Qeveria e Serbisë propozoi të hënën shpërndarjen e parlamentit, duke hapur rrugën për zgjedhje të parakohshme në tetor, pas gati dy vitesh trazirash politike dhe protestash masive, raporton Euractiv.
Mbledhja e jashtëzakonshme e qeverisë u zhvillua pak pas funeralit të Ratko Mladiçit, ish-komandantit ushtarak të serbëve të Bosnjës, të dënuar për gjenocid nga Gjykata Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë në Hagë. Mijëra persona morën pjesë në ceremoninë me nderime ushtarake në Beograd, mes tyre edhe disa ministra serbë.
Kryeministri Duro Macut deklaroi se zgjedhjet do të ndihmojnë në forcimin e institucioneve dhe uljen e tensioneve politike. “Zgjedhjet nuk kanë qenë kurrë shenjë e dobësisë së shtetit. Ato janë dëshmi e forcës së pathyeshme të Serbisë demokratike, e cila ka besim të pakushtëzuar te populli i saj”, tha Macut.
Sipas ligjit serb, presidenti Aleksandar Vuçiç ka 72 orë nga marrja e propozimit të qeverisë për të vendosur nëse do ta shpërndajë parlamentin. Ai kishte deklaruar më herët se zgjedhjet do të shpalleshin brenda pak ditësh.
Zgjedhjet vijnë pothuajse dy vjet pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad, ku humbën jetën 16 persona. Ngjarja shkaktoi krizën më serioze politike që kur Partia Progresive Serbe (SNS), me orientim konservator, erdhi në pushtet në vitin 2012. Deri tani, askush nuk është mbajtur penalisht përgjegjës për vdekjen e 16 personave.
Studentët sfidojnë SNS-në
Tragjedia në Novi Sad nxiti protesta në të gjithë vendin, të udhëhequra kryesisht nga studentët. Lëvizja studentore ka njoftuar se do të marrë pjesë në zgjedhje, por ende nuk ka bërë publik emrin e listës dhe kandidatin për kryeministër.
SNS-ja në pushtet vendosi gjatë fundjavës të garojë nën emrin “Serbia e Bashkuar”, me Vuçiçin kandidat për kryeministër. Ai ka deklaruar disa herë se do të jepte dorëheqjen nga posti i presidentit nëse emërohet kryeministër. Në këtë rast, kryetarja e parlamentit dhe ish-kryeministrja Ana Brnabiç do të merrte përkohësisht detyrën e presidentes.
Sondazhet sugjerojnë se këto mund të jenë zgjedhjet më konkurruese në Serbi që nga viti 2012. SNS-ja dhe lëvizja studentore paraqiten si dy forcat kryesore, ndërsa disa parti më të vogla rrezikojnë të mos kalojnë pragun zgjedhor.
Brukseli ndjek nga afër zhvillimet
Zgjedhjet pritet të ndiqen me vëmendje edhe në Bruksel. Procesi i anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian ka ngecur mes shqetësimeve për sundimin e ligjit, lirinë e medias dhe standardet demokratike.
Beogradi gjithashtu nuk është harmonizuar me sanksionet e BE-së ndaj Rusisë pas pushtimit në shkallë të gjerë të Ukrainës nga Moska, pavarësisht presionit që Serbia ta përafrojë politikën e saj të jashtme me atë të Bashkimit Evropian.
Në këtë kontekst, fushata zgjedhore pritet të shërbejë jo vetëm si një provë për mbështetjen ndaj qeverisjes së Vuçiçit, por edhe si një tregues i drejtimit politik që do të ndjekë Serbia dhe i marrëdhënieve të saj gjithnjë e më të tensionuara me BE-në.