Në një intervistë të fundit për median prestigjioze POLITICO, Kryeministri Edi Rama ka trajtuar një sërë çështjesh të rëndësishme gjeopolitike dhe të brendshme. Pikat kryesore të kësaj interviste përfshijnë qasjen ndaj Rusisë. Rama e cilëson si “gabim të madh strategjik” vendimin e Bashkimit Evropian për të ndërprerë çdo kanal komunikimi me Moskën, duke theksuar se dera e bisedimeve duhet mbajtur hapur pavarësisht luftës.
Sa i përket aleancës ushtarake me SHBA-në, kryeministri shprehu gatishmërinë për t’i ofruar Uashingtonit territorin shqiptar për operacione ushtarake (përfshirë dhe ato kundër regjimit iranian), me kushtin e vetëm që SHBA të sigurojë mbrojtjen ajrore të Shqipërisë.
Lidhur me investimin në Sazan, Rama sqaroi gjatë intervistës keqkuptimet ndërkombëtare duke theksuar se ishulli nuk i është shitur kompanisë së Jared Kushner, por palët janë ende në negociata për ndërtimin e një resorti turistik.
Për anëtarësimin në BE, Rama nënvizoi ambicia e qartë të Shqipërisë për të mbyllur negociatat në 2027 dhe për t’u bërë anëtare e plotë e Bashkimit Evropian deri në vitin 2030.
Më poshtë shkrimi i plotë i POLITICO
Bashkimi Evropian po bën një gabim serioz duke mos u angazhuar drejtpërdrejt me udhëheqjen ruse për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, tha kryeministri shqiptar Edi Rama për POLITICO.
“Mund të them se Evropa ka bërë një gabim të madh strategjik duke prerë çdo kanal komunikimi me Rusinë,” theksoi ai gjatë një interviste në Forumin Ekonomik të Delfit në Greqi.
“Evropa duhet të flasë gjithmonë, gjithmonë, gjithmonë me të gjithë.”
Këto komente bien ndesh me qasjen e zyrtarëve të lartë të BE-së, si Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe kryediplomatja e BE-së, Kaja Kallas. Ato kanë shmangur kontaktet e drejtpërdrejta me udhëheqësit rusë, përfshirë Presidentin Vladimir Putin, duke argumentuar se bisedime të tilla janë të pakuptimta përderisa Moska është e vendosur ta vazhdojë luftën me çdo kusht.
Por për Ramën, vendi i të cilit aspiron t’i bashkohet BE-së në vitet e ardhshme, Evropa po e përjashton veten nga çdo marrëveshje e mundshme paqeje midis Ukrainës dhe Rusisë duke shmangur angazhimin e drejtpërdrejtë me Moskën.
“Sa më shumë që e shtyjmë [bisedën me Rusinë], aq më pak peshë do të ketë fjala jonë në fund, sepse — sido që të përfundojë kjo luftë — Rusia nuk do të shkojë gjëkundi,” tha ai, duke shtuar se vendi i tij nuk kishte asnjë lidhje me Moskën. “Ne nuk kemi asnjë lloj varësie nga Rusia… asnjë investim, aspak gaz apo produkte të tjera ruse, kështu që jam i lirë ta them këtë.”
‘Ishulli i Kushnerit’
Komentet e Ramës — një ish-basketbollist profesionist i cili balancon detyrën si burrë shteti me krijimtarinë e tij artistike — vijnë në një kohë kur udhëheqësit e BE-së po mblidhen në Nikosia të Qipros. Ata po diskutojnë mbështetjen e mëtejshme për Ukrainën, si dhe krizën energjetike që po e shqetëson bllokun për shkak të bllokadës së Ngushticës së Hormuzit nga Irani.
Nën udhëheqjen 13-vjeçare të Ramës, Shqipëria e ka pozicionuar veten si një shtet thellësisht pro-BE, ndërkohë që ka ruajtur marrëdhënie të ngushta me Shtetet e Bashkuara dhe me ish-Presidentin Donald Trump, qëndrimet e të cilit kundër Iranit janë lavdëruar publikisht nga kryeministri.
“Nuk na takon ne [Shqipërisë] të vendosim se si të veprohet me Iranin në skenën globale, por është detyra jonë të mbështesim çdo përpjekje për të dobësuar dhe ndoshta për të rrëzuar atë regjim,” tha kryeministri shqiptar. Ai shtoi se do të lejonte ushtrinë amerikane të kryente operacione nga Shqipëria, me kusht që Uashingtoni të siguronte “mbrojtje ajrore, të cilën ne nuk e kemi aktualisht.”
Marrëdhëniet e përzemërta të Ramës me Uashingtonin përfshijnë edhe negociatat e vazhdueshme midis qeverisë së tij dhe një kompanie në pronësi të dhëndrit të Trump-it, Jared Kushner, për shitjen e mundshme të ishullit të Sazanit te miliarderi i pasurive të paluajtshme.
Kushner, nëpërmjet kompanisë së tij Affinity Partners, po negocion për ta blerë ishullin e pabanuar prej 5 kilometrash katrorë në detin Adriatik për 1.4 miliardë dollarë, me qëllim shndërrimin e tij në një eko-resort luksoz me vila, porte jahtesh dhe bunkerë ekskluzivë për vizitorët e pasur.
Planet kanë nxitur protesta nga grupet mjedisore. Në janar, 41 organizata i shkruan Ramës dhe ministrit të tij të mjedisit duke kërkuar ndërprerjen e menjëhershme të negociatave. Ato argumentojnë se ky projekt bie në kundërshtim të drejtpërdrejtë me detyrimet e Shqipërisë në kuadër të procesit të anëtarësimit në BE.
I pyetur rreth këtyre planeve, Rama shprehu zhgënjim: “Është e pabesueshme që edhe media të mëdha, me reputacion të lartë në mbarë botën, flasin për një ishull që gjoja iu shit Jared Kushnerit. Nuk është e vërtetë… Nuk e di se si t’i jap fund kësaj historie, sepse ne nuk kemi bërë një marrëveshje me Jared Kushnerin. Ne jemi thjesht duke negociuar një marrëveshje me të.”
Bisedimet rreth këtij projekti kanë nisur që përpara mandatit të dytë të Trump-it, theksoi Rama, në një kohë kur “nuk ishte e qartë nëse ai [Trump] do të ishte në Shtëpinë e Bardhë apo në burg.” Sidoqoftë, marrëveshja nuk pritet të pengojë në asnjë mënyrë përpjekjet e Shqipërisë për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian, një proces ku, së bashku me Malin e Zi, “ne jemi në pararojë,” theksoi ai.
Përkundrazi, “do të doja që më në fund ta arrinim këtë marrëveshje, sepse nëse investimi i tyre materializohet, do të jetë një dhuratë e bukur… për t’ia bërë Evropës,” tha Rama, duke shtuar se thelbi i projektit është “bukuria dhe zhvillimi i qëndrueshëm.”
Një zyrtar i BE-së, i cili foli në kushte anonimati për të qenë më i lirë në shprehje, tha se Komisioni Evropian është në dijeni të shitjes së planifikuar, por nuk kishte asnjë koment të menjëhershëm mbi ndikimin e mundshëm të saj në procesin e anëtarësimit të Shqipërisë.
‘Artist serioz’
Rama, i cili e përshkruan veten si një “artist serioz” dhe që, me lartësinë 1.98 metra, ishte një basketbollist profesionist përpara se t’i hynte politikës, njihet për kultivimin e një imazhi të pazakontë.
Pasi shprehu admirim për mjetin e transkriptimit me inteligjencë artificiale të POLITICO-s (“Pse nuk e kam edhe unë këtë?”), Rama i kaloi 10 minutat e para të intervistës duke treguar imazhe të skulpturave të tij. Këto vepra, të krijuara pjesërisht me dorë dhe pjesërisht me inteligjencë artificiale, do të shfaqen në një ekspozitë të ardhshme në Berlin.
Shqipëria bëri bujë në media pasi prezantoi “ministren e parë të inteligjencës artificiale” në botë, të quajtur Diella — megjithëse aktorja që i ka dhënë tiparet avatarit ka njoftuar se do ta hedhë qeverinë në gjyq për përdorimin pa leje të imazhit të saj.
Kjo nuk e ka shkurajuar Ramën: “Po e përgatisim atë për intervista të drejtpërdrejta, si dhe për të marrë pjesë në mbledhjet qeveritare,” tha ai.
Krijimi i kësaj ministreje është pjesë e një nisme të gjerë modernizimi në Shqipëri, e cila synon finalizimin e bisedimeve të anëtarësimit në BE deri në fund të vitit 2027, për t’u bërë anëtare e plotë e bllokut deri në vitin 2030. Rama i referohet zgjerimit të BE-së si një proces “bashkimi” të Evropës, në vend të zgjerimit të një strukture burokratike.
Pas një takimi në Delfi me kryeministrin grek Kyriakos Mitsotakis, mbështetja e të cilit do të jetë thelbësore për anëtarësimin e Shqipërisë, Rama u shpreh: “Nuk i kam parë kurrë ata [udhëheqësit e BE-së] kaq të bindur për nevojën e bashkimit të Evropës.”
Sidoqoftë, Rama mbetet i vendosur të mbajë pavarësinë në zgjedhjet e tij të politikës së jashtme, përfshirë edhe të qenit “simpatizant” ndaj administratës Trump. Kjo gjë nuk e pengon atë të jetë “100 për qind i lidhur me Evropën” për sa i përket synimeve strategjike.
I pyetur nëse Shqipëria do të duhej të zgjidhte një anë nëse bëhet anëtare e BE-së, Rama përfundoi: “Është njësoj si inteligjenca njerëzore dhe ajo artificiale. Në art, duhet t’i pranosh të dyja për të marrë rezultatin më të mirë.”
