Nga Eljanos Kasaj*
Budapest, Hungari-Gjatë 9-10 shkurtit në Hotel “Corinthia”, në Budapest, u zhvillua Dialogu i tretë Global i Budapestit, i organizuar nga Instituti Hungarez i Çështjeve Ndërkombëtare (HIIA) dhe Fondacioni i Kërkimeve “Observer” (ORF).
Diskutimi i parë i zhvilluar në panelin ndërkombëtar mbante titullin “Rivendosja e Vetëbesimit Qytetërues: Cilat Vlera do ta Sigurojnë të Ardhmen Tonë?”, dhe mblodhi së bashku Zëvendës Sekretaren e Shtetit të SHBA-së për Diplomaci Publike Sarah B. Rogers, Drejtorin Politik të Kryeministrit Hungarez Balázs Orbán, editorin e medias britanike “UnHerd” Sohrab Ahmari dhe Drejtorin Ekzekutiv Ndërkombëtar të ADF, Paul Coleman.
Diskutimi në panel, i moderuar nga presidenti i HIIA-s, Gladden Pappin, shqyrtoi gjendjen e demokracisë, lirisë së fjalës dhe sovranitetit si në Evropë ashtu edhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Gjatë fjalës së saj, Nënsekretarja e Shtetit Sarah B. Rogers theksoi rëndësinë qendrore të lirisë së shprehjes në vetëqeverisjen demokratike, duke deklaruar se: “nuk ka vetëqeverisje pa liri të fjalës”. Ajo paralajmëroi se censura në shoqëritë perëndimore sot shpesh vepron në mënyrë indirekte, përmes presionit rregullator dhe organizatave joqeveritare (OJQ) të lidhura me qeverinë, në vend që të kryejë shtypje të hapur shtetërore.
Zonja Rogers shpjegoj më tej se censura e fjalës së lirë në mediat sociale është një “pikë mbytëse ekzistenciale” dhe se nëse një “aparat censure” ose “klasë censure” mund t’i frikësojë kompanitë ndërkombëtare të platformave të mediave sociale ( Facebook, Instagram, Telegram, Ëhatssapp ose X) në masën që ato dëshirojnë, “kjo mund të shtrembërojë demokracinë në mënyra të frikshme”.
Këto fjalë të Nënsekretares së Shtetit duket se theksojnë situatën distiopiane të lirisë së falës në Evropë, e cila është kthyer në një çështje të shumë debatuar midis Uashingtonit dhe elitave politike të Brukselit që prej ardhjes në pushtet të administratës së Presidentit Donald Trump, e cila ka kritikuar ashpër faktin se gjatë vitit 2023, ku policia britanike në Angli dhe Uells kreu shumë arrestime për komente ose opinione të kryera në mediat sociale ose mbi bastisjen e kryer në zyrat e platformës sociale “X” prej njësisë franceze të krimit kibernetik e prokurorisë së Parisit, të mbështetur nga Europol, e cila u bazua në akuza të papranueshme për zyrtarët. Madje u quajt prej pronarit të platformës “X”, miliarderit Elon Musk si “sulm politik”i fjalës së lirë, bazuar në karakterin fort liberal të lirisë së të shprehurit të opinionit publik që platforma mëton se disponon.
Folësit reflektuan gjithashtu mbi të ardhmen e marrëdhënieve hungarezo-amerikane brenda një kuadri më të gjerë qytetërues, bazuar në vlerat historike, kulturale dhe politike.
Nënsekretarja Rogers argumentoi se rivendosja e “besimit qytetërues” në aleancën transatlantike varet nga lejimi i funksionimit të vetëqeverisjes së vërtetë demokratike, duke vënë në dukje se qëndrimet politike të Presidentit Donald Trump dhe administratës amerikane mbi luftën emigracionin e jashtëligjshëm, mbrojtjen e sovranitetit kombëtarë dhe çështjet familjare (vlerat tradicionale familjare) shpesh përputhen më ngushtë me opinionin publik evropian sesa me atë disa elita evropiane-duke lënë kështu të kuptohet se sot ideologjikisht Uashingtoni qëndron në një pozicion krejt ndryshe me atë të elitave neoliberale brukseliane.
Vlen të theksojmë këtu që sot qeveria hungareze është aleati i vetëm ideologjik dhe politik i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Evropë. Vendi është shquar se me anë të luftës kundër emigracionit të jashtëligjshëm, promovimin e vlerave tradicionale familjare, ndalimin e propagandës degjeneruese të LGBT-së në media ose institucionet shtetërore dhe arsimore, promovimin e patriotizmit bazuar në vlerat kombëtare dhe vënien e interesit kombëtarë të Hungarisë dhe popullit hungarez përpara gjithçkaje- të gjitha këto iniciativa politike kanë bërë të mundur që Hungaria të jetë një vend evropian i cili gëzon respektin dhe miqësinë jo vetëm të Shteteve të Bashkuara, por dhe të Rusisë, Kinës, Bjellorusisë, Japonisë, Sllovakisë, Kilit, Gjeorgjisë, Turqisë dhe vendeve turkike të Azisë Centrale dhe Kaukazit.
Ky aktivitet u mundua të tregojë se është një shembull suksesi dhe se si paqja dhe harmonia midis shteteve dhe popujve vjen vetëm kur qeveritë kanë një program të qartë politik bazuar në interesin kombëtarë dhe vlerat historike të qytetërimit të popullit të tyre, të cilat, kur ndahen prej edhe shumë qeverive të tjera patriotike, mund të kthehen në ura bashkëpunimi dhe të lidhjes së miqësive të ngushta midis shteteve dhe popujve.
*Fakulteti i Shkencave Politike. Universiteti i Wroclaw (Uniwersytet Wrocławski), Poloni