Shtetet e Bashkuara kanë kthyer vëmendjen nga Ballkani Perëndimor. Politika amerikane për rajonin u rikthye sot në Kongres, ku Zëvendësndihmës Sekretari i Shtetit, Daniel Lawton, raportoi para Nënkomisionit për Europën të Komitetit të Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve.
Në deklaratën e tij, ai ka përcaktuar edhe kursin që Uashingtoni synon të ndjekë: ruajtjen e stabilitetit, zgjerimin e interesave ekonomike amerikane dhe goditjen e kërcënimeve që prekin SHBA-në, mes tyre edhe organizatat kriminale transnacionale të Ballkanit.
Shqipëria zë një vend të posaçëm në raportimin e tij. Lawton tha se SHBA po punon ngushtë me Tiranën për goditjen e organizatave kriminale transnacionale dhe për hapjen e mëtejshme të tregut ndaj kompanive amerikane. Ai tha gjithashtu se një hua në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak është finalizuar së fundmi për Shqipërinë.
“Ne po punojmë ngushtë me aleatin tonë të NATO-s, Shqipërinë, për të goditur organizatat kriminale transnacionale dhe për të zgjeruar qasjen e kompanive amerikane në treg. Një hua e finalizuar së fundmi në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak do ta ndihmojë Shqipërinë të përmbushë angazhimet e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes dhe të rrisë blerjen e pajisjeve të prodhuara në SHBA”, deklaron Lawton.
Zyrtari i DASH e cilëson Ballkanin Perëndimor një rajon të rëndësishëm për interesat amerikane. Sipas tij, Uashingtoni kërkon një rajon të qëndrueshëm, paqësor dhe të begatë, por angazhimi amerikan do të lidhet gjithnjë e më shumë me objektiva konkrete.
“Politika amerikane mbështetet mbi tre shtylla. E para është ruajtja e stabilitetit, një parakusht për të gjitha objektivat tona. E dyta është avancimi i interesave ekonomike dhe tregtare të SHBA-së përmes rritjes së udhëhequr nga sektori privat dhe krijimit të një klime që mirëpret bizneset amerikane. Shtylla e tretë është bashkëpunimi me partnerët për t’iu kundërvënë kërcënimeve, përfshirë organizatat kriminale transnacionale ballkanike që bashkëpunojnë drejtpërdrejt me kartelet e Hemisferës Perëndimore që kërcënojnë Shtetet e Bashkuara”, shprehet ai.
SHBA: Epoka e ndërtimit të kombeve nga jashtë ka përfunduar
Një nga mesazhet kryesore të Lawton lidhet me ndryshimin e mënyrës së angazhimit amerikan në Ballkan. Duke iu referuar qëndrimit të Zëvendëssekretarit Landau, ai tha se ka përfunduar epoka kur zgjidhjet për vendet e rajonit ndërtoheshin nga jashtë. Sipas tij nuk ka më “çek të bardhë”, pasi çdo shtet duhet t’i zgjidhë vetë hallet që ka.
“Epoka e ndërtimit të kombeve nga jashtë ka përfunduar. Shtetet e Bashkuara nuk po ofrojnë mjete të pakufizuara për objektiva të papërcaktuara, të pasigurta dhe jorealiste”, deklaron Lawton.
Sipas tij, përgjegjësia duhet t’u kalojë më shumë udhëheqësve të vendeve të Ballkanit, të cilëve Uashingtoni u kërkon të lënë pas konfliktet e së shkuarës.
“Ne po u bëjmë thirrje liderëve lokalë të gjejnë zgjidhje lokale për problemet lokale. Ne duam që udhëheqësit në të gjithë rajonin të lënë pas debatet e së kaluarës dhe të fokusohen te nismat pragmatike që i çojnë vendet e tyre përpara. Kjo nuk do të thotë tërheqje. SHBA mbetet aktive në promovimin e rezultateve konstruktive që avancojnë interesat tona”, vijon Lawton.
Ai paralajmëroi njëkohësisht se Uashingtoni ka “pak interes” për të bashkëpunuar me aktorë që, sipas tij, minojnë stabilitetin për interesa personale apo rikthejnë vazhdimisht konfliktet e së kaluarës.
Deklarata e plotë
Kryetar Self, anëtar i rangut Keating, anëtarë të nderuar të Nënkomisionit për Europën, ju falënderoj për mundësinë që të dëshmoj sot mbi politikën e Shteteve të Bashkuara në Ballkanin Perëndimor.
Ky është një rajon i rëndësishëm për interesat amerikane dhe ne e vlerësojmë vëmendjen e Kongresit, si edhe vizitat në rajon, përfshirë vizitën më të fundit të kryetarit Self në muajin maj.
Shtetet e Bashkuara synojnë një Ballkan Perëndimor të qëndrueshëm, paqësor dhe të begatë, që kontribuon në sigurinë rajonale dhe globale. Ne po zhvillojmë marrëdhënie pozitive me aktorët kryesorë në rajon për të ruajtur stabilitetin, për të zgjeruar bashkëpunimin ekonomik dhe për t’iu kundërvënë kërcënimeve që prekin drejtpërdrejt Shtetet e Bashkuara.
Vitin e kaluar, në përkujtimin e 30-vjetorit të Marrëveshjes së Dejtonit, Zëvendëssekretari Landau e bëri të qartë se epoka e ndërtimit të kombeve nga jashtë ka përfunduar. Siç u shpreh ai, “Shtetet e Bashkuara nuk po ofrojnë mjete të pakufizuara për objektiva të papërcaktuara, të pasigurta dhe jorealiste”.
Në vend të kësaj, ne po u bëjmë thirrje liderëve lokalë të gjejnë zgjidhje lokale për problemet lokale. Ne duam që udhëheqësit në të gjithë rajonin të lënë pas debatet e së kaluarës dhe të fokusohen te nismat pragmatike që i çojnë vendet e tyre përpara.
Kjo nuk do të thotë tërheqje. SHBA mbetet aktive në promovimin e rezultateve konstruktive që avancojnë interesat tona dhe ndihmojnë aktorët lokalë në gjetjen e zgjidhjeve të tyre. Ne jemi të gatshëm të punojmë me ata që duan të ecin drejt së ardhmes, por kemi pak interes për ata që minojnë stabilitetin për interesa personale ose që rikthejnë vazhdimisht ankesat e dekadave të kaluara.
Politika amerikane mbështetet mbi tre shtylla. E para është ruajtja e stabilitetit, një parakusht për të gjitha objektivat tona. E dyta është avancimi i interesave ekonomike dhe tregtare të SHBA-së përmes rritjes së udhëhequr nga sektori privat dhe krijimit të një klime që mirëpret bizneset amerikane. Ne i shohim këto dy shtylla – stabilitetin dhe prosperitetin – si elemente që forcojnë njëra-tjetrën.
Shtylla e tretë është bashkëpunimi me partnerët për t’iu kundërvënë kërcënimeve, përfshirë organizatat kriminale transnacionale ballkanike që bashkëpunojnë drejtpërdrejt me kartelet e Hemisferës Perëndimore që kërcënojnë Shtetet e Bashkuara.
Ne i ndjekim këto objektiva përmes angazhimit të vazhdueshëm në nivelet më të larta dhe duke përdorur të gjitha mjetet që kemi në dispozicion. Aktorët e rajonit e dinë se SHBA disponon instrumente shtesë të miratuara nga Kongresi. Gjithashtu, presim që partnerët europianë të mbajnë një pjesë më të madhe të barrës së sigurisë në rajon.
Për aleatët tanë të NATO-s në Ballkanin Perëndimor, kjo përfshin modernizimin e forcave të armatosura dhe përmbushjen e angazhimeve për shpenzimet e mbrojtjes, në funksion të vizionit tonë të përbashkët për një NATO më të balancuar dhe më rezistente.
Shtetet e Bashkuara mbeten të përkushtuara ndaj sovranitetit dhe integritetit territorial të Bosnje-Hercegovinës dhe ndaj stabilitetit të garantuar nga Marrëveshja e Dejtonit. Vitin e kaluar, diplomacia amerikane zgjidhi një krizë të zgjatur, duke ruajtur kohezionin ligjor dhe rendin kushtetues të vendit, si edhe duke siguruar tërheqjen e legjislacionit më kundër Dejtonit të miratuar nga Republika Srpska.
Ulja e tensioneve krijoi hapësirë për përparim në projektin e gazsjellësit të Interkoneksionit Jugor me Kroacinë, i cili do të diversifikojë furnizimin dhe sigurinë energjetike të Bosnjës. Projekti do të nxisë gjithashtu rritjen ekonomike dhe do të krijojë mundësi për kompanitë amerikane.
Muajin e ardhshëm qytetarët e Bosnje-Hercegovinës do të votojnë në zgjedhje dhe ne jemi të gatshëm të punojmë me udhëheqjen e re mbi interesat e përbashkëta.
Në të njëjtën mënyrë, SHBA mbetet e përkushtuar ndaj pavarësisë dhe integritetit territorial të Kosovës. Ne kemi një axhendë të gjerë bashkëpunimi me Kosovën, e cila fatkeqësisht është penguar nga zgjedhjet e përsëritura, qeveria e zgjatur në detyrë dhe vonesat në formimin e institucioneve të nevojshme për avancimin e prioriteteve tona të përbashkëta.
Ne u kemi bërë thirrje liderëve të Kosovës që ta përmbyllin këtë proces në përputhje me Kushtetutën dhe vendimet gjyqësore. Gjithashtu kemi shprehur shqetësime për mbikëqyrjen e tepruar ligjore dhe veprimet policore ndaj popullsisë serbe në Kosovë. Të gjithë qytetarët e Kosovës duhet të gëzojnë të drejta të barabarta dhe mbrojtje të ligjit nëse vendi dëshiron të ruajë stabilitetin.
Forca e NATO-s në Kosovë (KFOR) mbetet thelbësore për garantimin e një mjedisi të sigurt dhe mbështetet edhe nga kontributi i forcave amerikane.
Në Serbi, ne po promovojmë Shtetet e Bashkuara si partnerin kryesor për të kundërshtuar ndikimet armiqësore. Përpjekjet tona po japin rezultate dhe partneriteti dypalësh po forcohet. Në korrik, zhvilluam Dialogun e parë Strategjik SHBA–Serbi, duke avancuar bashkëpunimin në energji, mbrojtje, siguri dhe tregti.
Angazhimi me këtë vend kyç për ekuilibrin rajonal do të mbetet i rëndësishëm për mbrojtjen e interesave amerikane.
Normalizimi i marrëdhënieve dhe ruajtja e paqes mes Serbisë dhe Kosovës janë thelbësore për stabilitetin rajonal. Përparim i konsiderueshëm është arritur që prej Marrëveshjes së Uashingtonit të vitit 2020, të ndërmjetësuar nga presidenti Trump gjatë mandatit të tij të parë.
Megjithatë, dialogu i lehtësuar nga Bashkimi Europian ka ngecur për shkak të mungesës së vullnetit politik nga të dyja palët. Ne vazhdojmë t’i bëjmë thirrje Beogradit dhe Prishtinës që të shmangin provokimet, të respektojnë angazhimet dhe të rifillojnë bisedimet e drejtpërdrejta pa parakushte.
Ne po punojmë ngushtë me aleatin tonë të NATO-s, Shqipërinë, për të goditur organizatat kriminale transnacionale dhe për të zgjeruar qasjen e kompanive amerikane në treg. Një hua e finalizuar së fundmi në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak do ta ndihmojë Shqipërinë të përmbushë angazhimet e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes dhe të rrisë blerjen e pajisjeve të prodhuara në SHBA.
Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi janë aleatë të afërt të NATO-s dhe partnerë të rëndësishëm të sigurisë, duke avancuar prioritete strategjike dhe projekte kyçe që përmirësojnë ndërlidhjen rajonale.
Maqedonia e Veriut është në një rrugë të besueshme për të përmbushur angazhimet e NATO-s për mbrojtjen dhe për të thelluar bashkëpunimin me SHBA-në në këtë fushë. Për shkak të pozicionit të saj strategjik, vendi pritet të shërbejë si nyje për furnizimin me gaz natyror të lëngshëm nga Greqia drejt Serbisë, si edhe për zhvillimin e korridoreve të transportit veri-jug dhe lindje-perëndim.
Dialogu Strategjik SHBA–Maqedoni e Veriut, i zhvilluar në prill, riafirmoi përkushtimin e të dy vendeve për të avancuar këto prioritete.
Po ashtu, Marrëveshja Ndërqeveritare SHBA–Mali i Zi, e përfunduar së fundmi, krijon një kornizë bashkëpunimi që përfshin edhe korridorin Adriatiko-Jonian. Këto projekte janë jetike për ndërlidhjen rajonale dhe për zgjerimin e mundësive për kompanitë amerikane.
Angazhimi ynë në Ballkanin Perëndimor është i lidhur me objektiva të arritshme dhe rezultate të matshme. Fokusi ynë mbetet mbështetja e zgjidhjeve pragmatike të drejtuara nga vetë vendet e rajonit, zgjerimi i bashkëpunimit ekonomik dhe të sigurisë, si edhe avancimi i interesave amerikane.
