John D. “Jay” Rockefeller IV, ish-guvernator i Virxhinias Perëndimore dhe senator amerikan për 30 vjet, është ndarë nga jeta të enjten në mbrëmje, në moshën 89-vjeçare.
Sipas Mary Stewart, zëvendëspresidente e marrëdhënieve me jashtë në transmetuesin publik WETA, Rockefeller ndërroi jetë në shtëpinë e tij në Uashington. Bashkëshortja e tij, Sharon, është presidente dhe drejtoreshë ekzekutive e këtij stacioni.
Siç raporton Associated Press, Rockefeller vinte nga një prej familjeve më të pasura në Shtetet e Bashkuara, por ia kushtoi gjysmën e shekullit shërbimit publik në një nga shtetet më të varfra të vendit. Ai mbërriti në Virxhinian Perëndimore në vitin 1964, si punonjës i një programi kundër varfërisë. Dymbëdhjetë vjet më vonë u zgjodh guvernator, detyrë të cilën e mbajti për dy mandate, përpara se të shërbente për 30 vjet si senator amerikan.
“Nuk mund ta imagjinoj një karrierë më të përmbushur”, deklaroi Rockefeller pas daljes në pension, në vitin 2015.
Ai lindi në Nju Jork si John D. Rockefeller IV. Stërgjyshi i tij, themeluesi i kompanisë Standard Oil, John Rockefeller, kishte ndërruar jetë një muaj para lindjes së tij. Babai, John D. Rockefeller III, ishte filantrop i njohur, ndërsa xhaxhallarët e tij Winthrop dhe Nelson kishin shërbyer si guvernatorë republikanë të Arkansasit dhe Nju Jorkut. Një tjetër xhaxha, David Rockefeller, drejtonte bankën Chase Manhattan.
Jay Rockefeller ndoqi një rrugë të ndryshme nga pjesa tjetër e familjes. Disa vite pas diplomimit në kolegj, në moshën 27-vjeçare, ai u transferua në komunitetin minerar të Emmons, në Virxhinian Perëndimore, për t’iu bashkuar programit “Vullnetarë në Shërbim të Amerikës”. Ai e cilësoi këtë periudhë si përcaktuese për bindjet dhe karrierën e tij politike.
“Ajo shpjegon çdo politikë që kam zbatuar ndonjëherë dhe çdo votë që kam hedhur ndonjëherë”, deklaroi ai në fjalimin e lamtumirës në Senat, më 4 dhjetor 2014.
Edhe pse fillimisht nuk kishte ndërmend të qëndronte gjatë në atë shtet, Rockefeller u shkëput nga tradita republikane e familjes dhe në vitin 1966 u zgjodh si demokrat në Dhomën e Përfaqësuesve të Virxhinias Perëndimore. Më pas, ai shërbeu si sekretar shteti dhe u zgjodh guvernator.
Një pikë kthese në karrierën e tij ishte humbja në zgjedhjet për guvernator në vitin 1972, përballë republikanit Art A. Moore Jr. Rockefeller vendosi të qëndronte në Virxhinian Perëndimore, vendim të cilin më vonë e cilësoi si më të rëndësishmin e karrierës së tij.
Në vitin 1973, ai u bë presidenti i parë jo-teolog i Kolegjit Wesleyan të Virxhinias Perëndimore. Popullariteti i tij në shtet dhe ndryshimi i qëndrimit ndaj minierave në gropa të hapura i hapën rrugën fitores në zgjedhjet për guvernator të vitit 1976, ku mundi republikanin Cecil Underwood.
Si guvernator, Rockefeller u përqendrua te zhvillimi i infrastrukturës, përfshirë rrugët, kanalizimet dhe urat. Këto çështje, sipas tij, “nuk janë shumë tërheqëse, e pranoj, por janë shumë të nevojshme në Virxhinian Perëndimore”.
Guvernatori aktual i shtetit, Patrick Morrisey, tha se Rockefeller ndihmoi në formësimin e Virxhinias Perëndimore dhe la gjurmë në jetën e brezave të banorëve të saj.
“Që nga puna e tij e hershme në disa prej komuniteteve më të varfra të shtetit tonë, deri te përpjekjet për të forcuar kujdesin shëndetësor, për të mbrojtur minatorët e qymyrit dhe familjet e tyre, si dhe për të mbështetur veteranët tanë, senatori Rockefeller tregoi një përkushtim të thellë ndaj popullit të Virxhinias Perëndimore”, u shpreh Morrisey.
Senatori në Uashington dhe 21 milionë dollarët e shpenzuara në fushata politike
Pas humbjes së vitit 1972, Rockefeller mundi Art Moore në përballjen e radhës, në vitin 1976, dhe në vitin 1980 u zgjodh senator i SHBA-së, pas largimit të demokratit Jennings Randolph. Fitorja e tij erdhi pavarësisht suksesit të madh të presidentit republikan Ronald Reagan në zgjedhjet e atij viti.
Rockefeller dhe bashkëshortja e tij, Sharon, vajza e ish-senatorit republikan të Illinoisit, Charles Percy, u integruan në jetën shoqërore të kryeqytetit amerikan, ku blenë një rezidencë multimilionëshe për familjen e tyre.
Ai nuk e fshehu pasurinë e trashëguar, e cila vlerësohej në 150 milionë dollarë, dhe përdori një pjesë të saj për fushatat elektorale. Rockefeller fitoi secilin prej pesë mandateve në Senat me diferencë të konsiderueshme, ndërsa shpenzoi të paktën 21 milionë dollarë nga pasuria e tij për fushata politike. Vetëm për të fituar garën e ngushtë në Senat, në vitin 1984, kundër republikanit në detyrë dhe multimilionerit John Reiss, ai shpenzoi 9 milionë dollarë.
Në garën për guvernator në vitin 1980 kundër republikanit Art Moore Jr., në makina u vendosën afishe me mbishkrimin: “Bëje të shpenzojë të gjitha, Art”.
Si senatori më i ri i shtetit në 25 vjet, Rockefeller ndërtoi ndikimin e tij në Uashington nën hijen e senatorit Robert S. Byrd. Ky i fundit ndërroi jetë në vitin 2010, pasi kishte shërbyer më gjatë se çdo senator tjetër në historinë e SHBA-së dhe ishte bërë i njohur për sigurimin e fondeve federale për shtetin e tij.
Ndikimi i Rockefeller ishte më pak i dukshëm. Si kryetar i Komitetit të Senatit për Tregtinë, Shkencën dhe Transportin, ai mbrojti të drejtat e konsumatorëve, mbështeti zgjerimin e infrastrukturës së internetit me brez të gjerë dhe sponsorizoi një projektligj që synonte t’u ndalonte kompanive gjurmimin e aktivitetit online të klientëve.
Në vitin 1997, ai ishte autor i legjislacionit që krijoi Programin e Sigurimit Shëndetësor të Fëmijëve, i cili ndihmon familjet me të ardhura të ulëta që nuk kualifikohen për Medicaid, por as nuk kanë mundësi të përballojnë sigurimin shëndetësor.
Ai shërbeu gjithashtu si kryetar i komiteteve të Çështjeve të Veteranëve dhe të Inteligjencës, duke pasur shpesh përplasje me presidentin George W. Bush për politikën e jashtme. Rockefeller pranoi se i vinte keq për votën e tij në vitin 2002, kur mbështeti autorizimin e luftës kundër Irakut.
Megjithatë, ai pati mosmarrëveshje edhe me administratën e presidentit demokrat Barack Obama, veçanërisht për rregullat që lidhen me industrinë minerare. Si një nga prodhuesit më të mëdhenj të qymyrit në vend, Virxhinia Perëndimore ishte ndër shtetet që kundërshtuan mbikëqyrjen nga Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit të metodës së nxjerrjes së qymyrit që përfshin heqjen e majës së malit.
Studimet në Universitetin e Tokios hodhën themelet për përpjekjet e Rockefeller për të tërhequr investime japoneze në Virxhinian Perëndimore. Ai e njihte familjen themeluese të kompanisë Toyota që prej viteve 1960 dhe luajti rol të rëndësishëm në përzgjedhjen e një fushe misri në Buffalo, në Virxhinian Perëndimore, për ndërtimin e një fabrike të pjesëve të motorëve në vitin 1996. Fabrika, me vlerë 2 miliardë dollarë, punëson aktualisht rreth 2 200 persona.