Policia çeke njoftoi se ka nisur zyrtarisht procedurën e zhvarrosjes së eshtrave të ish-ministrit të Jashtëm të Çekosllovakisë, Jan Masaryk, në një përpjekje të re për të ndriçuar rrethanat misterioze të vdekjes së tij të ndodhur gati tetë dekada më parë. Eshtrat e diplomatit po tërhiqen nga Varrezat Olsany në Pragë, me synimin për t’u nënshtruar ekzaminimeve laboratorike përmes teknikave bashkëkohore forenzike.
Në një deklaratë zyrtare të shpërndarë në rrjetin social X, Policia e Republikës Çeke konfirmoi rihapjen e hetimit dhe përdorimin e metodave shkencore: “Ne besojmë se veprimet e sotme do të na afrojnë më shumë me sqarimar e rrethanave që çuan në vdekjen e Jan Masaryk”, duke përdorur “metodat më moderne të mjekësisë ligjore”.
Rrethanat e errëta të 10 marsit 1948
Diplomati i njohur u gjet pa jetë më 10 mars 1948, i veshur vetëm me pizhame, në oborrin e brendshëm të Pallatit Czernin — selia e Ministrisë së Jashtme në Pragë — direkt poshtë dritares së banjës së tij.
Ngjarja ndodhi në kulmin e tensioneve të Luftës së Ftohtë, vetëm pak javë pas grushtit të shtetit komunist të shkurtit 1948. Në atë kohë, regjimi i sapovendosur dhe Ministria e Brendshme deklaruan zyrtarisht se Masaryk kishte kryer vetëvrasje. Megjithatë, mjaft historianë dhe ekspertë politikë kanë mbrojtur përgjatë dekadave tezën se diplomati pro-perëndimor u eliminua fizikisht ose u hodh nga dritarja nga agjentët e shërbimeve sekrete sovjetike.
Profil: Kush ishte diplomati Jan Masaryk?
I lindur në Pragë më 14 shtator 1886, Jan Masaryk ishte djali i Tomas Garrigue Masaryk, presidentit të parë dhe babait themelues të Çekosllovakisë.
- Karriera diplomatike: Shërbeu si kryediplomat i vendit nga viti 1940 deri në vitin 1948, fillimisht pranë qeverisë në mërgim në Londër gjatë Luftës së Dytë Botërore e më pas në qeverinë e koalicionit të pasluftës.
- Qëndrimi politik: Pas marrjes së pushtetit nga komunistët në shkurt 1948, Masaryk ishte nga të paktët ministra jokomunistë që refuzoi të jepte dorëheqjen, duke mbetur një figurë unike e lidhjes me Perëndimin.
Çështja e vdekjes së tij është rishqyrtuar disa herë që nga rënia e bllokut komunist gjatë Revolucionit të Kadifenjtë të vitit 1989, ndërsa procesi i ri forenzik shpresohet t’i japë një përgjigje përfundimtare kësaj enigme historike.