Në dy raporte, të cilat mbërritën me disa ditë diferencë, Massimario i Gjykatës së Lartë, zyra që mbledh në një dokument të vetëm mendimet kryesore të doktrinës kushtetuese mbi këta juristë ka “hedhur poshtë” si dekretin e sigurisë ashtu edhe atë mbi projektin e Shqipërisë.
Sipas asaj që raporton Corriere della Sera, Massimario ka mbledhur dyshime dhe paqartësi të shumta në 129 faqe në të cilat analizon dispozitat individuale të përfshira në dekret.
Dekreti ligjor 48 i vitit 2025, me hyrje në fuqi të planifikuar për 12 prill, “riprodhon pothuajse plotësisht me përjashtim të disa ndryshimeve të vogla të kufizuara në disa nene përmbajtjen e projektligjit përkatës të “sigurisë” të iniciuar nga qeveria”, i miratuar tashmë në lexim të parë më 18 shtator 2024 dhe “gati për shqyrtim nga Asambleja e Palazzo Madama”.
Kjo do të thotë, pa ndodhur ndonjë fakt i ri, hapat e nevojshëm për miratimin e një ligji që është tashmë në një fazë të avancuar diskutimi janë anashkaluar, duke e transformuar atë në një dekret që megjithatë duhet të bazohet në “kërkesa të domosdoshmërisë ose urgjencës së jashtëzakonshme”.
Cili është problemi me argumentet e përfshira në dekret?
Massimario vëren “heterogjenitetin ekstrem të përmbajtjes së këtij teksti, i cili do të kishte kërkuar një shqyrtim dhe votim të veçantë për çështjet individuale, të përfaqësuara në projektligjin origjinal nga po aq nene individuale, ndërsa shndërrimi në ligj i bashkon ato “në një nen të vetëm”, duke shkelur, pra, nenin 72, paragrafin e parë, të Kushtetutës”.
Dhe përsëri: Nga pikëpamja e objektivave të ndjekura dhe, për rrjedhojë, e përmbajtjes, dispozita e emergjencës lind heterogjene, ashtu siç ishte projektligji origjinal i sigurisë që e ka transfuzuar tërësisht: prandaj profili i mëtejshëm, i denoncuar, i inhomogjenitetit, një defekt i konsideruar si një “figurë simptomatike” e mungesës së kushteve justifikuese të dispozitës së emergjencës”.
Pse do të ishte jokushtetues?
Sipas Massimario-s, hyrja në fuqi e dekretit ligjor një ditë pas publikimit të tij (12 prill 2025) do ta kishte bërë të vështirë atribuimin e fajit, në aspektin e njohjes së parimeve të reja penale, pasi ky parim “kërkon që kushdo që kryen një veprim duhet të jetë në gjendje të dijë paraprakisht nëse është i dënueshëm si krim, ndërsa metodat e hyrjes në fuqi të një dekreti-ligji parandalojnë njohjen e tij paraprake”, duke shkelur kështu garancitë e ofruara nga kushtetuta.
Massimario flet për “një seri të larmishme ndryshimesh rregullatore, pasi C.S.M. ka theksuar “të orientuar përgjithësisht drejt një përdorimi të theksuar të instrumentit penal”, duke refuzuar dy format e ashpërsimit të trajtimeve ekzistuese sanksionuese dhe futjes së llojeve të reja të krimit që kanë, si faktor të përbashkët, një natyrë substanciale të disfavorizimit, me zbatueshmëri jo-prapavepruese pasuese vetëm për krimet e kryera duke filluar nga 12 prilli 2025″.
Sa i përket projektit të Shqipërisë, siç parashikohet nga gazeta il Manifesto, thelbi është mungesa e uniformitetit midis ligjeve evropiane dhe ndërkombëtare dhe këtyre dispozitave, si dhe përputhshmëria e tyre me Kushtetutën tonë.
Massimario i përmbledh ato në 48 faqe, duke filluar nga analiza e ligjit që shndërroi dekretin që transformoi mjediset e Shëngjinit dhe Gjadërit nga qendra për azilkërkues që nuk hynë kurrë në Itali në vende ndalimi për migrantë “të parregullt”. Pikërisht për të drejtën e azilit, “sistemi i përbashkët evropian i azilit ka një dimension jashtëzakonisht territorial” për këtë arsye aplikimi për mbrojtje në territorin e një vendi të tretë (Shqipërisë) do të krijonte diskriminim, duke zvogëluar mbrojtjet e ofruara nga direktivat e BE-së.
Duke folur në përgjithësi për “migrantët”, rregullat mbi qendrat në Shqipëri nuk specifikojnë se cilat kategori të të huajve janë të transferueshëm përtej Adriatikut, nuk japin arsye me shkrim dhe parakushtet e nevojshme, duke hapur kështu, sipas Massimario-s, kritere të diskrecionit administrativ.
Cilat liri do të shkeleshin?
Liri personale “të paprekshme”, sepse kur arsyet e ndalimit në qendrat në Shqipëri, personi që është ndaluar atje nuk ka mundësinë të kthehet për të lëvizur lirisht brenda territorit të shtetit ku është ndaluar (Itali), duke qenë në Shqipëri.