Pesëmbëdhjetë vjet më parë, ministri i Jashtëm polak Radosław Sikorski shkaktoi debat kur deklaroi se kishte më pak frikë nga fuqia e Gjermanisë sesa nga pasiviteti i saj. Në kulmin e krizës së borxheve sovrane në Eurozonë, ai paralajmëroi kundër logjikës së “secili për vete” dhe i bëri thirrje Berlinit të merrte drejtimin për të reformuar Europën.
Sot, fuqia dhe veprimi gjerman janë rikthyer në qendër të vëmendjes. Megjithatë, pyetja kryesore është nëse qëllimi mbetet reformimi i Europës. Ky është debati i ri mbi rolin e Gjermanisë.
Përballë agresionit rus dhe pasigurisë në rritje lidhur me angazhimin e Shteteve të Bashkuara ndaj sigurisë europiane, vendet e kontinentit po përshpejtojnë përpjekjet për forcimin e kapaciteteve mbrojtëse. Në këtë kontekst, Gjermania ka lënë pas rezervat tradicionale ndaj fuqisë ushtarake, ka lehtësuar kufizimet fiskale mbi borxhin publik dhe ka nisur një program riarmatimi me përmasa historike.
Buxheti gjerman i mbrojtjes tashmë tejkalon atë të Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar, dy fuqi bërthamore europiane. Berlini po investon gjithashtu 35 miliardë euro në kapacitete ushtarake hapësinore. Analistja gjermane Liana Fix, e cila vepron në Shtetet e Bashkuara, paralajmëroi më herët këtë vit se Gjermania mund të shndërrohet në hegjemonin e ardhshëm të Europës dhe se kontinenti duhet të jetë i vetëdijshëm për sfidat që sjell fuqizimi i saj.
Në disa kryeqytete europiane, debati nuk përqendrohet më te pyetja nëse Gjermania është e gatshme të luftojë, por nëse ajo po riarmatos veten apo po ndërton kapacitetet mbrojtëse të gjithë Europës.
Vetë Gjermania po dërgon sinjale të përziera. Strategjia e saj e re ushtarake, e publikuar në prill dhe e para e këtij lloji në historinë e Republikës Federale, e mbështet mbrojtjen europiane mbi forcën kombëtare gjermane dhe jo anasjelltas. Dokumenti parashikon që Bundeswehr-i të bëhet “ushtria më e fortë konvencionale në Europë”.
Shqetësimet janë veçanërisht të dukshme në Varshavë dhe Paris. Polonia vazhdon të ketë mosmarrëveshje të pazgjidhura me Gjermaninë që lidhen me Luftën e Dytë Botërore. Në të njëjtën kohë, ajo po shndërrohet në një nga fuqitë kryesore ushtarake të Europës, duke shpenzuar 4,7 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen.
Franca, nga ana tjetër, përballet me kufizime fiskale dhe i sheh ambiciet gjermane si një sfidë ndaj pozitës së saj tradicionale si fuqia ushtarake dominuese e Bashkimit Europian. Shefi i Shtabit të Forcave të Armatosura franceze, gjenerali Fabien Mandon, paralajmëroi së fundmi se, nëse Gjermania vazhdon me të njëjtin ritëm, brenda pesë vitesh argumenti se Franca gëzon përvojë më të madhe operacionale dhe kulturë ushtarake të veçantë nuk do të ketë më të njëjtën peshë.
Vendimi i Berlinit javën e kaluar për të tërhequr mbështetjen nga programi franko-gjerman i avionit luftarak të së ardhmes, i njohur si FCAS, ka shtuar më tej shqetësimet në Paris. Ky veprim ka ngritur pikëpyetje edhe mbi të ardhmen e një projekti tjetër të përbashkët për zhvillimin e një tanku të avancuar.
Sipas shumë zyrtarëve francezë, ky vendim tregon se Gjermania po zgjedh të ndjekë një rrugë më të pavarur. Ai ka nxjerrë në pah gjithashtu dallimet thelbësore mes vizioneve të dy vendeve për fuqinë strategjike. Për Francën, projekti FCAS ishte një instrument për të reduktuar varësinë europiane nga Shtetet e Bashkuara. Për Gjermaninë, ai u vlerësua kryesisht si një projekt industrial që nuk po rezultonte ekonomikisht i qëndrueshëm.
Në mënyrë karakteristike për qasjen gjermane, pjesa më e madhe e përpjekjes së re për mbrojtjen fokusohet te baza industriale e vendit dhe te transformimi i industrisë automobilistike, e cila po përballet me konkurrencë të fortë nga Kina.
Kjo pasqyron goditjet e mëdha që Gjermania ka përjetuar gjatë pesë viteve të fundit. Pas pushtimit rus të Ukrainës, Berlini humbi marrëdhënien strategjike me Rusinë dhe furnizimet me gaz rus. Në të njëjtën kohë, është përballur me dobësimin e tregut kinez për eksportet gjermane dhe me pasigurinë në rritje mbi rolin e Shteteve të Bashkuara si garantuesi kryesor i sigurisë së saj. Të gjitha këto zhvillime kanë ndodhur ndërsa e djathta e skajshme ka vazhduar të fitojë terren në politikën e brendshme.
Ambasadori francez në Berlin, François Delattre, e përshkruan këtë si “ekuacionin e ri të Gjermanisë”. Sipas tij, prioriteti i parë është ambicia kombëtare në fushën e mbrojtjes, më pas synimi për t’u bërë partneri kryesor ushtarak i Uashingtonit në Europë dhe vetëm në fund vjen çështja e sovranitetit europian.
Kjo analizë duket se mbështetet edhe nga deklaratat e nënsekretarit amerikan të Mbrojtjes për Politikat, Elbridge Colby, i cili vlerësoi strategjinë ushtarake gjermane dhe përmendi me miratim deklaratën e gjeneralit Carsten Breuer se “Gjermania duhet dhe do të marrë një rol udhëheqës brenda NATO-s”.
Megjithatë, debati mbi drejtimin e ri të Gjermanisë mbetet i hapur. Ish-kancelari Helmut Schmidt kishte paralajmëruar që në vitin 2011 se do të ishte e kotë që Gjermania të kërkonte prestigj global dhe një rol të pavarur në arenën ndërkombëtare.
Muajin e kaluar, gjatë një ligjërate në Universitetin e Oksfordit, bashkëdrejtuesja e Partisë së Gjelbër gjermane, Franziska Brantner, përsëriti të njëjtin mesazh me fjalët: “Nie wieder allein” – “Kurrë më vetëm”.
Në një periudhë të trazuar për Europën, partnerët e Gjermanisë kërkojnë më shumë qartësi mbi drejtimin që po ndjek vendi më i madh i Bashkimit Europian dhe mbi mënyrën se si fuqizimi i tij ushtarak do të ndikojë në të ardhmen e kontinentit.
