Inteligjenca Artificiale (AI) gjeneruese ka ngritur dy dilema kryesore mbi të drejtat e autorit. E para ka të bëjë me kompensimin për veprat që përdoren për të trajnuar modelet e AI-së. E dyta, më pak e diskutuar, lidhet me veprat që AI-ja vetë prodhon. Ligji i të drejtave të autorit i njeh këto të drejta autorëve njerëzorë, por çfarë ndodh me veprat që nuk kanë një autor njerëzor?
SHBA-të ka vendosur një precedent të qartë. Në vitin 2023, Zyrës së të Drejtave të Autorit iu dha mbrojtje për romanin grafik Zarya of the Dawn, por u refuzua mbrojtja për çdo imazh të krijuar nga AI, duke ruajtur vetëm tekstin dhe organizimin njerëzor. Gjykata e Apelit federale vendosi po atë vit se vepra e krijuar nga AI “A Recent Entrance to Paradise” nuk mund të përfitonte mbrojtje, sepse veprat duhet të jenë të “autorizuara fillimisht nga një njeri”. Mesazhi është i qartë: Vetëm përdorimi i AI-së, pa ndërhyrjen njerëzore kreative, nuk jep të drejtën e autorësisë.
Kina ka zgjedhur rrugën e kundërt. Gjykata e Internetit e Pekinit vendosi se imazhet e krijuara nga AI mund të marrin mbrojtje të të drejtave të autorit, duke konsideruar se investimi intelektual i përdoruesit në zgjedhjen e komandave dhe përmirësimin e rezultateve përbën krijimtari njerëzore.
Britania e Madhe dhe Irlanda zënë një pozicion të ndërmjetëm: Të dy vendet ofrojnë mbrojtje për “veprat e gjeneruara nga kompjuteri”, megjithëse kjo mbrojtje mund të jetë e pasigurt. Konsultimet e fundit sugjerojnë se ky sistem mund të ndryshohet, dhe Këshilli Irlandez për AI ka rekomanduar një mbrojtje të kufizuar për disa vepra të krijuara nga AI, një propozim që ka hasur rezistencë nga sektori kreativ.
Divergjenca ligjore globale krijon sfida për bizneset. E njëjta vepër e krijuar nga AI mund të ketë mbrojtje ligjore në Pekin, por të jetë në domen publik në Boston. Kjo ka implikime për softuerin, kodin kompjuterik dhe transaksionet korporative, ku pronësia e materialeve është kyçe.
Ekspertët paralajmërojnë se strategjia e së ardhmes duhet të përfshijë rishkrimin e kontratave, strukturimin e strategjive të pronësisë intelektuale dhe përdorimin e sekreteve tregtare dhe konfidencialitetit për mbrojtjen e përmbajtjeve të krijuara nga AI. Ligjet tradicionale të të drejtave të autorit po sfidohen nga makinat që mund të komponojnë, programojnë dhe krijojnë në shkallë të madhe, duke kërkuar një riformulim të rregullave të pronësisë intelektuale për epokën digjitale.
