Nga Gjergj Zefi
Ka momente në politikën ndërkombëtare kur fuqia nuk matet me numrin e aeroplanmbajtëseve apo raketave, por me mungesën e alternativave. Pikërisht në këtë pikë duket se ka mbërritur administrata Trump në përballjen me Iranin.
Pas muajsh përshkallëzimi, goditjesh ushtarake dhe negociatash të dështuara, presidenti amerikan nuk e ka më luksin të zgjedhë. Ai gjendet mes disa opsioneve të këqija.
Një ofensivë më e madhe ushtarake mund të dëmtojë më tej infrastrukturën iraniane, por vështirë se do ta detyrojë Teheranin të dorëzohet. Përkundrazi, do të rriste rrezikun që konflikti të përfshijë të gjithë Gjirin Persik, me pasoja të drejtpërdrejta për tregjet globale të energjisë dhe ekonominë botërore.
Nga ana tjetër, tërheqja ose pranimi i një kompromisi do të interpretohej nga kundërshtarët e Trumpit se strategjia e “presionit maksimal” nuk arriti objektivin kryesor: ndryshimin e sjelljes së Iranit.
Ekziston edhe një rrugë e tretë: vazhdimi i goditjeve të kufizuara, sanksioneve dhe presionit diplomatik. Por kjo nuk është zgjidhje. Është vetëm administrim i krizës. Historia e Lindjes së Mesme tregon se konfliktet e ngrira kanë aftësinë të shpërthejnë pikërisht kur duken nën kontroll.
Kjo është arsyeja pse Ngushtica e Hormuzit mbetet pika më e rrezikshme në hartën globale. Nuk është vetëm një korridor detar. Është leva strategjike e Iranit. Teherani nuk ka nevojë të fitojë një luftë konvencionale me Shtetet e Bashkuara; mjafton të mbajë të hapur kërcënimin se mund të trazojë rrjedhën e naftës botërore. Çdo incident në atë ngushticë prodhon pasoja shumë më të mëdha sesa vetë përplasja ushtarake.
Për Trumpin, problemi nuk është vetëm Irani. Është koha. Çdo javë pa një zgjidhje e konsumon politikisht një president që premtoi se do t’i mbyllte konfliktet e Lindjes së Mesme, jo se do të përfshihej në një tjetër.
Për aleatët evropianë, dilema është po aq e ndërlikuar. Ata nuk mund të braktisin SHBA-në, por as nuk kanë interes të shohin një luftë të re që do të godiste ekonomitë e tyre me energji më të shtrenjtë, inflacion dhe pasiguri strategjike.
Në Ballkan, kriza mund të duket e largët, por pasojat janë shumë pranë. Shqipëria, si anëtare e NATO-s, do të mbështesë çdo vendim të aleancës. Megjithatë, ndikimi real do të ndihet në ekonomi, në tregjet e energjisë dhe në klimën e përgjithshme të sigurisë europiane.
Paradoksi është i qartë. Shteti më i fuqishëm në botë nuk po përballet me mungesë force, por me mungesë zgjedhjesh. Dhe kjo është arsyeja pse situata në Iran është bërë kaq e rrezikshme. Jo sepse dikush po fiton, por sepse askush nuk di si të dalë prej saj pa paguar një çmim të lartë.
Në diplomaci, momentet më të rrezikshme nuk janë ato kur palët kërkojnë luftë. Janë ato kur asnjëra palë nuk gjen një rrugë të pranueshme drejt paqes.