Arabia Saudite ka shpenzuar 163 miliardë dollarë për mbrojtjen gjatë viteve 2024-2025.
Ushtria është zëri kryesor i buxhetit të Riadit dhe përthith më shumë se një të pestën e shpenzimeve të mbretërisë. Por, pavarësisht investimeve kolosale, vendi po përballet me sulme që po vënë në pikëpyetje aftësinë e tij për të mbrojtur infrastrukturën strategjike.
Riadi ka investuar miliarda dollarë në sistemet e mbrojtjes kundërajrore dhe kundër raketave.
Arabia Saudite ka kontrata prej 9 miliardë dollarësh për blerjen e raketave amerikane Patriot PAC-3 dhe prej 3,2 miliardë dollarësh për sistemet koreano-jugore Cheongung-II.
Këtyre u shtohen edhe shuma të konsiderueshme, ende të papublikuara, për sistemet amerikane THAAD.
Megjithatë, këto investime nuk kanë arritur të garantojnë sigurinë e vendit. Sipas raportimit, aeroporti ndërkombëtar i Riadit është goditur katër herë brenda katër ditësh nga sulmet e rebelëve Houthi të Jemenit.
Bilanci është 18 viktima, qindra të plagosur dhe ndërprerja e fluturimeve në kryeqytetin e ekonomisë më të madhe të Lindjes së Mesme.
Goditja më e rëndë erdhi me sulmin ndaj objekteve kryesore të kompanisë Saudi Aramco në Dhahran. Një raketë balistike, e lëshuar nga Houthit, përshkoi Gadishullin Arabik deri në bregdetin e Gjirit Persik dhe goditi infrastrukturën e kompanisë.
Raketa kishte një rreze veprimi prej të paktën 1.300 kilometrash.
Sulmi shkaktoi dëme të mëdha në një prej kompanive më të rëndësishme të energjisë në botë. Saudi Aramco kontrollohet nga shteti saudit dhe është një prej aseteve kryesore ekonomike të familjes mbretërore.
Fakti që këto objekte u goditën, pavarësisht qindra miliardë dollarëve të shpenzuar për ushtrinë vitet e fundit, përbën një goditje të rëndë për udhëheqësin saudit, Mohammed bin Salman. Sulmet po tregojnë se modernizimi ushtarak nuk ka qenë i mjaftueshëm për të mbrojtur infrastrukturën jetike të vendit.
Por objektivi i Houthi-ve dhe i Iranit duket se shkon përtej dëmtimit të eksporteve saudite të naftës. Sulmet po vënë në provë edhe autoritetin e Bin Salmanit, i cili ka investuar shuma të mëdha për të modernizuar ekonominë dhe për ta zvogëluar varësinë e saj nga nafta.
Përplasja me Iranin dhe aleatët e tij po rrezikon kështu jo vetëm sigurinë e Arabisë Saudite, por edhe besueshmërinë e projektit politik dhe ekonomik të princit të kurorës. Ideja se Riadi mund të shndërrohet në një qendër globale të investimeve, biznesit dhe turizmit përballet me një realitet gjithnjë e më të vështirë: vendi nuk po arrin të mbrojë as disa prej pikave të tij më strategjike.
Sipas këtij skenari, synimi i Teheranit mund të jetë dobësimi i pushtetit të Bin Salmanit dhe krijimi i kushteve për një ndryshim të ekuilibrave brenda vetë familjes mbretërore. Një ndryshim i tillë do të favorizonte, potencialisht, fraksione më të gatshme për të pranuar ndikimin iranian në Gjirin Persik.
Nëse kjo strategji do të ketë sukses, mbetet e paqartë. Megjithatë, presioni ushtarak po e vendos udhëheqësin saudit përballë një prej sfidave më serioze që nga ardhja e tij në qendër të pushtetit.
Pasojat janë edhe ekonomike.
Nisma “Future Investment Initiative”, që mbledh liderë politikë dhe drejtues të biznesit nga e gjithë bota, pritet të zhvillohet në Riad në një moment kur aeroporti është i mbyllur, vendi është nën sulm dhe aftësia e ushtrisë për të garantuar sigurinë vihet në dyshim.
Në qendër të krizës qëndron edhe Ngushtica e Hormuzit, një prej pikave më të rëndësishme të transportit global të naftës. Sipas analizës, Arabia Saudite mund të jetë ndër vendet e fundit të Gjirit që kundërshton pagesën e një tarife informale ndaj Iranit për kalimin e cisternave të naftës nëpër ngushticë.
Në shtator, transporti i naftës përmes Hormuzit u rikuperua në afro 15 milionë fuçi në ditë.
Kjo shifër mbetet nën nivelin prej gati 20 milionë fuçish në ditë të shkurtit, por është dukshëm më e lartë se 6,5 milionët e majit. Sipas raportimit, një pjesë e transportuesve po pranojnë të paguajnë në heshtje Iranin për të siguruar kalimin.
Riad, nga ana tjetër, nuk pranon të paguajë. Kjo e mban përplasjen me Teheranin të hapur dhe tregon se Irani vijon të ushtrojë ndikim mbi trafikun detar në Hormuz, pavarësisht deklaratave të administratës amerikane për dobësimin e kontrollit iranian.
Tensionet janë përshkallëzuar edhe në det të hapur. Garda Revolucionare iraniane ka goditur dy anije tregtare nga Singapori. Ndërkohë, është raportuar se në gusht ajo kishte çaktivizuar motorët e dy cisternave të lidhura me Shtetet e Bashkuara, njëra në Gjibraltar dhe tjetra në Atlantik, të cilat vinin nga Gjiri.
Pasiguria mbi transportin detar po mban të larta edhe çmimet e naftës. Brent tregtohet rreth 106 dollarë për fuçi. Për të ulur varësinë nga Hormuzi, Riadi po shqyrton shndërrimin e një gazsjellësi të vjetër në naftësjellës, me synimin për të transportuar edhe 1,5 milionë fuçi naftë në ditë jashtë Gjirit, duke shmangur ngushticën.
Për Mohammed bin Salmanin, sfida është tashmë e dyfishtë: të mbrojë infrastrukturën dhe ekonominë e vendit, ndërsa përpiqet të ruajë autoritetin e tij në një rajon ku Irani vazhdon të ushtrojë presion. Investimet kolosale në mbrojtje nuk kanë mjaftuar për të shmangur goditjet, ndërsa ambicia për ta kthyer Arabinë Saudite në një fuqi ekonomike globale po përballet me një krizë që mund të ndryshojë ekuilibrat në të gjithë Gjirin Persik.
Burimi: Lajme ndërkombëtare