Vendet e G7 do të mbajnë një takim urgjent të hënën për të diskutuar rritjen e çmimeve të naftës, ndërsa nafta bruto u rrit mbi 100 dollarë për fuçi dhe tregjet e aksioneve ranë për shkak të luftës në rritje SHBA-Izrael me Iranin.
Ministrat e financave nga vendet kryesore të industrializuara, përfshirë kancelaren e Mbretërisë së Bashkuar Rachel Reeves, do të mblidhen për të diskutuar ndikimin ekonomik të konfliktit.
Çmimet globale të naftës arritën gati 120 dollarë të hënën për shkak të frikës së një ndërprerjeje të zgjatur të furnizimit me energji përmes rrugës kryesore të transportit detar të Ngushticës së Hormuzit dhe indeksi i aksioneve FTSE 100 i Mbretërisë së Bashkuar ra me 1.3%.
Financial Times raportoi se takimi i G7 do të diskutojë një lirim të përbashkët të naftës nga rezervat, të koordinuar nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA).
Nëse rezervat lirohen nga anëtarët e IEA-s, kjo do të jetë hera e parë që nga viti 2022, kur u ndërmorën veprime pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia.
Një ndërprerje e madhe e furnizimit me energji nga rajoni kërcënon të rrisë çmimet për konsumatorët dhe bizneset në të gjithë botën. Rritja e inflacionit mund të çojë në më pak ulje të normave të interesit nga bankat qendrore.
Rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë zakonisht transportohet përmes Ngushticës së Hormuzit. Por trafiku përmes ngushticës është ndalur pothuajse që kur lufta filloi më shumë se një javë më parë.
Të dielën, Irani emëroi Mojtaba Khamenei për të pasuar babanë e tij Ali Khamenei si Udhëheqës Suprem, duke sinjalizuar se më shumë se një javë në konflikt, ekstremistët mbeten në krye të vendit.
SHBA-të dhe Izraeli nisën valë të reja sulmesh ajrore në të gjithë Iranin gjatë fundjavës, duke goditur objektiva të shumtë, përfshirë depot e naftës.
Ndërkohë, Irani shënjestroi infrastrukturën energjetike në shtetet fqinje të Gjirit. Gjatë natës, Arabia Saudite tha se kishte kapur dhe shkatërruar dy valë dronësh që shkonin drejt një fushe të madhe nafte.
Javën e kaluar tregjet kishin qenë relativisht të qeta rreth skenarit në dukje të tmerrshëm të miliona fuçive të gazit të papërpunuar dhe të lëngshëm që mbeteshin të bllokuara në Gjirin Persik, të paaftë ose të pavullnetshëm për të kaluar nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Por përshkallëzimet gjatë fundjavës, së bashku me skenat e shkatërrimit të infrastrukturës energjetike si në Iran ashtu edhe në të gjithë Gjirin Persik, shkaktuan panik nw tregje.
Të hënën në mëngjes në Azi, çmimi i naftës së papërpunuar Brent u rrit me më shumë se 25% duke arritur në 119.50 dollarë për fuçi në një moment përpara se të binte përsëri në rreth 107 dollarë.
Nafta e papërpunuar amerikane West Texas Intermediate (WTI) pa lëvizje të ngjashme dhe u tregtua me rreth 104 dollarë për fuçi.
Çmimet e benzinës gjithashtu u rritën. Çmimet e gazit në Mbretërinë e Bashkuar për dorëzimin njëmujor në avancë u rritën me gati 25% në 171p për term kur filloi tregtimi të hënën, përpara se të bien përsëri në rreth 156p për term.
Çmimet e gazit tani janë dyfishuar që nga fillimi i luftës në Iran, megjithëse ato mbeten shumë poshtë kulmit prej 640p të arritur në vitin 2022 pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
Tregjet evropiane të aksioneve ishin më të ulëta, pas rënieve të ndjeshme më parë në Azi. Indeksi Dax i Gjermanisë ra me 1.6%, ndërsa indekset Cac 40 të Francës ranë me 2%.
Në Londër, shumica dërrmuese e aksioneve në FTSE 100 ranë, megjithëse gjigantët e naftës BP dhe Shell ishin ndër kompanitë e pakta që panë një rritje.
Më parë, indeksi Nikkei 225 i Japonisë ra me 5.2%, ndërsa indeksi Kospi i Koresë së Jugut u mbyll me 6%.
Presidenti i SHBA-së Donald Trump, i cili bëri fushatë për uljen e kostos së jetesës, ka hedhur poshtë vazhdimisht shqetësimet në lidhje me rritjen e çmimeve të naftës.
Të dielën, ai postoi në platformën e tij Truth Social: “Çmimet afatshkurtra të naftës, të cilat do të bien me shpejtësi kur shkatërrimi i kërcënimit bërthamor të Iranit të ketë mbaruar, janë një çmim shumë i vogël për t’u paguar për SHBA-në dhe Botën, Sigurinë dhe Paqen. VETËM BUDALLENJTË DO TË MENDONIN NDRYSHE!”.
