Asnjë Tomahawk. “Për raketat me rreze të gjatë kemi vendosur që të mos flasim. Askush nuk dëshiron… Amerika nuk dëshiron një përshkallëzim, dhe ato janë jashtë diskutimit”. Sapo del nga Shtëpia e Bardhë, Volodymyr Zelensky merr celularin dhe telefonon aleatët evropianë — përfshirë Italinë — pastaj ndalet përpara kamerave. Por atëherë, zoti president, pas bisedës me Trump, jeni më optimist apo më pak optimist për mundësinë që t’i merrni? “Jam realist. Rusia ka frikë nga Tomahawk-ët, është një armë shumë e fuqishme. Por ka të drejtë Trump: duhet të ndalemi dhe të flasim. Të ndalojmë luftën në vijën e frontit, pastaj do të diskutojmë për gjithçka tjetër”.
Të njëjtin mbiemër, realist, ai e përdori për të mbyllur një tjetër nga betejat e mëdha politike — atë për pranimin në NATO. Arsyetimet ishin të njëjta, edhe përfundimi po ashtu: rrezikohet përshkallëzimi, asgjë për t’u bërë. Nuk shkoi siç priste ky takimi i pestë me Trump-in e dytë, pas “katastrofës” diplomatike të shkurtit, bisedës riparuese në Shën Pjetër më 26 prill, takimit kolektiv të gushtit në Uashington me Të vullnetshmit dhe suksesit të papritur në margjinat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, kur madje kishte shpresuar se kishte gjetur sërish aleatin e tij më të fuqishëm.
Këtë herë, Putini ia hoqi topin përpara se ta godiste, duke telefonuar Shtëpinë e Bardhë të enjten ndërsa Zelensky ishte ende në fluturim. Ia dogji takimin dypalësh: i rishkroi axhendën, i ndryshoi temat. Presidenti ukrainas gjithsesi përpiqet: nëse më jep Tomahawk-ët e tu, do t’ju jap edhe dronët e mi, duke u përpjekur të bëjë një shkëmbim në tregun gjeopolitik rreth tryezës së shtruar për drekën e punës. Dy presidentët janë ballë për ballë me delegacionet përkrah, pas tyre turma gazetarësh dhe kamerash për një konferencë shtypi joformale para samitit që s’ka të mbaruar — në stilin tipik të Trump-it të dytë.
Por presidenti ukrainas i ka mësuar rregullat: me një dozë nënshtrimi formal mban të qetë presidentin amerikan, i cili nuk e ka dashur kurrë dhe ende nuk e do. Por “po fillojmë të kuptohemi”. Trump “është plotësisht i vetëdijshëm për situatën në front”, dhe “Ukraina ka mijëra dronë, por asnjë Tomahawk. SHBA-të kanë Tomahawk dhe raketa të tjera, por mund të kenë edhe dronë ukrainas: mund të bashkëpunojmë. Ukraina mund të forcojë prodhimin amerikan dhe do t’i përdorë Tomahawk-ët vetëm kundër objektivave ushtarake. Ne duam paqe, por Putini jo”.
Megjithatë, takimi dypalësh në Budapest mes superfuqive ka devijuar qëllimet taktike. Ai kishte shkuar në Amerikë “me shpresën për të forcuar mbështetjen amerikane, duke e bërë Trumpin një aleat të vërtetë strategjik dhe jo një ndërmjetës”, thotë politologu Ruslan Bortnik. Por është ky i fundit roli që Trump ka vizatuar për veten: “lideri ndërmjetës” që do të negociojë paqen.
Trump luan rolin e të paanshmit, jo të aleatit. Kievi donte të shmangte lëshimet dhe synonte bashkëpunimin ekonomik, përfshirjen e kompanive amerikane në sektorin energjetik ukrainas dhe në porte, nënshkrimin e marrëveshjeve të mëdha për bashkëpunim ushtarako-industrial. Dhe rritjen e sanksioneve. Ëndrra që mbeten në sirtar. Gjithsesi, e gjitha kjo shërbente për ta sjellë Putinin në tryezën e negociatave. Qëllimin ndoshta e ka arritur gjithsesi. Për këtë arsye, në takimin dypalësh Zelensky nuk heq dorë nga tema më e rëndësishme: garancitë e sigurisë që Amerika nuk ia jep. Garancitë e forta dhe detyruese amerikane që do të zbutnin hezitimet e Kievit ndaj një paqeje të dhimbshme. “Garancitë dypalëshe nga Shtetet e Bashkuara janë thelbësore, sepse ato janë shumë të fuqishme. Trump ka mundësinë ta përfundojë luftën” — si me “armëpushimin në Lindjen e Mesme, mund ta bëjë të njëjtën gjë edhe këtu. Kjo është një mundësi e madhe për Ukrainën”./La Repubblica
