Udhëheqësit evropianë kanë kundërshtuar mundësinë që SHBA dhe Rusia të negociojnë një marrëveshje të gjerë për sigurinë e kontinentit pa përfshirjen e vendeve evropiane.
Reagimet erdhën pas deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump, i cili tha se Uashingtoni mund të jetë pranë një marrëveshjeje të madhe me Moskën, që do të përfshinte jo vetëm Ukrainën, por edhe të gjithë Evropën.
“Do të jetë shumë e madhe. Do të përfshijë më shumë se Ukrainën, madje mund të them se mund të përfshijë të gjithë Evropën. Do të jetë një marrëveshje e madhe dhe e bukur, dhe të gjithë do të jenë të kënaqur”, deklaroi Trump, pa dhënë detaje të mëtejshme.
Deklaratat kanë ngritur shqetësime te aleatët evropianë të Uashingtonit, të cilët druhen se administrata amerikane mund të arrijë një marrëveshje që merr parasysh kërkesat e presidentit rus Vladimir Putin, duke lënë jashtë interesat e Evropës.
I dërguari i posaçëm i Trumpit, Jared Kushner, bëri të ditur se SHBA po punon për një kuadër më të gjerë të sigurisë evropiane, me synimin për të krijuar kushtet për një paqe të qëndrueshme. Por zyrtarët evropianë këmbëngulin se e ardhmja e kontinentit nuk mund të vendoset pa pjesëmarrjen e tyre.
Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, deklaroi në Varshavë se Evropa ka tashmë një arkitekturë sigurie, por problemi është se Rusia nuk respekton marrëveshjet ndërkombëtare.
“Ne tashmë kemi një arkitekturë evropiane të sigurisë. Problemi mbetet se Rusia vazhdon të shkelë traktatet që e mbështesin atë. NATO nuk përbënte kërcënim për Rusinë në vitin 2021 dhe nuk përbën kërcënim as tani. Putini nuk ka veto mbi sigurinë evropiane”, tha Kallas, duke theksuar se BE duhet të jetë pjesë e çdo marrëveshjeje.
Të njëjtin qëndrim mbajti edhe ministri i Jashtëm polak, Radoslaw Sikorski, i cili paralajmëroi se çdo marrëveshje për të ardhmen e Ukrainës dhe Evropës, e arritur pa pjesëmarrjen e vendeve evropiane, do të ishte e papranueshme dhe e pazbatueshme.
“Një marrëveshje për të ardhmen e Ukrainës dhe të Evropës, e bërë pa ne, nuk do të ishte thjesht e pamatur. Ajo është në fakt e pamundur”, deklaroi Sikorski.
Edhe ministri i Jashtëm ukrainas, Andriy Sybiha, kundërshtoi idenë që Rusia të konsiderohet garantuese e sigurisë evropiane.
“Ne duhet të flasim për mbrojtjen tonë nga Rusia, jo të flasim me rusët për sferat e influencës në Evropë”, u shpreh ai, duke theksuar se as e ardhmja e Ukrainës dhe as siguria e kontinentit nuk mund të vendosen pa përfshirjen e tyre.
Përplasja diplomatike vjen në një kohë kur administrata Trump po shton përpjekjet për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Përfaqësuesit amerikanë po përgatiten të rifillojnë javën e ardhshme negociatat mes Kievit dhe Moskës në Abu Dhabi. Në fillim të kësaj jave, zyrtarë amerikanë zhvilluan dy ditë bisedimesh në Bruksel me përfaqësues të NATO-s, BE-së dhe fuqive kryesore evropiane, ku në fokus ishin garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe e ardhmja e sigurisë në Evropë.
Kushner tha se Uashingtoni synon të konsultohet me partnerët evropianë në kuadër të bisedimeve në Abu Dhabi dhe, nëse arrihet përparim, të përfshijë drejtpërdrejt edhe ata në një format më të gjerë negociatash. Ndërkohë, zëdhënësja e Komisionit Evropian, Paula Pinho, theksoi se mbetet ende shumë punë përpara arritjes së një marrëveshjeje, ndërsa NATO përsëriti mbështetjen për një përfundim “të drejtë dhe të qëndrueshëm” të konfliktit.
Mosmarrëveshjet mes palëve mbeten të thella. Ukraina kërkon garanci të besueshme për t’u mbrojtur nga një agresion i ri rus, ndërsa Moska kërkon kufizimin e pranisë dhe ndikimit të NATO-s në Evropën Lindore. Vendet evropiane, nga ana tjetër, kundërshtojnë çdo marrëveshje që do të shpërblente agresionin rus, do të cenonte sovranitetin e Ukrainës apo do t’u kufizonte shteteve të drejtën për të vendosur vetë për sigurinë e tyre.