Presidenti amerikan Donald Trump dhe homologu ukrainas Volodymyr Zelensky u takuan në Mar-a-Lago për të diskutuar planin e paqes për Ukrainën, në një moment kritik kur lufta po hyn në vitin e katërt dhe përplasjet diplomatike po zhvillohen paralelisht me intensifikimin e luftimeve në front.
Trump u shpreh optimist pas takimit, duke deklaruar se kemi elementët e një marrëveshjeje dhe se negociatat janë 90% të përfunduara. Ai tha se si Rusia ashtu edhe Ukraina “duan që lufta të marrë fund”, duke shtuar se do të flasë sërish me presidentin rus Vladimir Putin pas përfundimit të bisedimeve me Zelenskyn dhe pas konsultimeve me liderët evropianë.
Telefonata Trump–Putin dhe qëndrimi i Moskës
Takimi Trump–Zelensky u zhvillua vetëm pak orë pas një telefonate mes presidentit amerikan dhe atij rus. Nga Moska, këshilltari për politikën e jashtme i Putinit, Yuri Ushakov, dha një mesazh të qartë se pozicioni i Kremlinit nuk ka ndryshuar thelbësisht.
Sipas Ushakovit, Rusia vazhdon të kërkojë që Ukraina të marrë një vendim të guximshëm politik për rajonin e Donbasit, çka në praktikë nënkupton dorëzimin e territoreve që ende janë nën kontrollin e Kievit. Ai theksoi se Putin dhe Trump ndajnë një qëndrim të ngjashëm kundër një armëpushimi të përkohshëm, të propozuar nga Ukraina dhe BE-ja, duke argumentuar se një pauzë e tillë vetëm sa do ta zgjaste konfliktin. Ushakov njoftoi gjithashtu se SHBA-ja dhe Rusia kanë rënë dakord të krijojnë dy grupe pune për Ukrainën: një për çështjet e sigurisë dhe një për aspektet ekonomike.
Situata në terren dhe presioni mbi negociatat
Ndërsa zhvillohen bisedimet në Florida, situata në front mbetet e vështirë për Ukrainën. Rusia pretendon se ka marrë nën kontroll qytete strategjike si Myrnohrad në lindje dhe Hulaypole në rajonin jugor të Zaporizhzhias. Ushtria ukrainase i mohon këto pretendime, por pranon se luftimet janë të ashpra dhe të vazhdueshme.
Analistët besojnë se intensifikimi i sulmeve ruse në këtë moment nuk është i rastësishëm. Duke ushtruar presion ushtarak, Moska synon të dobësojë pozicionin negociues të Kievit, duke e bërë më të vështirë për Zelenskyn që të sigurojë mbështetje për kërkesat kryesore të Ukrainës në një marrëveshje paqeje.
Skepticizëm në Ukrainë
Pavarësisht optimizmit të shprehur nga Trump, opinioni publik në Ukrainë mbetet thellësisht skeptik. Sipas një sondazhi të Institutit Ndërkombëtar të Sociologjisë në Kiev, vetëm 14% e ukrainasve besojnë se lufta mund të përfundojë në gjysmën e parë të vitit 2026. Ndërkohë, 75% janë kundër çdo plani paqeje që pasqyron kërkesat kryesore të Rusisë.
Autoritetet ukrainase besojnë se Moska po përgatitet për një luftë të gjatë. Shefi i inteligjencës ushtarake ukrainase, Kyrylo Budanov, deklaroi se mbi 400 mijë persona kanë nënshkruar kontrata për t’iu bashkuar ushtrisë ruse vetëm gjatë vitit 2025 dhe se në vitin 2026 Rusia synon të pushtojë plotësisht rajonin e Donetskut dhe Zaporizhzhias.
Pikat kyçe të mosmarrëveshjes
Në qendër të negociatave mbeten disa çështje thelbësore:
Territoret: Rusia kërkon kontroll mbi pjesë të mëdha të Donbasit, ndërsa Zelensky ka ofruar një kompromis të kufizuar, i cili pritet të refuzohet nga Moska.
Siguria: Ukraina kërkon garanci të forta sigurie nga SHBA-ja dhe Evropa, të ngjashme me nenin 5 të NATO-s, diçka që Kremlini e kundërshton fuqishëm.
Ekonomia: Një çështje e ndjeshme është centrali bërthamor i Zaporizhzhias, më i madhi në Evropë, aktualisht nën kontroll rus, dhe roli i mundshëm i SHBA-së dhe Ukrainës në administrimin e tij.
Lufta në Ukrainë nisi në shkurt të vitit 2022 me pushtimin rus dhe që atëherë ka shkaktuar dhjetëra mijëra viktima dhe shkatërrime masive. Përpjekjet diplomatike për paqe kanë dështuar vazhdimisht, ndërsa frontet mbeten aktive në lindje dhe jug të vendit. Roli i SHBA-së si ndërmjetës potencial është forcuar pas rikthimit të Donald Trumpit në Shtëpinë e Bardhë, por qëndrimi i tij shpesh i paqartë ndaj Rusisë ka ngritur shqetësime në Kiev dhe në kryeqytetet evropiane.
Takimi në Florida mes Trump dhe Zelenskyt ka sjellë tone optimiste nga Uashingtoni, por realiteti në terren dhe qëndrimi i pandryshuar i Moskës tregojnë se rruga drejt paqes mbetet e gjatë dhe e pasigurt. Ndërsa bisedimet vazhdojnë, Ukraina përballet me dilema të vështira mes presionit ushtarak, skepticizmit të brendshëm dhe nevojës për mbështetje ndërkombëtare.