Departamenti amerikan i Shtetit ka kritikuar ashpër Bashkimin Europian për politikat që, sipas tij, u imponohen vendeve anëtare dhe kërcënojnë sovranitetin kombëtar dhe funksionimin demokratik të shteteve. Deklaratat u bënë gjatë një informimi për gazetarët mbi emigracionin masiv, por më pas SHBA-të e zgjeruan debatin edhe në fusha të tjera si rregullat dixhitale dhe liria e shprehjes, në vazhdën e mesazheve të nënkryetarit JD Vance në Konferencën e Sigurisë në Mynih.
Sipas Uashingtonit, aleatët më të afërt të SHBA-ve në këtë sfidë janë kryeministrja italiane Giorgia Meloni, kryeministri hungarez Viktor Orbán dhe disa zyrtarë polakë, të cilët, thotë administrata, po e përballin emergjencën me “qartësi dhe vendosmëri”.
Të enjten e kaluar, Departamenti i Shtetit u ka dërguar ambasadave amerikane në Europë, Kanada, Australi dhe Zelandën e Re një urdhër që kërkon “mbledhjen e të dhënave mbi krimet e lidhura me emigracionin dhe shkeljet e të drejtave të njeriut të kryera nga persona me prejardhje emigrante”. Po ashtu kërkohet bashkëpunim me qeveritë vendase për të adresuar problemin. Një mesazh i dytë njoftonte se këto çështje do të përfshihen në raportin vjetor të SHBA-ve për të drejtat e njeriut.
Një zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit deklaroi dje se arsyeja e këtij veprimi lidhet me bindjen se “emigracioni masiv, si ai i paligjshëm ashtu edhe ai i ligjshëm, përbën një kërcënim ekzistencial për civilizimin perëndimor dhe sigurinë globale”. Ai përmendi si shembuj ndikimin në rendin publik, dhunën seksuale “veçanërisht nga ekstremistë me sfond islamik” si dhe efektet ekonomike, përfshirë “uljen e vlerës së tregut të pasurive të paluajtshme”.
Zyrtari shtoi se çdo vend ka të drejtën të përcaktojë politikën e vet emigratore, ndaj SHBA-të nuk presin që të gjithë të adoptojnë modelin e administratës Trump. Synimi, sipas tij, është reformimi i qasjes ndaj të drejtave të njeriut “duke hequr korrektësinë politike nga ekuacioni”.
Italia, sipas zyrtarit amerikan, renditet “më përpara se të tjerët” për qasjen ndaj fenomenit:
“Administrata, në nivele shumë të larta, e vlerëson kryeministren Meloni, sidomos për gatishmërinë që ka për të e quajtur emigracionin masiv atë që realisht është. Disa vende në Europë kanë treguar guxim për të sfiduar narrativat dominuese, si ajo e ‘kufijve të hapur’. Meloni është një prej tyre, përkrah Orbánit dhe disa miqve në Poloni”.
Kritika e SHBA-ve nuk ndalet te emigracioni. Departamenti i Shtetit shprehet se problemet lidhen edhe me “rregullimin dhe ndërhyrjet e BE në sovranitetin e shteteve”.
Mes masave që Uashingtoni përmend si shqetësuese janë:
Digital Services Act (DSA) – i cilësuar si një instrument që “censuron ose mbyt lirinë e shprehjes”, jo vetëm në BE, por edhe jashtë saj, përfshirë SHBA-të.
AI Act – rregullorja për inteligjencën artificiale.
Digital Markets Act (DMA) – ligji për tregjet dixhitale.
Sipas vlerësimit amerikan, këto politika përbëjnë një tension të ri me BE-në, i cili shkon shumë përtej çështjeve tregtare dhe “prek themelet e aleancës transatlantike”.