aleatët evropianë derisa Shtetet e Bashkuara të lejohen të blejnë Groenlandën, duke intensifikuar një mosmarrëveshje mbi të ardhmen e ishullit të madh Arktik të Danimarkës.
Instrum shihet nga shumë si një “opsion bërthamor” që idealisht mendohet si një pengesë.
Analisti i shkencave politike, Juraj Majcin tha se mjeti i lejoi bllokut t’u përgjigjej kufizimeve tregtare të vendosura nga jashtë me tarifa, kufizime mbi investimet ose të parandalonte bizneset me seli në vendin që po synonte të operonin në BE.
Majcin tha se nëse masa do të zbatohej kundër SHBA-së, gjigantët amerikanë të teknologjisë mund të ishin midis atyre që do të shënjestroheshin për shkak të ndikimit financiar dhe afërsisë së disa drejtuesve të teknologjisë me administratën Trump.
Ai tha se BE-ja deri më tani i kishte rezistuar përdorimit të masave më të forta për t’u hakmarrë ndaj tarifave të SHBA-së për shkak të frikës nga inflacioni më i lartë dhe dobësimit të rritjes së saj ekonomike.
Por, meqenëse situata ndikon drejtpërdrejt në sovranitetin e anëtares së BE-së, Danimarkës, nga e cila Groenlanda është një territor autonom, ajo “kërkon gjithashtu masa më serioze”, tha Majcin.
Ligji evropian i jep Komisionit Evropian deri në katër muaj për të shqyrtuar rastet e mundshme të detyrimit. Nëse konstaton se masat e një vendi të huaj përbëjnë detyrim, ia kalon këtë anëtarëve të BE-së, të cilët kanë tetë deri në dhjetë javë të tjera për të konfirmuar gjetjen.
Konfirmimi kërkon një shumicë të kualifikuar të anëtarëve të BE-së – një pengesë më e lartë për t’u kapërcyer sesa ajo për zbatimin e tarifave hakmarrëse.
Komisioni normalisht do të negociojë me vendin e huaj në një përpjekje për të ndaluar detyrimin. Nëse kjo dështon, ai mund të zbatojë masat ACI, përsëri në varësi të një votimi nga anëtarët e BE-së. Këto duhet të hyjnë në fuqi brenda tre muajsh.
I gjithë procesi mund të zgjasë nga disa muaj deri në një vit për t’u përfunduar.