Gjermania ka pasur 12 presidentë që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore dhe të gjithë kanë qenë burra. Por tani, për herë të parë, Republika Federale e Gjermanisë është pranë zgjedhjes së një gruaje në krye të shtetit. Kandidatja kryesore për këtë post, Ilse Aigner, është një figurë e veçantë në shumë aspekte.
“Pa diplomë juridike. Pa martesë. Pa penis”. Kështu e përshkroi këtë javë gazeta e majtë gjermane Taz, në një vlerësim ironik, por domethënës të ndryshimit historik që përfaqëson 61-vjeçarja nga Bavaria.
Kancelari kristiandemokrat Friedrich Merz e propozoi Aigner këtë javë si kandidaten e tij për presidente, pas muajsh spekulimesh, duke deklaruar se “kishte ardhur koha” që një grua të merrte këtë detyrë.
Nëse zgjidhet në janar, Aigner do të pasojë Frank-Walter Steinmeier në një post kryesisht ceremonial, por që përfaqëson funksionin më të lartë shtetëror në Gjermani. Përveç mbështetjes së CDU-së së Merz, ajo ka marrë edhe atë të partnerëve të tij në qeveri, socialdemokratëve, si dhe të opozitës së të Gjelbërve. Kjo e bën zgjedhjen e saj shumë të mundshme.
Entuziazmi për kandidaturën e saj është shfaqur edhe në mënyra të pazakonta. Jörg Thadeusz, një shkrimtar liberal dhe moderator i njohur televiziv, i pasionuar pas satirës, ka shkuar aq larg sa të bëjë tatuazh emrin Ilse në krahun e majtë.
Fotot e tij duke treguar tatuazhin në televizion këtë javë u kthyen në lajm, ndërsa mediat nisën të flasin për “valën Aigner”, duke iu referuar entuziazmit të papritur që ka ngjallur kandidatja bavareze, të paktën në radhët e elitës politike.
“Ilse Aigner është një kandidate që, në këtë moment, mund t’i bëjë vërtet mirë Gjermanisë”, tha Thadeusz. Sipas tij, ndryshe nga populistët e ekstremit të djathtë, që po e polarizojnë vendin me sloganin “Gjermania e para”, Aigner përfaqëson një koncept të atdheut që nuk lidhet as me folklorin dhe as me retorikën politike për përçarje.
Megjithatë, jo të gjithë e kanë pritur me të njëjtin entuziazëm kandidaturën e saj. Marrëdhënia e Aigner me partinë populiste Alternativa për Gjermaninë (AfD), forcën më të madhe opozitare në Bundestag, nisi me tensione këtë javë, pasi ajo refuzoi kërkesën e kësaj partie për t’u paraqitur para përfaqësuesve të saj si kandidate.
Bashkëkryetarja e AfD-së, Alice Weidel, një prej grave më të njohura në politikën gjermane, e akuzoi Aigner se nuk respektonte “kulturën dhe normat demokratike”, si dhe miliona votuesit që forca e saj politike përfaqëson.
Megjithëse ka mbajtur një post ministror, si ministre e Bujqësisë nga viti 2008 deri në vitin 2013, në qeverinë e Angela Merkel, Aigner nuk është një emër shumë i njohur për publikun e gjerë.
Ajo e nisi karrierën në politikën lokale rreth 30 vite më parë dhe u zgjodh deputete në Bundestag në vitin 1998. Ndryshe nga shumë politikanë të tjerë, ajo nuk ka një diplomë universitare, por një kualifikim profesional si inxhiniere elektrike, me specializim në prodhimin e helikopterëve. Kjo ishte edhe puna e saj përpara se të hynte në politikë.
“Do të ishte presidentja e parë e Gjermanisë që mund të riparojë personalisht një helikopter qeveritar”, ironizoi moderatori Thadeusz.
Në fjalimin e saj të nominimit këtë javë, Aigner tha se shpresonte të shërbente si frymëzim për gjermanët që synojnë të përparojnë në jetë.
“Nëse do të isha gruaja e parë në postin më të lartë shtetëror, do të përfaqësoja, përmes personit dhe prejardhjes sime, një simbol të mundësive për ngjitje shoqërore në vendin tonë”, u shpreh ajo.
Aigner ka folur hapur edhe për përballjen me dy sëmundje të rënda tumorale. E para iu diagnostikua në palcën kurrizore kur ishte 17 vjeçe, ndërsa e dyta, kanceri i tiroides, në të 40-at, kur mbante postin e ministres. Sipas saj, këto përvoja kanë ndikuar në mënyrën se si e sheh politikën dhe përgjegjësinë publike.
Sot, Aigner vlerësohet nga Unioni Kristiansocial (CSU), partia simotër bavareze e CDU-së, por rruga e saj drejt politikës nuk ka qenë gjithmonë e lehtë.
Në fillim të viteve 1990, kur ishte 27 vjeçe, ajo tentoi të kandidonte për kryetare të bashkisë në qytetin e saj të lindjes, Feldkirchen-Westerham, në juglindje të Mynihut. Por përpjekja dështoi, pasi ajo nuk ishte e martuar. Përfaqësuesit e krahut konservator të partisë e konsideruan statusin e saj martesor si një “rrethanë tepër të paqartë”, që sipas tyre e bënte të papërshtatshme për këtë detyrë.
Aigner vazhdon të jetojë në Feldkirchen-Westerham, një qytet bavarez me rreth 10 mijë banorë, ku prindërit e saj kishin një dyqan pajisjesh elektronike.
Ajo ndan të njëjtën banesë me tri breza të familjes së saj, përfshirë tri motrat më të mëdha dhe fëmijët e tyre. Banorët vendas e thërrasin me përkëdheli “die Ilse”, që mund të përkthehet si “Ilse-ja jonë”, dhe e përshkruajnë si një person që merr pjesë rregullisht në festat dhe aktivitetet e qytetit.
Ajo zakonisht lëviz me biçikletë, qoftë për të shkuar te kasapi apo te furra e bukës, qoftë për të marrë pjesë në përurimin e një parku të ri me turbina ere, tregon një banor për “The Guardian”.
Për Merz, mbështetja e kandidaturës së presidentes së parë grua mund të jetë gjithashtu një mundësi për të zbutur imazhin e tij si një politikan që nuk i vlerëson gratë. Ky perceptim lidhet pjesërisht me rivalitetin e tij shumëvjeçar me Angela Merkelin, por edhe me stilin e drejtimit që ka shfaqur në detyrën e kancelarit.
Në një editorial këtë javë, gazeta Münchner Merkur vuri në dukje se cilësitë e Aigner plotësojnë pikërisht ato që i mungojnë kancelarit.
“Qasja e saj kompenson atë që Merz-it i mungon: afrueshmërinë, popullaritetin dhe ngrohtësinë, të cilat mund të zbusin pasojat e polarizimit”, shkruante gazeta.
Angela Merkel u konsiderua një figurë e rëndësishme përfaqësuese e grave në politikë, jo vetëm në Gjermani, por edhe në mbarë botën. Në vendin e saj ajo u quajt “Mutti” (mami), një term që përdorej si shprehje përkëdhelie, por edhe në mënyrë disi përçmuese për të përshkruar mënyrën e saj të drejtimit të vendit, të perceptuar si atërore.
Pesë vite pas largimit të Merkelit nga politika, komentueset feministe shpresojnë që Aigner të shërbejë si një shtysë simbolike për përfaqësimin e grave.
“Ka ardhur koha për një grua. Gratë janë shumë pak të përfaqësuara në shoqëri, në politikë dhe në biznes. Është koha që një grua të mbajë postin më të lartë në vend. Jam shumë e lumtur për këtë”, deklaroi Britta Hasselmann, një deputete e rëndësishme e të Gjelbërve, në një intervistë për një podcast këtë javë.
Megjithatë, Hasselmann theksoi se edhe më e rëndësishme është aftësia e Aigner për të bashkuar një vend të ndarë thellësisht nga përplasjet ideologjike dhe tensionet ekonomike, ku forcat ekstremiste po sfidojnë gjithnjë e më shumë partitë e qendrës.
Sipas saj, Gjermania ka nevojë për një presidente që mund të bashkojë njerëzit, veçanërisht në një periudhë kaq të polarizuar, një figurë empatike, me këmbë në tokë dhe që përcjell mesazhin se demokracia ndërtohet mbi vlerat e përbashkëta. “Besoj se ajo është e aftë ta bëjë këtë”, përfundoi Hasselmann.