Ashtu si Moisiu me fashikujt që përmbajnë Dhjetë Urdhëresat, Donald Trump shfaqi dje nga kopshtet e Shtëpisë së Bardhë tabelat me tarifat që godasin 185 vende, grupe vendesh dhe disa raste të veçanta.
Por edhe nëse vetë Presidenti thotë se tarifat e Trump ndaj Bashkimit Europian apo aleatëve kanë kuptim, disa raste të tjera ngrenë pikëpyetje. Jashtë listës, për shembull, janë katër vende me të cilat SHBA nuk ka marrëdhënie tregtare, si Kuba, Bjellorusia dhe Koreja e Veriut, me Rusinë në krye të listës. Por çuditërisht, Iranit iu vendosën tarifa prej 10%.
Çfarë saktësisht po mendonin ata në Shtëpinë e Bardhë apo kudo tjetër që ishte planifikuar e gjithë kjo? Dhe çfarë saktësisht kishte në mendje Trump kur e nënshkroi?
Tarifat për ishujt me pinguinë
Ishujt Heard dhe McDonald, diku midis Madagaskarit dhe Antarktidës, nuk kanë njerëz, por kanë një popullsi të konsiderueshme pinguinësh të katër llojeve të ndryshme dhe disa zogj deti. Aktiviteti ekonomik në ishull ka pushuar praktikisht që nga viti 1877, kur u larguan peshkatarët që tregtonin llaçin e fokave, por tani Trump ju vendosi atyre tarifa që arrijnë në 10%.
Një rast i ngjashëm është bërë edhe për ishullin e vogël Jan Mayen, i cili i përket Norvegjisë. Nuk ka banorë të përhershëm, përveç një ekipi prej 18 personash të Forcave të Armatosura dhe shërbimit meteorologjik të vendit që bëjnë rotacion herë pas here. Aktiviteti ekonomik është zero, por jo tarifat 10% të vendosura nga Shtëpia e Bardhë.
Baza ushtarake dhe peshqit e saj
Lista, siç vëren CNN, përfshin gjithashtu Territorin Britanik të Oqeanit Indian, një grup ishujsh, shumica e të cilëve janë të pabanuar. Aty ndodhet baza ajrore me rëndësi strategjike në ishullin Diego Garcia, e cila drejtohet bashkërisht nga SHBA dhe Britania.
Territori është renditur në librin e të dhënave të CIA-s si eksportues peshqish, por nuk është e qartë se kush po i peshkon apo kush po i blen në SHBA.
Tarifa të larta për ishujt e vegjël
Ishulli Norfolk në Australi ishte gjithashtu në listë, për arsye që askush nuk i kuptonte, me tarifat që arrinin në 29%. Të gjitha eksportet në SHBA arrijnë në 650,000 dollarë në vit, kryesisht të lidhura me sojën. Kur Politico pyeti Shtëpinë e Bardhë pse Norfolk ishte përfshirë në këtë listë, përgjigja ishte thjesht: “Ata janë pjesë të territorit australian”.
Tarifat janë vendosur gjithashtu të rënda për Ishujt Cocos, të cilët gjithashtu i përkasin Australisë. 32% e eksporteve të ishullit prej 600 banorësh shkojnë në SHBA dhe tani do t’i nënshtrohen një tarife prej 10%.
Tokelau në Oqeanin Paqësor, me një popullsi të përhershme prej 1600 banorësh dhe një GDP totale që mezi arrin në 8 milionë dollarë do të jenë gjithashtu subjekt i tarifave prej 10%. Eksportet në SHBA të ishullit janë vetëm 100,000 dollarë.
Një situatë e ngjashme është edhe për Ishujt Marshall në Paqësor, ku jetojnë 82,000 njerëz. SHBA-ja është përgjegjëse për mbrojtjen e ishujve, ndërsa mban edhe një bazë raketore ushtarake. Edhe pse SHBA nuk është një nga destinacionet kryesore të eksportit të ishullit (në total 130 milionë dollarë), Ishujt janë subjekt i tarifave.
Rasti i Réunion është gjithashtu paradoksal. Tarifat për territorin francez arrijnë në 37%.
Së fundi, barra në ishujt francezë të Saint Pierre dhe Miquelon, që ndodhen jashtë Kanadasë, është e madhe. 5,000 banorët e ishullit mbështeten në eksportet e butakëve, të cilët tani kanë tarifa prej 50%, shumë më të larta se 20% në eksportet e BE-së, përfshirë Francën.
Tarifa të mëdha për vendet e varfra
Lesoto, vendi me të cilin Trump u tall rreth një muaj më parë duke thënë se “askush nuk ka dëgjuar për këtë vend”, do t’i nënshtrohet tarifave prej 50%. Ata eksportojnë diamante, lesh, veshje dhe mjete të tjera në SHBA, rreth 20% e 900 milionëve dollarë nga totali i tregtisë së jashtme.
Dënimi është gjithashtu i ashpër për Madagaskarin, një nga vendet më të varfra në botë me një GDP për frymë prej pak më shumë se 500 dollarë (rreth 360 euro). Vitin e kaluar kishte eksporte që arritën në 733 milionë dollarë, kryesisht vanilje, metale dhe veshje. E megjithatë Trump vendosi të vendosë tarifa deri në 47%. Situata është e ngjashme për Kamboxhian gjithashtu të varfër, me tarifat që arrijnë në 49%.
Nuk është çudi që tarifat janë kaq të larta në këto vende që janë prekur në mënyrë disproporcionale. Ata eksportojnë shumë pak në SHBA dhe, nga ana tjetër, SHBA importon edhe më pak. Kështu, ata duket se kanë një tepricë artificiale që Shtëpia e Bardhë e “dënon” me një përllogaritje me vlerë të dyshimtë.
Llogaritja e ushqimeve
Deri dje nuk e dinim se si do të llogariteshin tarifat pasi deklaratat e përgjegjësve nuk ishin aq të qarta.
Në fund të fundit, formula matematikore ishte mjaft e thjeshtë, pa këtë kuptim se ajo ishte shkencërisht e vlefshme. Zyra e Përfaqësuesit të Tregtisë së Shteteve të Bashkuara (USTR) përshkroi në një deklaratë se si ndan suficitin tregtar të një vendi me SHBA-në me totalin e eksporteve të tij, bazuar në të dhënat për vitin 2024. Ky numër më pas pjesëtohet me dy, duke prodhuar koeficientin.
Kina, për shembull, pati një suficit tregtar prej 295 miliardë dollarësh vitin e kaluar me SHBA-në, për eksporte prej 438 miliardë dollarë – një raport prej 68%. E ndarë me dy, sipas formulës së Trump, kjo nxjerr një tarifë prej 34%.
“Është një mënyrë jashtëzakonisht budallaqe për të llogaritur tarifat”, shkroi ekonomisti James Sirovicki.
Administrata Trump kishte thënë se tarifat do të ishin një llogaritje që do të merrte parasysh tarifat dhe barrierat jotarifore, përfshirë taksat. Kjo është arsyeja pse tabela e Trump tregoi normat në një kategori të titulluar “Tarifat e ngarkuara në SHBA, duke përfshirë manipulimin e monedhës dhe barrierat tregtare”.