Dikur ishte Amerika e të drejtave të pacenueshme dhe e parimit të “dyshimit të arsyeshëm” si mburojë kundër abuzimit me pushtetin. Sot, sipas ish-gjykatësit amerikan Andrew Napolitano, Shtetet e Bashkuara janë shndërruar në një “komb të dyshuarish”, ku çdo qytetar mund të jetë objekt survejimi dhe ku shteti monitoron pa mandat, pa akuzë dhe pa kufij të qartë.
Në një analizë të ashpër, juristi i njohur kritikon praktikat e mbikëqyrjes së Agjencisë Kombëtare të Sigurisë (NSA), Departamentit të Sigurisë Kombëtare (DHS) dhe Byrosë Federale të Hetimeve (FBI), duke argumentuar se ato bien ndesh në mënyrë sistematike me Amendamentin e Katërt të Kushtetutës amerikane, i cili mbron qytetarët nga kontrollet dhe sekuestrimet arbitrare.
Sipas Napolitanos, pak ka ndryshuar që nga zbulimet e Edward Snowden dhe raportimet e gazetarit Glenn Greenwald, të cilat vite më parë tronditën opinionin publik. Mbikëqyrja masive, thotë ai, vazhdon të jetë pjesë e funksionimit të aparatit shtetëror.
Ish-gjykatësi pretendon se NSA-ja, e cila formalisht është nën varësinë e Pentagonit, përdor rreth 60 mijë punonjës në operacione survejimi brenda territorit amerikan. Sipas tij, sistemi i autorizimeve të Gjykatës së Mbikëqyrjes së Inteligjencës së Huaj (FISA) është shndërruar në një formalitet, pasi urdhrat lëshohen jo mbi bazën e dyshimit për një vepër penale, por mbi mundësinë që një person të ketë komunikuar me shtetas të huaj.
Napolitano argumenton se kjo praktikë lejon përgjimin e komunikimeve të qindra miliona amerikanëve dhe përbën një shmangie të garancive kushtetuese.
Në qendër të kritikave të tij është edhe Departamenti i Sigurisë Kombëtare. Sipas tij, agjencia disponon teknologji që mund të identifikojnë shenjat e gishtërinjve nga disa metra larg dhe të lexojnë të dhënat biometrike të individëve në distanca të afërta.
Ai pretendon se nëse një person ndodhet në bazat federale të të dhënave, autoritetet mund të kenë qasje të menjëhershme në informacione bankare, shëndetësore, ligjore dhe tregtare.
Një tjetër shqetësim lidhet me përdorimin e pajisjes së njohur si “Stingray”, e cila simulon sinjalet e antenave celulare dhe mundëson identifikimin e vendndodhjes së përdoruesve të telefonave celularë.
Sipas Napolitanos, edhe kjo praktikë përbën një formë sekuestrimi të të dhënave personale dhe bie në kundërshtim me mbrojtjen që garanton Kushtetuta.
Ish-gjykatësi akuzon gjithashtu FBI-në për përdorimin e programeve të avancuara hakerimi, të njohura si “zero-click”, të cilat mund të depërtojnë në pajisje elektronike pa ndërveprimin e përdoruesit dhe, sipas tij, pa autorizim gjyqësor.
“Sulmet kibernetike janë vepra penale”, argumenton ai, duke shtuar se praktika të tilla po përdoren nga agjencitë federale si procedura rutinë.
Napolitano beson se zgjerimi i kompetencave të aparatit të sigurisë është bërë i mundur përmes kultivimit të frikës. Ai përmend frikën nga të huajt, luftërat, kriminaliteti, droga dhe terrorizmi si faktorë që kanë shtyrë qytetarët të pranojnë kufizimin e lirive në këmbim të premtimeve për siguri më të madhe.
Sipas tij, liria e humbur rrallëherë rikthehet dhe nuk mund të sakrifikohet në emër të sigurisë kolektive.
Në përfundim, juristi argumenton se praktikat aktuale të mbikëqyrjes ngjasojnë me të ashtuquajturat “urdhra të përgjithshëm” që autoritetet britanike përdornin gjatë periudhës koloniale, duke lejuar kontrolle dhe sekuestrime pa prova konkrete.
Dy shekuj e gjysmë pas Shpalljes së Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara, Napolitano paralajmëron se themeluesit e vendit vështirë se do ta njihnin Amerikën e sotme, ku, sipas tij, çdo qytetar trajtohet si i dyshuar potencial. /Përshtatur nga “Inside Over”
