Nga Nina L. Khrushcheva*
Çfarë ngjitet lart zbret edhe poshtë. Korr atë që mbjell. Mallkimet, si pulat, kthehen në shtëpi për të fjetur.
Thënie të tilla njëkohësisht qortojnë dhe ngushëllojnë: aktorët e këqij, qofshin ju apo ata që ju bëjnë padrejtësi, përfundimisht do të marrin hakun e tyre ‘karmik’. Në realitet, megjithatë, aktorët e këqij shpesh i shpëtojnë përgjegjësisë për sjelljen e tyre, ndonjëherë për shkak të fatit, dhe ndonjëherë si rezultat i një taktike të suksesshme për të çuar përpara një qëllim strategjik.
Rusia bie në kategorinë e dytë. Strategjia e Presidentit Vladimir Putin për t’i shpëtuar pandëshkueshmërisë duke shkaktuar shkatërrim në shkallë të gjerë në Ukrainë dhe për t’u angazhuar në një luftë hibride situacionale në të gjithë Perëndimin përfshin dy taktika të epokës sovjetike: rekrutimin e “idiotëve të dobishëm” në kauzë dhe përdorimin e “taktikave të sallamit” për të arritur qëllimet tuaja.
Taktika e parë, që shpesh i atribuohet Vladimir Leninit, i referohet shfrytëzimit të aleatëve të pavetëdijshëm – atyre që pa dashje çojnë përpara kauzën e aktorit të keq, ndoshta edhe ndërsa e kundërshtojnë atë me zë të lartë. Për Putinin sot, asnjë idiot nuk është më i dobishëm se Presidenti i SHBA-ve Donald Trump.
Putini identifikoi potencialin e Trumpit për të përmbushur këtë rol para zgjedhjeve presidenciale të vitit 2016, të cilat ai kërkoi t’i anonte në favor të Trumpit. Samiti i dy udhëheqësve në Helsinki në vitin 2018 – kur Trumpi kundërshtoi publikisht agjencitë e inteligjencës amerikane duke pohuar se Rusia nuk kishte bërë asnjë përpjekje për të ndikuar në zgjedhje – pothuajse me siguri e konfirmoi vlerësimin e Putinit. Që atëherë, Trumpi ka treguar një dëshirë pothuajse patologjike për të reklamuar marrëdhënien e tij “fantastike” me Putinin, edhe pse Putini e ka nënvlerësuar, shpërfillur dhe sfiduar atë.
Pasi samiti i tyre i fundit në Alaska nuk çoi askund, me Putinin që hodhi poshtë kërkesën e Trumpit për një armëpushim në Ukrainë, Trumpi filloi të përsëriste thirrjen e Kremlinit për një marrëveshje të menjëhershme paqeje. Më vonë ai u tregoi me krenari gazetarëve një foto të dy udhëheqësve, të cilën Putini ia kishte dërguar. Kur disa dronë rusë kaluan në hapësirën ajrore të Polonisë javën e kaluar, Trumpi, gjithmonë i gatshëm ta justifikonte Putinin, tha se “mund të kishte qenë një gabim”. Nuk mund të mos mendosh për një fëmijë të dëshpëruar që këmbëngul se ngacmuesi i tij është miku i tij.
Pa habinë e askujt, Trump ka rënë pre e “taktikave të sallamit” të Putinit, ku një qëllim i madh, i cili ka shumë të ngjarë të përballet me rezistencë të fuqishme, përparohet përmes një sërë manovrash më të vogla, ose “fetash”, secila prej të cilave kundërshtarët potencialë ka të ngjarë t’i shpërfillin, minimizojnë ose pranojnë me pahir.
Sulmet e fundit me dronë në Poloni dhe Rumani janë një shembull konkret: qëllimi nuk ishte të provokohej luftë me NATO-n, por përkundrazi të testoheshin aftësitë e Aleancës dhe, ndoshta më e rëndësishmja, vendosmëria e saj.
Dhe si iu përgjigj këtyre provokimeve idioti i dobishëm i Putinit në Shtëpinë e Bardhë? Ai konfirmoi, edhe një herë, se Shtetet e Bashkuara ngurrojnë të lëvizin gishtin për të mbrojtur aleatët e tyre të NATO-s.
Sigurisht, Putini filloi të përdorë taktikat e sallamit shumë kohë përpara se Trump të vinte në skenën politike. Pushtimi gradual i territorit ukrainas nga Rusia, i cili filloi me aneksimin e Krimesë në vitin 2014, gjithashtu pasqyron këtë qasje. Në vend që të kundërshtojë, Trump përpiqet t’i paraqesë veprimet e Kremlinit si provë të forcës së tij: nëse nuk do të isha për mua, pretendon ai, Putini do të kishte marrë të gjithë vendin.
Heroi i Putinit, Joseph Stalin, përdori një qasje të ngjashme për të eliminuar rivalët e mundshëm vendas, si Leon Trotsky, Grigory Zinoviev, Lev Kamenev dhe Nikolai Bukharin. Sigurisht, prerja e një sallami ishte një metaforë shumë e vogël për një njeri që hartoi plane madhështore për ekonominë e planifikuar në të gjithë shtetin. Por Mátyás Rákosi, udhëheqësi i linjës së ashpër i Partisë Komuniste Hungareze të pasluftës dhe një dishepull besnik i Stalinit (derisa stalinistët hungarezë u kthyen kundër tij sepse ishte hebre), nuk kishte asnjë shqetësim të tillë për përdorimin e termit.
Taktikat e salamit nuk kufizohen vetëm në Kremlin. Para Luftës së Dytë Botërore, Gjermania filloi përpjekjen e saj për dominim evropian me një seri hapash të vegjël jo-ushtarakë dhe kuazi-ushtarakë, të destinuar të ishin mjaftueshëm të kufizuar saqë fuqitë evropiane të mos ndërmerrnin një përgjigje ushtarake. Sot, Presidenti kinez Xi Jinping përdor taktikat e sallamit – duke përfshirë ndërtimin e qetë të posteve ushtarake në zonat e diskutueshme – për të ndryshuar status quo-në territoriale në Detin e Kinës Jugore dhe Himalajet, pa shkaktuar ndonjë reagim serioz ndërkombëtar.
Meqenëse Xi ka imituar në mënyrë efektive Mao Ce Dunin në një paradë ushtarake të kohëve të fundit në Pekin, dikush pyet veten nëse suksesi i strategjisë së tij po e inkurajon atë të miratojë një qëndrim më konfrontues. Ashtu si Putin – i cili ishte i pranishëm – Xi ndoshta nuk është shumë i shqetësuar për përpjekjen e Trump për të ndërmarrë një përgjigje efektive.
Trump është shumë naiv, shumë i lehtë për t’u manipuluar, jo vetëm për shkak të dëshirës së tij të dukshme për të qenë pjesë e klubit të tyre autoritar. Duke parë atë paradë në Sheshin Tiananmen, Trump ndoshta dëshironte të ulej pranë shpirtrave të ngjashëm, udhëheqësve që sundojnë nga frika, vlerësojnë besnikërinë personale mbi të gjitha dhe përçmojnë institucionet demokratike dhe sundimin e ligjit.
Ndoshta karma do të vijë një ditë për Putinin ose Xi-në. Por Trump, idioti i dobishëm, nuk ka gjasa të jetë agjenti i tyre.
*Nina L. Khrushcheva, Profesoresha e Çështjeve Ndërkombëtare në The New School, është bashkautore (me Jeffrey Tayler) e librit “Në Gjurmët e Putinit: Duke kërkuar për Shpirtin e një Perandorie në të Gjithë Zonat Kohore të Rusisë” (St. Martin’s Press, 2019)
Project Syndicate