Nga Gjergj Zefi
Nga Uashingtoni në Teheran, retorika e ditëve të fundit ngjan më shumë me një garë nervash mes adoleshentësh sesa me komunikimin e liderëve politikë që mbajnë mbi supe fatin e miliona njerëzve.
Njëri deklaron se ishte gati të godiste, por “aleatët e Gjirit nuk e lanë”. Tjetri kërcënon me “surpriza” nëse lufta rifillon. Në mes të këtij teatri verbal, tregjet luhaten, rajonet destabilizohen dhe bota mbahet peng nga ego personale, kalkulime elektorale dhe demonstrime force që i ngjajnë më shumë spektaklit sesa diplomacisë.
Donald Trump, me stilin e tij të zakonshëm të ultimatumit, po e trajton një krizë bërthamore si një negociatë televizive. Mesazhi që vjen nga Uashingtoni nuk është ai i një superfuqie që kontrollon situatën, por i një administrate që lëkundet mes presionit ushtarak dhe frikës nga pasojat. Kur presidenti amerikan lë të kuptohet se “ishte një orë larg sulmit”, por u tërhoq pas telefonatave nga aleatët arabë, problemi nuk është vetëm diplomatik; është çështje serioziteti strategjik.
Nga ana tjetër, Teherani zgjedh gjuhën e “surprizave”. Është një formulë e mjegullt, e ndërtuar për të prodhuar frikë, pasiguri dhe efekt psikologjik. Por diplomacia nuk ndërtohet mbi enigma dhe kërcënime të koduara. Kur një rajon i tërë jeton mbi tensionin e raketave, milicive dhe krizave energjetike, deklarata të tilla nuk tingëllojnë si forcë; tingëllojnë si papërgjegjshmëri.
Problemi më i madh është se kjo klimë po normalizon politikën e impulsit. Liderët globalë po komunikojnë me botën përmes emocioneve të momentit, deklaratave spontane dhe lojërave mediatike. Një ditë flasin për luftë frontale, ditën tjetër për negociata. Një ditë paralajmërojnë “goditje të mëdha”, ditën tjetër kërkojnë rrugëdalje diplomatike. Kjo paqëndrueshmëri është shumë më e rrezikshme sesa vetë retorika ushtarake.
Në këtë tablo, vendet e Gjirit po shfaqen më racionale sesa vetë fuqitë që pretendojnë të kontrollojnë rendin global. Arabia Saudite, Katari dhe Emiratet e dinë se lufta nuk do të mbetet në hartat ushtarake; ajo do të hyjë në ekonomitë e tyre, në infrastrukturën energjetike, në stabilitetin social dhe në tregjet botërore.
Bota nuk ka nevojë për liderë që flasin si komandantë tek filmat me aksion. Ka nevojë për diplomaci të ftohtë, për qartësi strategjike dhe për përgjegjësi politike. Sepse një konflikt mes SHBA-së dhe Iranit nuk është duel egosh mes dy burrash që kërkojnë të duken të fortë para kamerave. Është një krizë që mund të ndezë Lindjen e Mesme, të godasë ekonominë globale dhe të prodhojë pasoja që askush nuk do t’i kontrollojë dot më pas.
Historia ka treguar se luftërat më të rrezikshme nuk fillojnë gjithmonë nga planet afatgjata. Shpesh ato lindin nga liderë që humbasin sensin e masës dhe fillojnë të besojnë në propagandën e vet. A nuk ishte kështu edhe me Hitlerin?!/Pamfleti
