Pëllumb Karameta
Për deputeten Jorida Tabaku kam respekt. Për qetësinë, kujdesin në të shprehur dhe elegancën e komunikimit. Në një debat publik ku bërtitet për të mbuluar mungesën e argumentit, këto cilësi kanë vlerë.
Ama, kur flitet për të drejtat e njeriut, duhet parë cilat fakte përmenden dhe ku drejtohet kërkesa për përgjegjësi.
Në komision, zonja Tabaku ngriti shqetësimin për dhunën ndaj protestuesve dhe gazetarëve, kundërshtoi aktin për tubimet dhe njoftoi se PD do ta çojë në Gjykatën Kushtetuese.
Çdo pretendim për përdorim të paligjshëm të forcës duhet shqyrtuar. Por ka edhe policë të lënduar, dyqane të dëmtuara dhe institucione të sulmuara, ndër to Ministria e Arsimit.
Të drejtat nuk mbarojnë aty ku fillon pjesa e pakëndshme e pamjeve.
Teza 1. Në komision flasim për të drejtat. Në deklaratë përzgjedhim faktet.
Zonja Tabaku kërkoi që, përpara diskutimit të buxhetit, komisioni të merrej me dhunën ndaj protestuesve dhe gazetarëve. Komisioni nuk mund të sillet sikur pretendimet për dhunë nuk ekzistojnë.
Por as qytetarët dhe policët e dëmtuar nuk mund të zhduken nga pamja.
Zonja Tabaku e shtriu shqetësimin edhe te gazetarët. Por, për të kuptuar përmasat e problemit, duhen dalluar rastet konkrete, rrethanat dhe përgjegjësitë. Çdo rast meriton shqyrtim. Përgjithësimi kërkon prova. Ndryshe, rastet rrezikojnë të mos shërbejnë për të sqaruar çfarë ka ndodhur, por për ta bërë akuzën të tingëllojë më e madhe.
Sa më e përgjithshme akuza, aq më të qarta duhen faktet që e mbështesin.
Rendi i ditës mund të ketë përparësi. Të drejtat e të dëmtuarve nuk duhet të kenë përkatësi politike.
Teza 2. Protestuesi i lënduar forcon akuzën. Polici i lënduar e ndërlikon.
Për protestuesin e lënduar mund të kërkohet përgjegjësia e policisë. Për policin e lënduar duhet pyetur kush e sulmoi. Për dyqanin e dëmtuar duhet folur për autorin dhe dëmin. Për Ministrinë e Arsimit duhet shpjeguar se çfarë lidhjeje ka kërkesa për të drejta me sulmin ndaj një institucioni.
Të gjitha janë pjesë e së njëjtës situatë. Por jo të gjitha i shërbejnë njësoj akuzës ndaj qeverisë.
Zonja Tabaku thotë se e dënon dhunën nga të dyja anët. Mirë. Atëherë, parimi duhet të ndikojë edhe në përgjegjësitë që kërkohen.
Përndryshe, dhunën e dënojmë pa dallim. Dallimin e bëjmë kur vendosim kujt do t’ia kërkojmë llogarinë.
Teza 3. Gjoba gjatë protestës nuk është domosdoshmërisht gjobë për protestën.
Zonja Tabaku pyet në çfarë demokracie pjesëmarrja në protestë dënohet me gjobë.
Nëse qytetari është gjobitur vetëm sepse ka marrë pjesë paqësisht, kemi një shqetësim serioz. Por nëse masa është vendosur për një shkelje konkrete, duhet shqyrtuar veprimi, dispozita e zbatuar dhe prova.
Në fragmentet e raportuara, gjobitja paraqitet si ndëshkim i pjesëmarrjes. Për ta mbështetur këtë përfundim, duhet të dimë për çfarë janë vendosur gjobat.
Përndryshe, deklarata e ka zgjidhur çështjen përpara se të hapet procesverbali.
Qytetari ka nevojë të dijë nëse është ndëshkuar padrejtësisht. Politika mund të kënaqet edhe me lajmin se ai është gjobitur.
Teza 4. Në Europë mbrohet protesta. Ndëshkohen edhe shkeljet.
Në Francë, fshehja e qëllimshme e fytyrës pa arsye të ligjshme, në një manifestim ku ka ose rrezikohen trazira, mund të dënohet me burgim dhe gjobë.
Në Gjermani ndëshkohet pjesëmarrja në dhunë kolektive kundër njerëzve ose pasurisë, në kushtet e përcaktuara nga ligji.
Në Itali, ndryshimet e vitit 2025 parashikojnë burgim edhe për bllokimin e rrugës me trup nga disa persona të mbledhur.
Këta shembuj nuk provojnë se akti shqiptar është kushtetues. Tregojnë se demokracitë parashikojnë ndëshkime për veprime të caktuara gjatë protestave.
Prandaj, pyetja nuk është vetëm nëse akti shqiptar përmban gjoba. Është çfarë ndëshkon, sa ndëshkon dhe çfarë garancish ka qytetari.
Përgjigjja kërkon leximin e dispozitës. Një punë pak më e gjatë se shqiptimi i fjalës «antikushtetues».
Teza 5. Akti mund të kundërshtohet. Argumenti nuk mund të mungojë.
Zonja Tabaku ka të drejtë ta konsiderojë aktin antikushtetues. PD ka të drejtë ta kundërshtojë në Gjykatën Kushtetuese.
Por publiku duhet të kuptojë cilën dispozitë kundërshton, çfarë të drejte cenon dhe përse kufizimi e tejkalon masën e lejueshme.
Në fragmentet e raportuara, cilësimi dëgjohet më qartë se shpjegimi juridik. Kjo nuk provon se argumente të tjera nuk janë paraqitur. Do të thotë se lexuesit ende i mbeten pyetje.
Gjykata do të shqyrtojë aktin. Deri atëherë, deputetja mund t’ua shpjegojë qytetarëve arsyet e kundërshtimit.
Është një mënyrë për t’i bindur. Tjetra është t’u kërkosh të presin vendimin, ndërsa përfundimin ua ke dhënë tashmë.
Teza 6. Policia ka detyrë të ndërhyjë. Askush nuk ka leje të tejkalojë ligjin.
Kur sulmohen njerëz, dyqane apo institucione, policia ka detyrë të veprojë. Përdorimi i forcës për të ndalur një sulm nuk është automatikisht dhunë e paligjshme.
Ligjshmëria e ndërhyrjes vlerësohet nga rrethanat dhe provat. Protestuesi paqësor nuk bëhet përgjegjës për veprimin e dikujt tjetër. Po kështu, autori i një sulmi nuk fiton imunitet ngaqë ndodhet në protestë.
Deklarata politike mund t’i ndajë shpejt njerëzit në viktima dhe fajtorë. Ama, përcaktimi i përgjegjësisë kërkon shqyrtimin e çdo rasti.
Është më pak i përshtatshëm për slogan. Por më i dobishëm për drejtësinë.
Teza 7. Kur të drejtat hyjnë në politikë, provoni të mos i lini disa jashtë.
Zonja Tabaku, ju keni të drejtë të kritikoni qeverinë, policinë dhe aktin për tubimet. Si deputete e opozitës, keni të drejtë të kërkoni mbështetje për qëndrimin tuaj.
Por kur flisni për të drejtat e njeriut, pesha e argumentit matet edhe me kujdesin për ata që nuk e forcojnë akuzën politike.
Protestuesi i lënduar meriton të dëgjohet. Edhe polici i lënduar. Pronari i dyqanit të dëmtuar meriton përgjigje. Edhe qytetari që kërkon të protestojë pa u ndëshkuar padrejtësisht.
Nuk u kërkohet të jenë dakord me njëri-tjetrin. As të jenë të dobishëm për opozitën apo qeverinë.
Qetësia juaj na ndihmon t’ju dëgjojmë. Për të na bindur se mbrojtja e të drejtave është parim, duhet të na tregoni se ai vlen edhe kur nuk ju sjell përfitim politik.
Sepse të drejtat e njeriut nuk kanë nevojë për imunitet nga pyetjet. Kanë nevojë të mos kalojnë në sitën e interesit të ditës.
P.S. Për deklaratat e znj. Tabaku janë përdorur raportimet e Shqiptarja.com, JavaNews dhe Boldnews, të datës 4 nëntor 2026.