Nga Eljanos Kasaj*
Budapest, Hungari-Pas takimit të zhvilluar me Presidentin rus Vladimir Putin në Moskë me 28 Nëntor, Kryeministri bismarkian hungarez Orbán Viktor deklaroi se bisedimet e tij me Kremlinin “hapën derën për dy ose tre marrëveshje të mëdha” mes të cilave edhe mundësia e shitjes së aseteve ruse jashtë vendit në Hungari, për shkak të sanksioneve të SHBA-së kundër gjigandëve rus të energjisë Lukoil dhe Rosneft.
Vlen të theksohet se Gulyás Gergely, Shefi i Shtabit të Kryeministrit hungarez, kishte deklaruar pak më herët se kompania hungareze e naftës dhe gazit MOL(Magyar OLaj- és) është në bisedime për të rritur pjesëmarrjen e saj në Industrinë e Naftës së Serbisë (Нафтна Индустрија Србије), duke mos-përjashtuar mundësinë e blerjes së aksioneve ruse në NIS( 42.73% e të cilave i përkasin Gazprom Neft dhe 13.73% Gazprom PJSC), gjë që mund të zgjidhë problemet e kompanisë të shkaktuara nga sanksionet e SHBA-së.
“Tani për tani, për shkak të sanksioneve amerikane, rusët janë të detyruar të shesin shumë nga asetet e tyre jashtë Rusisë. Po zhvillohet një garë e madhe ndërkombëtare se kujt t’ia shesin ato dhe si… Dhe mund të them se kemi hapur derën për dy ose tre marrëveshje serioze dhe të mëdha. Dhe kur MOL dhe të tjerët bien dakord për atë që duan, kjo është çështje biznesi, jo punë e qeverisë hungareze”, tha Kryeministri Orbán, duke folur në një bisedë me Gyula Tarczy, kryeredaktor i Televizionit Nyiregyhaza dhe gazetës Nyiregyhaza Naplo.
Këto fjalë të Kryeministrit hungarez duket se kanë hedhur dritë mbi strategjinë e Budapestit për ta kthyer situatën kaotike në gjeopolitikën evropiane në favorin e Hungarisë. Aktualisht kompania hungareze e naftë dhe gazit MOL është një nga kompanitë më të mëdha dhe moderne në Evropën Centralo-Lindore, e cila ka një bashkëpunim të ngushtë me gjigandët rus të energjisë(Gazprom, Lukoil dhe Surgutneftegas), si dhe me kompanitë rajonale të vendeve fqinje të Hungarisë (NIS i Serbisë, Slovnaft i Sllovakisë, INA e Koracisë). Ndërsa afërisa ideologjike e Budapestit me Uashingtonin bazuar në politikat e krishtera konservative dhe vlerat tradicionale nacionale (si dhe suporti i pakufizuar gjatë zgjedheve presidenciale amerikane i Kryeministrit Orbán Viktor për Presidentin Donald Trump)- duket se ka arritur të mundësojë një përjashtim të pa-datë nga sanksionet amerikane për Hungarinë(dhe kompaninë hunagreze MOL) në blerjen e gazit, produketve të naftës dhe vajit rus (vitale për ekonominë dhe jetën e përditëshme të popullit hungarez).
Por, sanksionet amerikane në kompanitë ruse Lukoil dhe Rosneft, si dhe në kompaninë serbe NIS, kanë krijuar terrenin e përshtatshëm për implementimin e një projekti fort ambicioz të Budapestit: blerjes së aseteve dhe infrastrukturës miliardadollarëshe të kompanive ruse në Ballkan dhe Evropën Lindore(!), gjë e cila duket se ka marrë edhe dritën jeshile nga Kremlini, për të cilin Budapesti, me politikat e tij sovraniste kundrejt donkishotizmave të burokratëve të Brukselit, duket si një blerës potencialisht më fort i besueshëm dhe fidel se sa kompanitë evropianoperëndimore ose ato amerikane. Njëkohësisht rruga i çelet edhe një skenari fantastik sa dhe realist e logjik-ku me anë të blerjes së aseteve dhe infrastrukturës energjitike ruse në Evropën Lindore dhe Ballkan, Hungaria do të kthehet në një superfuqi energjitike, e aftë për të diktuar konditat e saj kundër Brukselit. Njëkohësisht, me këtë lëvizje ajo do të arij të çojë përpara projektet e amerikanëve për de-eskalimin e situatës me Rusinë, duke u kthyer në një urë shit-blerjes legale të produkteve të naftës,vajit dhe gazit rus prej shteteve evropiane-një skemë kjo e përdorur që prej vitit 2022, ku Bashkimi Evropian ka blerë me miliarda euro gaz, vaj dhe produkte të naftës ruse nëpërmjet shteteve të Azisë Centrale(si Kazahstani, Kirgizstani, Turkmenistani) ose Kaukazit(Azerbajxhani, Gjeorgjia).
Këto aludime nuk mbeten thjesht hipoteza, pasi kompania kroate Jadranski naftovod-JANAF, operatori i tubacionit të naftës bruto të Adriatikut në Kroaci, njoftoi në tetor pezullimin e bashkëpunimit me Industrinë e Naftës të Serbisë (NIS) për shkak të sanksioneve të amerikanëve, duke i lënë kështu dorë të lirë hungarezëve për ta dominuar tërësisht industrinë serbe të gazit dhe hidrokarbureve , e cila është më e madhja dhe modernia në Ballkanin Perëndimor.
Pavarësisht se dialogu midis hungarezëve dhe rusëve ende vijon, në bazë të zhvillimeve aktuale diplomatike të javëve të fundit, duket qartë se bisedimet e paqes në Ukrainë janë kthyer kryesisht në një platformë ruso-amerikano-hungareze për të gjetur një formulë për establishmentin e një strukture të sigurisë post-paqes në Ukrainë, e cila do ti lejonte kështu Uashingtonit dhe Moskës, që nën obrellën e sanksioneve groteske të Burkselit(të cilat e kanë rënuar kompetitivitetin e ekonomisë evropiane) dhe mburojës ekonomike hungareze(të vetmit aleat evropian të të dy superfuqive), të ruanin dominimin dirket dhe indirekt në kontinentin Evropian, si dhe të siguronin ruajtjen e status-quo-së në Kontinentin e Vjetër përball pasioneve ushtarake të Londrës, Parisit, Berlinit dhe Brukselit.
*Fakulteti i Shkencave Politike. Universiteti i Wroclaw (Uniwersytet Wrocławski), Poloni