Nga Martin Sandbu, Financial Times
Një “poshtërim”, “dorëzimi ekonomik” dhe retorikë që “duket se është vjedhur nga industria e argëtimit për të rritur”.
Këto janë vetëm një përzgjedhje e vogël e reagimeve të evropianëve ndaj mënyrës se si udhëheqësit e tyre i janë përulur Donald Trump – së pari për pranimin e kërkesës së presidentit amerikan që vendet e NATO-s të shpenzojnë 5 përqind të të ardhurave kombëtare për mbrojtje, pastaj duke miratuar një “marrëveshje” tregtare që e lë BE-në shumë më keq se më parë.
Kur Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, udhëheqësit evropianë dukeshin të pabindur se si ta trajtonin atë.
Deri tani, zgjedhja e tyre strategjike është e dukshme. Është akomodim në vend të konfrontimit, i shoqëruar nga retorikë lajkatuese që lëvdon me zhurmë aftësinë e Trump për paqe dhe arritjen e marrëveshjeve. Pyetja është nëse humbja e vetërespektit ia ka vlejtur.
Flisni me ata që janë afër vendimmarrjes, dhe refreni është se “askush nuk është naiv këtu”. Në vend të kësaj, lutja është pragmatizëm.
Mund të dallohen tre pretendime specifike.
Së pari, meqenëse fjalët janë të lira, pse të mos i bëjmë lajkat Trump?
Së dyti, ajo që është arritur është më e mirë se alternativat (duke dëmtuar mbrojtjen e Ukrainës dhe duke luftuar hapur tregtinë). Me fat, kompanitë e BE-së mund të përfitojnë edhe nga tarifat akoma më të larta të vendosura në shumë tregti jo-evropiane.
Dhe së treti, politikëbërësit do të pranojnë me zë të ulët se shumë nga premtimet e Evropës ndaj Trump janë vetëm për sy e faqe. Premtimet për 5% shpenzime mbrojtëse dhe investime e blerje të mëdha në SHBA nuk janë realiste ose të synuara të mbahen, por Trump i bleu ato, kështu që bravo.
Se ky qëndrim është i paparimshëm është i padiskutueshëm; një përgjigje parimore do të ishte të kundërsulmosh. Problemi më i madh është se ai dështon në provën e pragmatizmit të vetë mbështetësve. Pragmatizmi i vërtetë do të ishte të zvogëlohej ekspozimi ndaj një SHBA armiqësore.
Ajo që mbështetësit e quajnë pragmatizëm është në fakt oportunizëm – i cili jo vetëm që është i pakëndshëm, por po shkakton edhe dëme të vërteta, jo vetëm në politikën e vetë Evropës.
Siç e kupton kaq mirë Trump, biseda nuk është në fakt e lirë. Biseda politike përcakton pritjet dhe formëson pushtetin. Përqafimi i Mark Rutte dhe Ursula von der Leyen me Trumpin ka rëndësi, sepse do të thotë që udhëheqësit e huaj tani i japin atij lirisht atë që ai tashmë e ka imponuar në vend: pranimin se arritja e çdo gjëje kërkon të mos thuhet e vërteta.
Udhëheqësit evropianë kanë mbështetur gjithashtu konceptin e Trumpit për politikën si performancë televizive. Si rezultat, tërbimet, ngacmimet dhe dëshira e tij për nënshtrim ritual po normalizohen në skenën ndërkombëtare.
Për më tepër, Evropa ka sakrifikuar aftësinë për të denoncuar shkeljen e tij të traktateve ndërkombëtare – siç është kërkesa e Organizatës Botërore të Tregtisë për parimin e kombit më të favorizuar.
Ajo gjithashtu është pajtuar me idenë se rezultatet arrihen përmes negociatave të personalizuara midis burrave të mëdhenj (dhe herë pas here grave), në vend të punës së mundimshme të diskutimit demokratik dhe ndërtimit të konsensusit.
Por vini re se çfarë i kanë kushtuar Evropës këto zgjedhje. Ajo ka humbur të gjithë kapitalin politik që mund të kishte mobilizuar për të udhëhequr një koalicion vendesh në mbrojtje të tregtisë së bazuar në rregulla dhe një kundërshtimi të përbashkët ndaj Trumpit.
Jo vetëm kaq, ajo ka tradhtuar miqtë e saj amerikanë, të cilët kishin llogaritur se Evropa do t’i kundërvihej Trumpit ndërsa ata luftonin ta bënin vetë këtë.
Më e rëndësishmja, Evropa po rrezikon shpirtin e saj politik. E ka vënë veten në një situatë ku udhëheqësit nuk mund të thonë publikisht se çfarë po përpiqen të bëjnë në të vërtetë. Kjo është një recetë për mosbesim dhe një helm për demokracinë – dhe demokracinë liberale evropiane në veçanti.
Si mund t’i mbështesin votuesit politikat, natyra e vërtetë e të cilave nuk mund të pranohet publikisht (siç janë premtimet ndaj Trumpit që nuk janë reale)? Nëse BE pranon në mënyrë hipokrite atë që ekonomisti Richard Baldwin e quan “doktrina e ankesave” e globalizimit, si mund t’i largojë forcat anti-evropiane që lulëzojnë mbi këto pikëpamje në vend?
Rreziku, pra, është se pëshpëritjet evropiane të Trumpit ia nënshtrojnë nevojën për llogaridhënie të gjerë një fokusi trumpian të “besimit të udhëheqësit” në arritjen e marrëveshjeve, dhe autoritarizmit të natyrshëm që kjo përfshin.
Duke e lënë vullnetin e Trumpit të triumfojë mbi realitetin, mbrojtja gjoja pragmatike e interesave të tyre kolektive nga udhëheqësit evropianë në fakt po përshpejton Trumpifikimin e politikës në të gjithë kontinentin.
Një kurs tjetër ishte i mundur.
Në shkurt, Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, mbajti qëndrimin e tij kur u qortua nga Trump në Zyrën Ovale – dhe nuk është më keq për këtë, duke gjykuar nga vizita e tij e kthimit javën e kaluar.
Nëse udhëheqësit e tjerë të Evropës kishin nevojë të merrnin një shembull nga Shtëpia e Bardhë, ky do të kishte qenë i duhuri për t’u ndjekur.