Artikulli analizon retorikën dhe veprimet e fundit të Donald Trump në lidhje me krizën me Iranin, duke ngritur pikëpyetje mbi logjikën dhe pasojat e tyre. Ai shqyrton nëse këto qëndrime janë pjesë e një strategjie të menduar apo thjesht tentativa për të shpërqendruar vëmendjen nga problemet e brendshme politike, ndërsa paralajmëron për rrezikun e përshkallëzimit të konfliktit dhe ndikimin që kjo mund të ketë në stabilitetin ndërkombëtar.
Pse duhet të shfaqet i kënaqur për vdekjen e një personi që 10 vite më parë kishte hetuar ndaj tij (madje pa arritur as të ngrejë akuza formale)?
Cila është logjika e kërcënimit për ta lënë Iranin në errësirë duke shkatërruar centralet elektrike, nëse Ngushtica e Hormuzit nuk rihapet menjëherë, kur tashmë është e qartë se një regjim si ai i ajatollahëve, i gatshëm për sakrificë ekstreme, ka ende kapacitetin të reagojë po aq ashpër, me raketa dhe dronë, duke goditur impiantet naftësjellëse të vendeve të Gjirit dhe duke e kthyer krizën energjetike në një katastrofë ekonomike?
Manovra shpërqendruese
Në përpjekje për të gjetur një strategji apo një llogari racionale pas deklaratave dhe veprimeve kaq të ashpra, disa mendojnë se Donald Trump po kërkon me dëshpërim të shpërqendrojë vëmendjen nga problemet e brendshme: çmimet e larta, ngadalësimi i rritjes ekonomike dhe punësimit, larg premtimit për një “epokë të artë”, si dhe hija e vazhdueshme e çështjes Epstein.
Kësaj i shtohen edhe sulmet ndaj aleatëve europianë, përshkrimi i NATO-s si një “tigër prej letre” nga vetë vendi që e krijoi, si dhe fyerjet ndaj liderëve të Britanisë dhe Ukrainës, edhe pse këta të fundit kanë ofruar ndihmë, përfshirë aeroplanmbajtëse britanike dhe teknologji ukrainase kundër dronëve.
Këto dalje mund të interpretohen si një përpjekje e dëshpëruar e një presidenti që ka futur veten në kurth, për të përfshirë partnerë të tjerë në mënyrë që të ndajë përgjegjësitë për një luftë të rrezikshme dhe pasojat e saj.
Pa një logjikë të qartë
Megjithatë, kërkimi për një vijë logjike apo një objektiv të qartë gjeopolitik në veprimet e Trump shpesh nuk çon askund.
Ose më saktë, logjika mbetet e njëjtë: të flasë dhe të veprojë në mënyrë që të duket si fitues në sytë e mbështetësve të tij, një lider i pamëshirshëm që nuk tërhiqet kurrë, duke ndjekur parimin e mentorit të tij të hershëm, Roy Cohn: të mos pranosh kurrë gabime dhe të mos bësh kurrë hapa pas!
“Tradhtarë” dhe “armiq”
Ata që habiten kur Trump shfaqet i kënaqur për vdekjen e ish-drejtorit të FBI-së, Robert Mueller, duhet të kujtojnë se mungesa e empatisë dhe shpesh edhe shfaqja e hapur e ashpërsisë kanë qenë pjesë e stilit të tij që nga fushata e parë elektorale. Nga tallja e një të riu me aftësi të kufizuara, te kriminalizimi në masë i emigrantëve meksikanë, retorika e tij ka qenë shpesh ekstreme.
Me kalimin e kohës, kjo retorikë është përshkallëzuar, duke kaluar nga etiketime të ashpra në thirrje të drejtpërdrejta për ndëshkime ekstreme ndaj kundërshtarëve.
Trump ka përmendur madje edhe dënime me vdekje për figura të caktuara, përfshirë ish-zyrtarë të lartë ushtarakë, gazetarë kritikë apo politikanë kundërshtarë.
Nga fjalët te rreziku real
Edhe pse këto deklarata shpesh janë minimizuar si “thjesht retorikë e tepërt”, shqetësimi rritet kur ato shoqërohen me veprime konkrete. Rreziku është që një përshkallëzim i tillë të çojë në një konflikt pa rrugëdalje të lehtë, mes fanatizmit fetar të forcave iraniane dhe vendimeve të nxituara politike.
Flitet për negociata të fshehta dhe përpjekje diplomatike, por është e vështirë të imagjinohet që udhëheqësit iranianë të pranojnë kompromise në këto kushte.
Një ulje e toneve do të ishte thelbësore për të hapur rrugën e dialogut.
Megjithatë, ndërsa zëvendëspresidenti JD Vance, i njohur për qëndrimet kundër një lufte në Gjirin Persik, qëndron në heshtje, Trump vijon publikisht me ultimatume, të cilat edhe brenda administratës së tij shumëkush beson se Irani nuk do t’i pranojë.