Pas konflikteve në Gaza dhe Ukrainë, edhe lufta në Iran hyn në fazën e “15 pikave”.
Sipas propozimit të presidentit amerikan, Donald Trump, këto pika shoqërohen me idenë e një armëpushimi 1-mujor për të rifilluar negociatat. Është një formulë e njohur, ajo e “negociatave në stilin Trump”: platformë e gjerë dhe ambicioze, që tenton të frenojë konfliktin, por shpesh me kushte larg realitetit në terren. Dhe këtë herë mund të mos funksionojë!
Dy arsye e bëjnë këtë të vështirë: e para, Teherani ka mësuar se çdo mundësi negociimi mund të rrëzohet nga një iniciativë ushtarake izraelite, shpesh e mbështetur nga Washingtoni. E dyta, konteksti ka ndryshuar, dhe 15 pikat e Shtëpisë së Bardhë duket se nuk marrin parasysh ndikimin e ri të aktorëve në terren. Si pasojë, Teherani u mbyll dyert negociatave.
Propozimi amerikan u refuzua si “i papranueshëm” dhe “ekstrem”.
Asnjë negociatë nuk do të ketë derisa të plotësohen kushtet e Iranit: përfundimi i operacioneve ushtarake, garanci kundër sulmeve të reja, kompensime, ndalimi i armiqësive në të gjitha frontet dhe, mbi të gjitha, njohja e kontrollit iranian mbi Ngushticën e Hormuzit. Kjo tregon qartë distancën e madhe mes palëve.
Ndërkohë, një rrjet kompleks ndërmjetësish po përpiqet të krijojë hapësira për dialog.
E para lëvizje ka qenë nga Egjipti, që aktivizoi kanalet e tij të inteligjencës për të kontaktuar Iranin. Nuk bëhet fjalë vetëm për diplomaci: Kajro ka frikë nga përkeqësimi i sigurisë në Detin e Kuq, që mund të rrezikojë trafikun në Kanalin e Suezit dhe të dëmtojë të ardhurat kryesore të vendit.
Pakistani po ndërmerr veprime të ngjashme, duke synuar të paraqitet si ndërmjetës i besueshëm për të dyja palët. Islamabadi ka kanale aktive me Washingtonin dhe Republikën Islamike, është një nga pak aktorët që mund të transmetojë mesazhe mes dy fronteve.
Me armë bërthamore, marrëveshje mbrojtjeje me Arabinë Saudite dhe ekspozim direkt ndaj efektit të konfliktit, Pakistani ka një rol kyç. Për më tepër, furnizimet e tij energjetike kalojnë nga Hormuzi dhe territori i tij është i ndikuar nga tensionet me Iranin dhe afër Luftës së Afganistanit.
Edhe Turqia vepron në disa fronte: aleate e NATO-s, por gjithashtu aktor autonom me interesa direkte në rajon. Ankaraja e di që çdo marrëveshje do të ndryshojë ekuilibrat rajonalë.
Megjithatë, të gjithë ndërmjetësit shmangin një problem kyç: Izraeli.
Në Tel Aviv rritet shqetësimi se Washingtoni mund të vendosë një pauzë sulmesh për të lehtësuar negociatat. Për Netanyahu-n, çështja kryesore mbetet arsenali raketor iranian.
Trump lëviz në dy fronte: nga njëra anë hapet ndaj armëpushimit, nga ana tjetër përgatiten skenarë të kundërt. Pentagoni po dërgon rreth 3 mijë ushtarë të divizionit ajror për të forcuar praninë amerikane në rajon. Diplomacia dhe lufta ecin paralelisht.
Çfarë mund të ndodhë?
Një armëpushim teknik, i brishtë dhe i përkohshëm, ose një bllokim ku lufta vazhdon dhe negociatat nuk fillojnë. Ose një përshkallëzim i konfliktit me përfshirjen direkte të forcave amerikane.
Propozimi pakistanez nuk është ende zgjidhja, por tregon se po kërkohet një rrugëdalje.
Ndërkohë, Trump flet për “biseda produktive” dhe njofton një pauzë të përkohshme në sulme, Pakistani përgatitet të presë negociatat në fundjavë, Irani refuzon çdo dialog dhe vazhdon operacionet, ndërsa Izraeli përshpejton sulmet e tij.
Në këtë situatë, nuk ka negociata reale. Ka vetëm strategji të papajtueshme, ku të gjithë flasin për armëpushim, por veprojnë ndryshe.
E vetmja e sigurt: gjithçka mund të ndryshojë në çdo rast!