Për tre vjet ai ishte në qendër të dhomës, por tani ndoshta nuk është i sigurt nëse është ende në atë të duhurën.
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka qenë një figurë simbolike e qëndrimit të bashkuar të Perëndimit kundër një Rusie autokratike dhe grabitqare. Një prani në stilin e Churchill-it që e detyroi Evropën të merrte një qëndrim moral kundër një kreu të Kremlinit, i cili për vite me radhë kishte arritur me sukses t’i përçante dhe t’i korruptonte ata, sipas CNN.
Megjithatë, Zelensky dukej më i zbehur në skenë të mërkurën në Kiev, përkrah Sekretarit Amerikan të Thesarit, Scott Bessent. Ai kishte shpresuar të takohej personalisht me Presidentin Amerikan Donald Trump për të diskutuar një vizion të gjerë për paqen, pasi presidenti amerikan kishte sugjeruar të premten se mund të takoheshin së shpejti, dhe ekipi i tij menjëherë filloi të përpiqej për ta planifikuar atë. Në vend të kësaj, atij iu paraqitën atë që Zelensky i quajti “njerëz seriozë” – dhe një marrëveshje kryesisht financiare, e dorëzuar nga Bessent, miliarderi amerikan i kthyer në financier, të cilën ai nuk e nënshkroi.
Ne thjesht nuk e dimë detajet e asaj që Trump dhe Putin diskutuan. Por mund të jemi të sigurt se kreu i Kremlinit ka pritur këtë moment për tre vjet – duke dëshiruar kohën kur toleranca e tij e shëmtuar ndaj qindra të vdekurve rusë çdo ditë mund të shndërrohet në një çarje në unitetin perëndimor, ose që anëtarët evropianë të NATO-s t’u thuhet nga garantuesi i tyre amerikan se janë të vetëm.
Gjatë vizitës së shkurtër të Bessent, doli lajmi se Trump ishte i zënë diku tjetër: duke zhvilluar ndoshta telefonatën e tij të dytë brenda pak ditësh me Presidentin Rus, Vladimir Putin. Trump kishte thënë të shtunën se kishin folur më herët, por Kremlini refuzoi ta konfirmonte.
Këtë herë, biseda u ëmbëlsua nga lirimi i papritur të martën i të burgosurit amerikan Marc Fogel nga paraburgimi rus. Trump e përshëndeti 61-vjeçarin e liruar, të mbështjellë me flamurin amerikan, duke krijuar një moment të përkryer televiziv për rehabilitimin e Kremlinit në sytë e amerikanëve të zakonshëm. Pse të mos bësh një marrëveshje të mirë me Moskën nëse ata janë thjesht “djem të mirë” që po na kthejnë njerëzit tanë në shtëpi?
Kanë qenë 48 orë të etheve të çuditshme, djersitjeve të natës si nga malaria dhe dridhjeve për Zelenskyn. Liderët evropianë dikur udhëtonin një ditë të tërë me tren të vjetër për një foto përkrah tij. Tani ai është i dyti në listën e telefonatave të Trump, pas Putinit – një njeriu nën aktakuzë nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për krime lufte të dyshuara kundër Ukrainës, i cili helmon edhe popullin e tij.
Pasi Trump dhe Putin vendosën, dhe Zelensky mori informacionin pas takimit. Trump madje u mburr se Putin kishte përdorur sloganin e tij të fushatës “arsye e shëndoshë”, duke sugjeruar se kreu i Kremlinit vazhdon ta studiojë kundërshtarin e tij me kujdes. Trump e përfundoi postimin e tij të dytë për bisedën me Zelensky me një kthesë të jashtëzakonshme: “Zoti i bekoftë njerëzit e Rusisë dhe Ukrainës!”
Disa orë më parë, shpresat e Zelenskyt për pikat kryesore të një marrëveshjeje paqeje ishin shkatërruar nga Sekretari i ri i Mbrojtjes i SHBA-së, Peter Hegseth. Ukraina nuk do të jetë pjesë e NATO-s. Ukraina kurrë nuk do të kthehet në kufijtë e saj të vitit 2014. Çdo forcë paqeruajtëse midis Rusisë dhe Ukrainës nuk do të jetë amerikane, por evropiane ose jo-evropiane. Evropa duhet të kujdeset për veten. Dy pikat e para i dinim – Ukraina nuk arriti të rimarrë territorin në kundërofensivën e saj të vitit 2023 dhe ka të ngjarë të jetë shumë kaotike gjatë dekadës së ardhshme për të përmbushur standardet e aleancës më të sofistikuar ushtarake në botë.
Por përbërja e çdo force të ardhshme paqeruajtëse ishte thelbësore. Zelensky kishte kërkuar hapur – në një seri intervistash gjatë javës së kaluar që filluan të dukeshin si negociata për paqen në media – që amerikanët të përfshiheshin në paqeruajtje, pasi garancitë e sigurisë pa Amerikën ishin “të pavlera.” Hegseth e shpërtheu shpejt këtë flluskë, sado e pabazë të ishte ideja që SHBA do të vendoste burrat dhe gratë e saj si objektiva kryesorë në fushën e betejës më brutale në botë.
Në vend të kësaj, po shohim që një plan paqeje po merr formë publikisht, i ngjashëm me atë të propozuar nga gjenerali në pension Keith Kellogg në prill, kur ai ishte ende një qytetar privat dhe jo i dërguari presidencial për Ukrainën dhe Rusinë. Kellogg sugjeroi një forcë paqeruajtëse të përbërë nga evropianë. Ai tha se Ukraina duhet të hiqte dorë nga anëtarësimi në NATO. Ai propozoi një armëpushim. Dhe më e rëndësishmja, ai tha se ndihma për Ukrainën duhet të shndërrohej në hua që Kievi do t’i shlyente një ditë. Ndoshta kjo ishte pjesë e propozimit të Bessent për Zelenskyn të mërkurën.
Mineralet e rralla u diskutuan gjithashtu në Kiev të mërkurën, megjithëse kjo nuk është domosdoshmërisht një lajm i mirë, bazuar në precedentët e mëparshëm. Kur Trump u tundua për një kohë të shkurtër të mbështeste Afganistanin në 2017 për shkak të pasurive të tij minerale që vlerësoheshin në një trilion dollarë, ai gjithsesi nënshkroi një marrëveshje me talebanët duke u dhënë atyre kontrollin pak më shumë se dy vjet më vonë.
Ka arsye për të shpresuar se qasja e Trump-it bazohet në parime më të qëndrueshme dhe një bazë më të sofistikuar. Ai dhe ekipi i tij kanë zhvilluar qartësisht diskutime konfidenciale dhe duket se po artikulojnë një plan që Kellogg e kishte formuluar më parë. Kjo kërkon disiplinë. Por gjithashtu kërkon zbatim, dinakëri dhe durim për ta çuar deri në fund. Putin i ka të gjitha këto në masë të madhe, dhe fitorja në Ukrainë do të diktojë si mbijetesën dhe trashëgiminë e tij personale, ashtu edhe balancën e fuqisë globale për dekada me radhë. Për Trump-in, lufta në Ukrainë është ajo gjëja që ai mendonte se mund ta zgjidhte brenda 24 orëve pas ardhjes në pushtet, diçka që nuk do të kishte filluar kurrë nëse ai do të ishte president në 2022.
Nuk është prioriteti i tij. As Zelensky nuk është. Emri kryesor në listën e telefonatave të tij është Putin. Ai është ai me të cilin kërkon të bëjë paqe, edhe pse Shtetet e Bashkuara teknikisht nuk janë në luftë në Ukrainë. Dhe kjo është, për tani, gjithçka që duhet të dimë./CNN