Ballkani nuk është Lindja e Mesme. Këtu nuk mjaftojnë miliardat për të blerë qetësi politike. Çdo investim i madh përfundon në një betejë për pushtetin, pronën dhe interesin publik.
Këtë po e mëson edhe Donald Trump.
Nga Beogradi në Sazan, emri i familjes Trump është përfshirë në projekte që nuk diskutohen më për vlerën ekonomike, por për mënyrën se si janë mundësuar.
Në Serbi, projekti i Jared Kushner në ish-Shtabin e Përgjithshëm u përball me polemika për procedurat dhe përdorimin e një simboli kombëtar.
Në Shqipëri, investimi në projekti i Sazanit është kthyer në objekt protestash, debatesh mjedisore dhe akuzash për mungesë transparence.
Nuk është rastësi. Modeli është thuajse identik.
Qeveritë ofrojnë status “strategjik”, lehtësojnë procedurat dhe e paraqesin investitorin si shpëtimtar të ekonomisë. Në këmbim, investimi fiton mbështetje politike të pakushtëzuar. Problemi është se, kur projekti identifikohet me pushtetin, ai trashëgon edhe të gjitha kundërshtitë ndaj tij.
Kjo është gracka ku duket se ka rënë edhe Trump. Jo sepse investimet janë domosdoshmërisht të gabuara, por sepse ato po lidhen gjithnjë e më shumë me liderë që kritikohen për përqendrim pushteti, klientelizëm dhe mungesë transparence.
Në diplomaci dhe në biznes, reputacioni vlen po aq sa kapitali.
Kur mediat ndërkombëtare flasin më shumë për protesta, konflikte dhe polemika sesa për projektin, problemi nuk është më vetëm lokal. Ai bëhet politik dhe ndërkombëtar.
Paradoksi është i dukshëm. Trump premtoi të luftonte establishmentin. Në Ballkan, rrezikon të identifikohet pikërisht me establishmentin më të kontestuar.
Resortet mund të ndërtohen. Marina luksoze mund të mbushen me jahte. Por reputacioni nuk ndërtohet me ligje speciale dhe favore politike. Ai ndërtohet me besim. Dhe besimi është pasuria më e vështirë për t’u rikthyer.
