Ches Black është një nga të mbijetuarit e Luftës së Dytë Botërore, historia e të cilit përmbledh tragjedinë, guximin dhe qëndresën përballë një prej periudhave më të errëta të historisë njerëzore.
Sot 101 vjeç, ai jeton në një fshat në Oxfordshire të Britanisë së Madhe, por jeta e tij ka qenë larg së zakonshmes. Në vitin 1939, kur ishte ende adoleshent, trupat gjermane e morën nga shtëpia e tij në Varshavë, në kohën kur Gjermania naziste dhe Bashkimi Sovjetik pushtuan Poloninë.
“Ne nuk i donim. Nuk donim as rusët, as gjermanët”, kujton Black në një intervistë për BBC-në.
Pas pushtimit të Varshavës, ai u nda me forcë nga familja. Një nga kujtimet më të dhimbshme të tij mbetet momenti kur u largua me një kamion, duke u përshëndetur me miqtë dhe tezen, pa e ditur se nuk do ta shihte më kurrë nënën e tij.
Punoi në ndërtimin e bunkerit ku vdiq Hitleri
Pasi u kap nga gjermanët, Black u detyrua të punonte për Organizatën Gjermane të Transportit. Gjatë kësaj periudhe, ai u përfshi edhe në punimet e para të një strukture nëntokësore në kopshtin e Kancelarisë së Vjetër të Rajhut në Berlin.
Ajo strukturë do të njihej më vonë si Führerbunker, bunkeri ku Adolf Hitleri kaloi muajt e fundit të jetës dhe ku kreu vetëvrasje më 30 prill 1945, së bashku me Eva Braun.
Black tregon se qëndroi aty vetëm një ditë, duke transportuar materiale dhe duke shtruar rërë.
Në atë kohë nuk e dinte rëndësinë e vendit ku po punonte. Vetëm pas përfundimit të luftës, kur pa fotografitë e bunkerit në një gazetë polake, kuptoi se çfarë kishte ndërtuar.
Arratisja nga gjermanët dhe shpëtimi nga partizanët italianë
Një tjetër kapitull i jetës së tij lidhet me Italinë, ku ndodhej nën kontrollin e forcave gjermane. Gjatë një udhëtimi me kamion, automjeti u qëllua me armë zjarri dhe Black shfrytëzoi momentin për t’u arratisur.
Ai qëndroi për disa ditë pa ushqim dhe ujë, derisa u gjet nga një grup partizanësh italianë që luftonin kundër regjimit fashist.
Më pas, ai arriti të gjente forcat britanike, të cilat e ndihmuan të largohej nga Italia.
“Dëgjuam artilerinë, fronti po afrohej. Gjermanët ishin në njërën anë dhe një divizion tankesh angleze në anën tjetër. Ata bombardonin njëri-tjetrin gjatë gjithë ditës, por natën gjithçka ndaloi dhe ne shkuam drejt britanikëve”, kujton ai.
Pas luftës, Britania u bë shtëpia e tij e re
Pas mbërritjes në Mbretërinë e Bashkuar, Black iu bashkua Korpusit të Dytë Polak dhe luftoi përkrah forcave britanike.
Megjithatë, përfundimi i luftës nuk nënkuptoi rikthimin në shtëpi. Polonia kaloi nën ndikimin dhe kontrollin sovjetik, duke bërë që për shumë ushtarë polakë të vendosur në Britani kthimi në atdhe të mos ishte më një mundësi.
“Ushtari polak luftoi duke menduar se do të kthehej në shtëpinë e tij, te familja. Papritur e gjeti veten pa shtëpi, pa asgjë. Anglia ishte toka jonë e premtuar”, shprehet Black.
Duke reflektuar mbi përvojën e tij në luftë, 101-vjeçari thotë se ajo i mësoi rëndësinë e solidaritetit dhe shoqërisë.
“Kur je në betejë, nuk mendon për veten, por për të gjithë”, thotë ai.
Sot, ndërsa shumë prej atyre që përjetuan Luftën e Dytë Botërore nuk janë më gjallë, Ches Black është pjesë e një brezi gjithnjë e më të vogël dëshmitarësh të drejtpërdrejtë të historisë.
“Kam qenë me fat, po. Të gjithë miqtë dhe njerëzit që njihja janë zhdukur. Është shumë e çuditshme. Po filloj një jetë të re”, përfundon ai.