Mario Draghi ka mbajtur një nga fjalimet më të forta dhe më alarmuese për të ardhmen e Europës, duke deklaruar se kontinenti duhet të përgatitet për një epokë të re ku mbështetja amerikane nuk mund të konsiderohet më e garantuar.
Gjatë ceremonisë së Çmimit “Karli i Madh” në Aachen të Gjermanisë, ish-presidenti i Bankës Qendrore Europiane tha se Europa po hyn në një moment historik dhe se sistemi aktual i Bashkimit Europian nuk është më i aftë të përballojë sfidat globale.
“Në një botë ku aleancat janë në evolucion të vazhdueshëm, çdo varësi strategjike duhet tani të rishikohet. Për herë të parë në kujtesën e njeriut, jemi vërtet vetëm së bashku. Europa po reagon ndaj këtij realiteti të ri. Por po e bën këtë brenda një sistemi që nuk është konceptuar kurrë për të përballuar sfida të kësaj përmase”, deklaroi Draghi.
Ai paralajmëroi se për herë të parë që nga viti 1949 ekziston mundësia reale që SHBA të mos garantojë më sigurinë europiane në mënyrën që kontinenti e ka marrë si të mirëqenë për dekada.
“Për herë të parë që nga 1949-a ekziston mundësia që SHBA të mos mund të garantojë më sigurinë tonë në kushtet që dikur i konsideronim të mirëqena. As Kina nuk ofron një pikë tjetër referimi”, tha ai.
Draghi foli edhe për ndryshimin e marrëdhënies mes Europës dhe SHBA-së, duke e cilësuar partnerin amerikan më konfliktual dhe më të paparashikueshëm.
“SHBA, partneri nga i cili ende varemi, është bërë më konfliktual dhe më i paparashikueshëm. Europa ka kërkuar negociata dhe kompromis. Në pjesën më të madhe kjo nuk ka funksionuar. Një qasje e menduar për të ulur tensionet po sjell në fakt më shumë përshkallëzim”, deklaroi ish-kryeministri italian.
Sipas tij, Bashkimi Europian duhet të ndryshojë qasje dhe të ndërtojë kapacitete reale politike dhe ushtarake për të qenë më i barabartë me SHBA.
“Europa ka nevojë për aftësinë që të përgjigjet në mënyrë më assertive për ta rikthyer partneritetin mbi baza më të drejta. Ajo që na pengon sot është siguria”, deklaroi Draghi.
Ai shtoi se ndryshimi i qëndrimit amerikan ndaj Europës nuk duhet parë vetëm si kërcënim.
“Ndryshimi i qasjes amerikane ndaj sigurisë europiane nuk duhet parë vetëm si një rrezik. Është edhe një zgjim i domosdoshëm”, u shpreh ai.
Një pjesë e madhe e fjalimit iu kushtua mbrojtjes europiane. Draghi kërkoi që BE të japë një sinjal të qartë se çdo agresion ndaj një vendi anëtar do të ketë përgjigje të menjëhershme.
“Nëse një shtet anëtar sulmohet, përgjigjja e Europës duhet të jetë e qartë dhe e padiskutueshme edhe para se kriza të nisë”, deklaroi ai.
Sipas Draghit, ekzistojnë dy rrugë për ta bërë real këtë objektiv.
“Ka dy rrugë për t’i dhënë përmbajtje këtij angazhimi dhe ato nuk përjashtojnë njëra-tjetrën. Njëra kalon përmes koalicioneve më të vogla të vendeve që kanë kapacitete dhe perceptime të ngjashme të kërcënimit. Rruga tjetër është t’i japim përmbajtje operative nenit 42, paragrafi 7 i Bashkimit Europian për mbrojtjen reciproke, i cili ende nuk është përkthyer në plane konkrete, kapacitete dhe struktura komanduese”, tha ai.
Draghi insistoi se një Europë më e fortë ushtarakisht nuk do ta dobësonte NATO-n apo marrëdhënien transatlantike.
“Kjo nuk duhet të dobësojë marrëdhënien transatlantike apo NATO-n. Përkundrazi, do t’i vendoste ato mbi baza më të forta. Një Europë që është në gjendje të mbrojë veten mund të jetë edhe një aleat më i vlefshëm”, deklaroi ai.
Ish-presidenti i BQE-së foli edhe për dobësitë industriale dhe teknologjike të Europës, duke thënë se kontinenti ka mbetur shumë prapa SHBA-së në sektorin e mbrojtjes.
“Kërkimi shkencor europian në sektorin e mbrojtjes është vetëm një e dhjeta e nivelit amerikan. Qeveritë europiane shpenzojnë nga 40 deri në 70 miliardë euro në vit për armë amerikane dhe dështimi ynë për të konsoliduar kërkesën na kushton edhe 60 miliardë euro të tjera në ekonomi shkalle të humbura”, deklaroi Draghi.
Megjithatë, ai tha se Europa tashmë ka nisur një kthesë strategjike historike.
“Europa ka bërë zgjedhjen e saj më të rëndësishme strategjike të dekadave të fundit: të investojë në mbrojtjen e vet. Deri në fund të kësaj dekade, vetëm Gjermania do të shpenzojë afërsisht sa Rusia për ekonominë e saj të luftës plotësisht të mobilizuar”, tha ai.
Draghi kritikoi edhe mënyrën si funksionon sot Bashkimi Europian me 27 vende anëtare, duke thënë se vendimmarrja shpesh është shumë e ngadaltë dhe joefikase.
“Përvoja jonë aktuale është se veprimi në nivelin e 27 vendeve shpesh nuk arrin të japë atë që kërkon momenti. Rezultati mund të bëhet aq i pamjaftueshëm përballë sfidës, sa të jetë më keq se mosveprimi”, deklaroi ai.
Për këtë arsye, ai propozoi modelin që e quajti “federalizëm pragmatik”.
“Duhet ta thyejmë këtë cikël. Vendet që e ndjejnë më fort peshën e këtij momenti dhe kuptojnë se dritarja për veprim nuk do të mbetet e hapur pafundësisht, duhet të jenë të lira të ecin përpara. Këtë e quaj federalizëm pragmatik”, tha Draghi.
Ai shpjegoi se vendet që kanë vullnet politik duhet të bashkëpunojnë më thellë në fusha konkrete dhe të ndërtojnë instrumente që japin rezultate të dukshme për qytetarët.
“Vendet me vullnet për të vepruar duhet të thellojnë bashkëpunimin në fusha konkrete, përmes instrumenteve që prodhojnë rezultate që qytetarët mund t’i shohin dhe t’i masin. Realizimi ndërton legjitimitet. Legjitimiteti bën të mundur bashkëpunim më të thellë. Dhe ndërsa rritet zakoni për të vepruar së bashku, rritet edhe ndjenja e qëllimit të përbashkët”, deklaroi ai.
Draghi e krahasoi këtë model me krijimin e euros.
“Euro tregon si mund të ndodhë kjo. Ata që ishin të gatshëm ecën përpara. Ndërtuan institucione të përbashkëta me autoritet real. Kur angazhimi u vu në provë deri në kufijtë e thyerjes, solidariteti rezultoi shumë më i madh nga sa kishin imagjinuar shumë njerëz”, tha ai.
Në pjesën ekonomike të fjalimit, Draghi paralajmëroi se Europa nuk mund të vazhdojë të mbështetet vetëm te tregtia e lirë, ndërsa fuqitë e tjera po mbrojnë agresivisht ekonomitë e tyre.
“Për disa, përgjigjja ndaj këtij momenti është të mos ndryshojmë: ndërsa të tjerët tërhiqen nga hapja, Europa duhet të zgjerojë tregtinë dhe të bëhet mbrojtësja kryesore e sistemit global me rregulla. Europa mund të fitojë ende nga liberalizimi i mëtejshëm i tregtisë. Por duhet të jemi të ndershëm për kufijtë e kësaj qasjeje”, deklaroi ai.
Sipas Draghit, problemi më i madh i Europës është politik.
“Problemi më i thellë është politik. Marrëveshjet e reja tregtare janë më të lehta sesa përballja me punën e papërfunduar brenda shtëpisë sonë, sepse kjo kërkon të përballesh me interesa të konsoliduara që përfitojnë nga një treg i përbashkët i paplotë dhe tregje energjie të fragmentuara. Nëse hapja mbetet përgjigjja jonë e vetme, atëherë ajo bëhet mungesë vendimmarrjeje”, tha ai.
Draghi mbështeti hapur idenë “Made in Europe”, duke kërkuar investime më të mëdha europiane në teknologji, mbrojtje dhe industri strategjike.
“‘Made in Europe’ duhet parë si një mënyrë për të përdorur kërkesën europiane në mënyrë më të vetëdijshme. Duhet t’u ofrojë industrive strategjike si gjysmëpërçuesit, teknologjitë e pastra dhe mbrojtja një treg të madh dhe të qëndrueshëm për të investuar këtu. Pa kërkesën tonë të brendshme, Europa nuk mund të mbajë një qëndrim të besueshëm jashtë”, deklaroi ai.
Ai shtoi se tregu i përbashkët dhe politika industriale nuk duhet të shihen si kundërshtare.
“Tregu i përbashkët dhe politika industriale nuk duhet të trajtohen si filozofi rivale. Nëse konceptohen siç duhet, njëra e forcon tjetrën”, tha Draghi.
Në fund të fjalimit, ish-kryeministri italian dha një mesazh të fortë për krizën që po kalon kontinenti dhe nevojën për një Europë më të bashkuar.
“Nuk dua të pretendoj se e ardhmja e Europës është e lehtë. Presioni mbi kontinentin tonë është i thellë dhe bëhet çdo muaj më i rëndë. Por ky nuk është vetëm një moment rreziku. Është edhe një moment zbulimi. Forcat që po e vënë sot Europën në provë po bëjnë atë që dekada paqeje dhe prosperiteti nuk arritën: po i detyrojnë europianët të kuptojnë sërish çfarë kanë të përbashkët dhe çfarë janë gati të ndërtojnë bashkë”, përfundoi Draghi.
