Një nga vullkanet nëndetare më aktive në botë, Axial Seamount, i ndodhur rreth 480 kilometra larg brigjeve të shtetit amerikan të Oregonit, pritet me gjasa të larta të shpërthejë gjatë vitit 2026, sipas vlerësimeve më të fundit të shkencëtarëve.
Ekspertët kishin parashikuar se një shpërthim mund të ndodhte në fund të vitit 2025, por kjo nuk u konfirmua. Të dhënat e reja tregojnë se aktiviteti vullkanik po intensifikohet dhe se një shpërthim i mundshëm pritet në mesin ose në fund të vitit 2026. Sipas shkencëtarëve, ngjarja nuk përbën rrezik të drejtpërdrejtë për njerëzit.
Axial Seamount ndodhet në një zonë ku ndahen pllakat tektonike, në kreshtën Juan de Fuca, dhe është i njohur për aktivitetin e tij të shpeshtë. Shpërthime janë regjistruar në vitet 1998, 2011 dhe 2015, ndërsa studiuesit besojnë se mund të kenë ndodhur edhe shpërthime të tjera që nuk janë vënë re.
Sipas Universitetit të Oregonit, vullkani po kalon një periudhë me rritje të aktivitetit sizmik dhe me ngritje të vazhdueshme të shtratit të detit, një proces që lidhet me lëvizjen e magmës nën fundin e oqeanit dhe që sinjalizon afrimin e një shpërthimi të ri. Studiuesi Bill Chadëick, i cili monitoron vazhdimisht Axial Seamount, ka deklaruar për Live Science se shenjat tregojnë për një zhvillim të tillë brenda vitit të ardhshëm.
Gjatë një shpërthimi nëndetar, llava derdhet në fundin e oqeanit dhe ftohet pothuajse menjëherë për shkak të temperaturës së ulët të ujit, duke formuar struktura karakteristike në formë “jastëku”. Procesi është shkatërrues për organizmat detarë që ndodhen pranë zonës së shpërthimit, ndërsa njëkohësisht rrit aktivitetin e burimeve hidrotermale dhe krijon të ashtuquajturit “duhanpirës të zinj”.
Të dhënat historike tregojnë se pas shpërthimeve të mëparshme, kaldera e vullkanit është fundosur deri në tre metra. Skenari më ekstrem do të ishte një shembje e madhe e anëve të vullkanit, e cila teorikisht mund të shkaktonte cunami, por shkencëtarët theksojnë se një mundësi e tillë konsiderohet shumë e vogël.
Pavarësisht aktivitetit të shtuar, ekspertët sigurojnë se Axial Seamount nuk përbën kërcënim për jetën njerëzore, pasi ndodhet në thellësi të madhe dhe larg brigjeve. Sipas tyre, vetëm një skenar jashtëzakonisht i rrallë do të mund të kishte pasoja serioze, ndërsa me të dhënat aktuale një rrezik i tillë nuk parashikohet.