Parlamenti danez ka miratuar me shumicë dërrmuese një marrëveshje të re të mbrojtjes me Shtetet e Bashkuara, e cila i jep ushtrisë amerikane qasje të pakufizuar në bazat ajrore të Danimarkës dhe juridiksion të plotë mbi trupat e saj në këtë territor.
Marrëveshja, e cila është kritikuar ashpër nga politikanë dhe ekspertë të të drejtave të njeriut, parashikon që ushtarët amerikanë të kenë të drejtë të veprojnë në bazat ajrore në Karup, Skrydstrup dhe Aalborg, si dhe t’u ushtrojnë autoritet edhe civilëve danezë në dhe përreth këtyre zonave.
Sipas saj, nëse një ushtar amerikan kryen një vepër penale në Danimarkë, ai do të gjykohet fillimisht sipas ligjeve të SHBA-ve.
Gjithashtu, marrëveshja i lejon SHBA-ve të zhvillojnë aktivitete ushtarake në dhe nga territori danez, përfshirë stacionimin e personelit, ruajtjen e pajisjeve ushtarake, trajnime dhe aktivitete mirëmbajtjeje.
Pavarësisht tensioneve të mëhershme midis dy vendeve, veçanërisht pas përpjekjeve të presidentit Donald Trump për të blerë Groenlandën, një territor strategjik i Mbretërisë Daneze dhe raporteve për shtim të aktivitetit të inteligjencës amerikane në atë zonë, shumica e parlamentit danez votoi pro marrëveshjes. 94 deputetë votuan në favor, ndërsa vetëm 11 ishin kundër.
Kreu i partisë Unity List, Pelle Dragsted, e quajti marrëveshjen “të dëmshme për vendin” dhe paralajmëroi për pasoja serioze për sovranitetin danez.
“Do të ketë zona në Danimarkë që janë nën juridiksion amerikan, ku autoritetet tona nuk do të kenë kontroll dhe ku mund të ndodhin keqtrajtime të të burgosurve”, u shpreh ai.
Marrëveshja u nënshkrua në dhjetor të vitit 2023 nën administratën e presidentit Joe Biden, por rikthimi i Donald Trump në detyrë ka sjellë ndryshime në marrëdhëniet dypalëshe.
Ndërsa disa politikanë danezë shprehin shqetësime për një cenim të mundshëm të kushtetutës dhe sovranitetit kombëtar, qeveria e ka mohuar këtë.
Kryeministrja Mette Frederiksen tha se ruajtja e marrëdhënieve të ngushta me SHBA-të është më e rëndësishme se kurrë, veçanërisht në kontekstin e luftës në Ukrainë.
Ministri i Drejtësisë, Peter Hummelgaard, deklaroi se autoritetet daneze do të kenë “përgjegjësi parësore për sigurinë, si brenda ashtu edhe jashtë zonave të mbuluara nga marrëveshja”.
Ndërkohë, Instituti Danez për të Drejtat e Njeriut ka paralajmëruar se ligji i ri mund t’u japë ushtarëve amerikanë të drejtën për të ndaluar protesta dhe demonstrata pranë bazave të tyre dhe do ta bënte të pamundur ndjekjen e tyre penale nga ana e drejtësisë daneze në rast të përdorimit të tepruar të forcës.
Peter Vedel Kessing, studiues i lartë pranë institutit, deklaroi se nëse marrëveshja hyn në fuqi dhe ndodhin veprime të paligjshme nga ushtarët amerikanë në Danimarkë, këto veprime do të jenë përtej kontrollit dhe juridiksionit danez.