Nga Ettore Sequi për la Stampa
Samiti i SCO-së në Tianjin dhe parada e sotme në Pekin përcjellin një mesazh të vetëm: diplomaci dhe fuqi, duke demonstruar se rendi global nuk negociohet më vetëm në Perëndim.
Deklarata përfundimtare e SCO-së (Organizata për Kooperacionin e Shangait) bën thirrje për një rend “post-Perëndimor” të bazuar në sovranitet dhe mosndërhyrje, duke deklaruar në thelb se bota mund të riorganizohet pa Shtetet e Bashkuara, dhe pjesërisht kundër tyre.
Parada ushtarake është kundërpika, një instrument kinez i komunikimit strategjik: Kina e paraqet veten si “rojtare” e rendit të pasluftës, duke kombinuar kujtesën historike dhe legjitimitetin e tanishëm.
Pekini e paraqet veten para Jugut Global si një aktor stabiliteti dhe, me dyshen e samitit-paradës, e transformon fitoren ndaj Japonisë në një mesazh politik: sovranitetin mbi Tajvanin si vazhdim të rendit të vitit 1945. Pekini ka qenë një lojtar vendimtar në të kaluarën, është një fuqi e madhe në të tashmen dhe për këtë arsye aspiron të formësojë të ardhmen e botës.
SCO është instrumenti i saj. Secili merr atë që i nevojitet. Pekini ofron lidership, Moska ofron oksigjen dhe legjitimitet, dhe Nju Delhi dërgon mesazhin se nuk i pranon imponimet amerikane dhe se ka miq me ndikim.
Deri më tani, Pekini ka arritur një sukses në komunikim, duke shërbyer për të forcuar besueshmërinë e tij në Jugun global dhe për të luajtur për të kapur ritmin me Indinë. Më shumë taktika sesa strategji: formula të paqarta janë të shumta, siç është Banka e Zhvillimit të SCO-së. Por mesazhi më i fuqishëm është imazhi i tre udhëheqësve, Xi, Putin dhe Modi, duke shtrënguar duart, një përfaqësim i gjallë i një marrëveshjeje të përshtatshme.
Marrëdhënia dypalëshe Putin-Xi meriton vëmendje. Pekini ka zbutur frikën, të shtuar pas takimit Putin-Trump në Anchorage, për një “hap tangoje” të mundshëm rus me Uashingtonin.
Çmimi është marrëveshja për gazsjellësin Power of Siberia 2: deri më tani e shtyrë, Pekini nuk donte të rriste varësinë e tij energjitike, tani një nxitje e vërtetë financiare dhe legjitimiteti i një investimi të madh për Moskën.
Në këtë kontekst, marrëdhënia ruso-kineze është një konvergjencë funksionale: një martesë për leverdi. India është pika kyçe: e goditur nga tarifat amerikane, ajo mban energjinë ruse me çmime të ulura dhe sinjalizon se nuk është vasal i askujt.
Një vend kyç në përmbajtjen e Kinës, është vetë Uashingtoni që po e shtyn atë drejt Pekinit. Kjo është arsyeja pse Nju Delhi po tregon kujdes strategjik: ai afrohet pa u rreshtuar, duke mbajtur opsionet e hapura.
Ukraina është mungesa/e pranishmja e madhe. Paradoksalisht, deklarata përfundimtare, e miratuar gjithashtu nga Moska, flet për integritetin territorial dhe respektin për sovranitetin, por nuk përmend Kievin.
Kjo mungesë flet më shumë se shumë fjalë: një pjesë e botës ka normalizuar luftën. Për sa kohë që blerësit kryesorë thithin produktet e papërpunuara dhe të rafinuara ruse, sanksionet nuk janë vendimtare.
Për Evropën, dilema është e trefishtë. Së pari: sanksionet. Pa konsensus global, “presioni maksimal” mbi Rusinë dobësohet.
Së dyti: mjeti diplomatik. Ndërsa Brukseli këmbëngul në “dënimin + mbështetjen për Kievin”, vendet e tjera po ndërtojnë platforma që riprezantojnë Moskën.
Së treti: autonomia strategjike. Nëse Uashingtoni zgjedh tarifat dhe një qasje transaksionale, BE duhet të vendosë nëse do të rreshtohet apo do të ndërtojë një ofertë të pavarur për Indinë dhe Jugun Global.
Evropa ende zotëron tre asete thelbësore, tregjet, standardet dhe besueshmërinë rregullatore, por duhet të ndalojë vetëm së shpalluri ato. Duhet të shndërrohen në përfitime konkrete.
Me Indinë, kjo do të thotë investime dhe bashkë-zhvillim; me Mesdheun dhe Afrikën, mallra publike të dukshme korridore për drithëra, plehra dhe energji – në vend të njoftimeve të thjeshta. Vetëm në këtë mënyrë mund t’i përgjigjemi Tianjin-it me një kundërtezë të besueshme: multipolaritet i rregullt, jo anti-perëndimor.
Këtu del në pah thelbi amerikan. Pasiguria e mbjellë nga Shtetet e Bashkuara luftërat tarifore, luhatjet diplomatike dhe mungesa e vizionit – i lejon Kinës të konsolidojë pakënaqësinë.
Ndërsa Trump ofron tarifa dhe paqëndrueshmëri, Pekini propozon qeverisje globale, multilateralizëm dhe stabilitet.
“Iniciativa e Stabilitetit Global”, e nisur në Tianjin, ende gjenerike, por e plotësuar nga iniciativa të tjera kineze mbi sigurinë, zhvillimin dhe qytetërimin, tregon ambicien e Xi-së për të ndërtuar një kornizë multipolariteti të rregullt.
Është kjo ambicie në kontrast me një vizion amerikan dritëshkurtër dhe taktik që e bën Kinën katalizatorin për frustrimet e të tjerëve.
Pika themelore politike është e qartë. Tianjin dhe parada e 3 shtatorit institucionalizojnë një multipolaritet pragmatik që shpërblen ata që ofrojnë zgjidhje dhe ndëshkon ata që eksportojnë pasiguri.
Tianjin na tregon se bota nuk është ende multipolare për sa i përket kapacitetit, por është tashmë multipolare për sa i përket opsioneve.
Kina dhe Rusia po përdorin aleancën e tyre për të kufizuar supremacinë perëndimore, dhe India po e shfrytëzon këtë konkurrencë për të forcuar autonominë e vet.
Për sa kohë që këta tre lojtarë mbeten të lidhur nga interesat, Perëndimi nuk do të jetë më në gjendje të diktojë i vetëm rregullat e lojës.