Agjencitë e inteligjencës së SHBA-së besojnë se Kina po zhvillon një gjeneratë të re armësh bërthamore dhe se ka kryer të paktën një test shpërthyes të fshehtë në vitet e fundit, si pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për ta transformuar plotësisht arsenalin e saj bërthamor në më të avancuarin teknologjikisht në botë, sipas disa burimeve të njohura me vlerësimet e inteligjencës amerikane.
Vlerësimi i SHBA-së mbi synimin e Kinës për të rinovuar rrënjësisht armët e saj bërthamore po nxit debat brenda komunitetit të inteligjencës dhe më gjerë, nëse ka pasur një ndryshim në mënyrën si Pekini mendon për strategjinë bërthamore, thanë burimet. Investimet në arsenalin e saj bërthamor po e afrojnë Kinën me statusin e barabartë me Rusinë dhe SHBA-në dhe mund të sjellin kapacitete teknike që asnjë nga dy fuqitë dominuese bërthamore aktualisht nuk i posedon.
Kina kreu në fshehtësi një test shpërthyes bërthamor në qershor 2020 në objektin e Lop Nur, në veriperëndim të vendit – pavarësisht një moratoriumi të vetëvendosur mbi aktivitete të tilla që është në fuqi që nga viti 1996 – dhe po planifikonte të kryente të tjera në të ardhmen, sipas burimeve dhe deklaratave të fundit të zyrtarëve amerikanë. Ndërsa testi i vitit 2020 u bë publik këtë muaj nga zyrtarë të Departamentit të Shtetit, qëllimi i tij nuk ishte zbuluar më parë.
Provat e mbledhura gjatë një rishikimi të mëvonshëm të ngjarjes së qershorit 2020 i kanë çuar zyrtarët amerikanë në përfundimin se testi ishte i motivuar nga qëllimi i Kinës për armë bërthamore të gjeneratës së ardhshme, thanë burimet. Kjo përfshin përpjekjet për të zhvilluar sisteme shtesë armësh të afta të transportojnë disa koka bërthamore të miniaturizuara nga një raketë e vetme.
Kina gjithashtu duket se po zhvillon armë bërthamore taktike me fuqi të ulët – diçka që vendi nuk e ka prodhuar më parë – të cilat mund të vendosen kundër objektivave më pranë territorit të saj, përfshirë në skenarë ku Pekini i përgjigjet një mbrojtjeje të mundshme amerikane të Tajvanit, shtuan burimet.
Zyrtarët amerikanë të inteligjencës kanë raportuar më parë publikisht se Kina ka zgjeruar në mënyrë agresive vendet e saj bërthamore, ndërsa analistët dyshonin se ajo mund të ishte në ndjekje të teknologjive të reja. Tani zyrtarët amerikanë besojnë se ka prova të forta që e mbështesin këtë teori – pjesërisht – për shkak të asaj që është mësuar rreth testit të vitit 2020.
Kina zotëron arsenal bërthamor që nga viti 1964. Ajo ka prodhuar koka bërthamore më shpejt se çdo vend tjetër në botë, megjithëse madhësia e arsenalit të saj mbetet shumë më e vogël se ajo e Rusisë dhe SHBA-së, të cilat zotërojnë pjesën më të madhe të armëve bërthamore në botë.
I pyetur për vlerësimet amerikane mbi programin e saj bërthamor, një zëdhënës i Ambasadës Kineze në Uashington i tha CNN se “Shtetet e Bashkuara kanë shtrembëruar dhe shpifur ndaj politikës bërthamore të Kinës”.
“Ky është manipulim politik që synon ndjekjen e hegjemonisë bërthamore dhe shmangien e përgjegjësive të veta për çarmatimin bërthamor,” tha Liu Pengyu. “Kina kundërshton me vendosmëri narrativa të tilla. Akuzat amerikane për kryerjen e një testi bërthamor nga Kina janë plotësisht të pabazuara. Kina kundërshton çdo përpjekje të Shteteve të Bashkuara për të sajuar justifikime për rifillimin e testimeve të veta bërthamore.” Një zyrtar i mbrojtjes tha se Pentagoni “nuk komenton mbi vlerësimet e inteligjencës që lidhen me ngjarje specifike të pretenduara testesh bërthamore”.
Pentagoni ka sugjeruar më parë se përpjekjet e Kinës për të zgjeruar dhe përmirësuar arsenalin e saj bërthamor mund t’i “ofrojnë [Kinës] mundësi të reja para dhe gjatë një krize apo konflikti për të përdorur armët bërthamore për qëllime shtrënguese, përfshirë provokime ushtarake kundër aleatëve dhe partnerëve të SHBA-së në rajon”. Një raport i vitit 2024 nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes vuri në dukje gjithashtu se Kina po kërkon të rinovojë arsenalin e saj bërthamor me SHBA-në në mendje.