Zyrtarët britanikë dhe ata të Bashkimit Evropian pritet të diskutojnë mundësitë për të ardhmen e marrëdhënieve mes palëve, përfshirë edhe rikthimin e lëvizjes së lirë të qytetarëve. Sekretari britanik i Biznesit, Jonathan Reynolds, konfirmoi se këto opsione do të jenë pjesë e bisedimeve, ndërsa qeveria thekson se për momentin përparësi mbetet arritja e marrëveshjeve konkrete në samitin Britani e Madhe–BE, që do të mbahet më 20 nëntor.
Reynolds tha se nuk është marrë asnjë vendim paraprak për formën që mund të marrë marrëdhënia afatgjatë mes Londrës dhe Brukselit. Sipas tij, diskutimet aktuale synojnë të përcaktojnë mundësitë e ardhshme, ndërsa kryeministri Andy Burnham pritet të paraqesë pas samitit alternativat dhe kompromiset që ato do të kërkonin.
“Duhet të kemi sa më pak pasiguri të jetë e mundur dhe të gjejmë një mënyrë për të përcaktuar marrëdhënien tonë afatgjatë”, u shpreh Reynolds, duke shtuar se publikut britanik do t’i shpjegohen hapur zgjedhjet që mund të bëhen.
Në samitin e nëntorit, qeveria britanike synon të arrijë përparim në disa fusha, përfshirë tregtinë e ushqimeve dhe pijeve, bashkëpunimin për energjinë elektrike, lidhjen e sistemeve të tregtimit të emetimeve dhe mundësitë për lëvizjen e të rinjve mes Britanisë dhe vendeve të BE-së.
Diskutimi për lëvizjen e lirë është rikthyer në qendër të debatit politik pas deklaratave të Burnhamit, i cili ka kërkuar një bisedë të hapur për mënyrën se si Britania mund të afrohet më shumë me Bashkimin Evropian, dhjetë vjet pas referendumit të Brexit-it.
Megjithatë, qeveria ka sqaruar se nuk po propozon aktualisht rikthimin e lëvizjes së lirë dhe se nuk ka zgjedhur ende një model të ri marrëdhëniesh me BE-në. Manifesti elektoral i Partisë Laburiste i vitit 2024 përjashtonte rikthimin te lëvizja e lirë, tregu i përbashkët dhe bashkimi doganor gjatë kësaj legjislature. Çdo ndryshim i madh do të kërkonte një mandat të ri politik.
Lëvizja e lirë u mundëson qytetarëve të vendeve të BE-së të udhëtojnë, jetojnë, studiojnë dhe punojnë në shtetet anëtare. Ajo lidhet ngushtë me tregun e përbashkët evropian, ku lëvizja e lirë e njerëzve është një nga parimet kryesore.
Por tema mbetet e ndjeshme në Britani, ku Brexit-i vazhdon të ndajë opinionin publik dhe politikën. Deputetja laburiste Melanie Onn paralajmëroi se rihapja e debatit mund të dëmtojë besimin e qytetarëve, veçanërisht në zonat ku shumica votoi për largimin nga BE-ja.
Edhe lideri i Reform UK, Nigel Farage, kritikoi diskutimet, duke argumentuar se Burnham nuk ka mandat për të negociuar ndryshime të tilla me Brukselin pa ia paraqitur më parë publikut.
Për qeverinë britanike, samiti i 20 nëntorit do të jetë një hap i parë drejt përmirësimit të marrëdhënieve me BE-në. Por çështja se sa larg mund të shkojë ky afrim, përfshirë mundësinë e rikthimit të lëvizjes së lirë, mbetet e hapur dhe do të varet nga vendimet politike dhe mbështetja e publikut.