Deputeti i Partisë Demokratike, Oerd Bylykbashi, shprehet përmes një statusi në rrjetet sociale se duhet transformim rrënjësor kushtetues, institucional dhe politik në Shqipëri, duke theksuar se largimi i qeverisë nuk mjafton për të ndryshuar mënyrën se si funksionon shteti.
“Protestat e studentëve po shpërthejnë digën e fundit të tranzicionit, që rrjedhën e lirë të demokracisë e ka kthyer në kënetën e autokracisë. Regjimi dhe sistemi antikushtetues i Edi Ramës duhet të rrëzohet patjetër! Por nuk mjafton të ndryshojë qeveria. Duhet të ndryshojë sistemi kushtetues, ligjor, institucional, por edhe realiteti politik që lejon përqendrimin e pushtetit në duart e një njeriu, dobësimin e institucioneve dhe vënien e shtetit në shërbim të partisë në pushtet.
Shqipërisë i duhet një transformim kushtetues, institucional dhe politik që të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si fitohet, ushtrohet, kontrollohet dhe humbet pushteti.
Duhet bërë e pamundur kapja e pushteteve nga Kryeministri, Presidenti apo cilido NJËSH. Për këtë duhet të riprojektohen ndarja e pushteteve dhe mekanizmat kushtetues të kontrollit e balancës, në mënyrë që qeveria të mos imponohet mbi pushtetet e tjera dhe institucionet e pavarura”.
Bylybashki propozon të demokratizohet rrënjësisht funksionimi i partive dhe kryetarët e partive të kenë mandate të kufizuara.
“Duhet demokratizuar rrënjësisht funksionimi i partive politike. Kolegjialiteti duhet të dominojë mbi pushtetin e NJËSHIT. Kryetarët e partive duhet të kenë mandate të kufizuara dhe të mbajnë përgjegjësi për veprimet dhe dështimet politike. Koncepti i vjetëruar i liderit me mision e të pazëvendësueshëm duhet të marrë fund e të zëvendësohet nga ai i kryetarit me mandat dhe llogaridhënie. Duhet të garantohet qarkullimi demokratik në drejtimin e partive politike, duke siguruar sinergjinë mes përvojës dhe ripërtëritjes së lidershipit”.
Ndër të tjera deputeti thotë se duhet shfuqizuar sistemi zgjedhor i vitit 2020 dhe Parlamenti të mos jetë noter i qeverisë.
“Duhet shfuqizuar sistemi zgjedhor parlamentar i vitit 2020, që Rama e bëri bashkë me “Kërpëratën” e atyre që mbajtën mandatet e opozitës në vitin 2019. Sistemi i ri duhet të riprojektohet nga themeli, me konsensus e transparencë, jo si arnim i atij ekzistues, siç u bë në vitin 2024. Kontrolli parlamentar dhe roli i opozitës në këtë kontroll duhet të jenë efektivë dhe të garantuar. Parlamenti nuk duhet të jetë noter i qeverisë”.
Deputeti thekson se ndahet partia nga shteti dhe të ndalohet me ligj patronazhimi politik dhe duhet transparence në financimin dhe lobimin politik.
“Duhen garantuar zgjedhje të lira dhe të ndershme. Për këtë duhet të ndahet shteti nga partia në pushtet dhe nga krimi. Shteti duhet t’i shërbejë publikut në mënyrë neutrale, jo atyre që janë në pushtet apo klasës politike. Duhet të ndalohet me ligj patronazhimi politik i shtetasve nëpërmjet shtetit dhe të ndëshkohet abuzimi i partisë në pushtet: Duhet transparencë e plotë e financimit dhe lobimit politik. Korrupsioni dhe financimi i paligjshëm oligarkik apo kriminal i partive politike janë si metastazat në sistemin limfatik të demokracisë: infektojnë të gjithë trupin e shtetit dhe të shoqërisë.
Duhet ndarë shteti nga krimi. Kjo nuk arrihet pa ndarë shtetin nga partia dhe pa eliminuar kapjen e shtetit nga një dorë e vetme”.