Nga Fabio Tonacci, la Repubblica
Gjatë vizitës në Shtetet e Bashkuara, Benjamin Netanyahu arriti të bëjë ndryshime në planin e Trump për Gazën, duke e bërë atë edhe më të favorshëm për Izraelin dhe më të vështirë për t’u pranuar nga Hamasi.
Veçanërisht në dy çështje thelbësore: çarmatimin e militantëve dhe tërheqjen e forcave izraelite të mbrojtjes (IDF) nga Rripi i Gazës.
Kjo kuptohet duke krahasuar tekstin e draftit me 21 pika të zbuluar nga Times of Israel më 27 shtator, i miratuar nga i dërguari special i Trump-it, Steve Witkoff, dhe i paraqitur paraprakisht vendeve arabe dhe myslimane, me tekstin e publikuar zyrtarisht nga Shtëpia e Bardhë dy ditë më vonë, gjatë takimit ndërmjet Netanyahut dhe presidentit amerikan.
Çarmatimi i Hamasit
Qeveria izraelite gjithmonë ka vendosur si kusht parësor për arritjen e një armëpushimi të përhershëm çarmatimin e Brigadave al-Qassam, milicia e Hamasit përgjegjëse për masakrën e 7 Tetorit. Hamasi gjithmonë ka kundërshtuar këtë kërkesë.
Në pikën 6 të draftit thuhet se, në rast marrëveshjeje dhe pasi 48 pengjet (të gjallë dhe të vdekur) të dorëzohen, anëtarëve të Hamasit që angazhohen për “bashkëjetesë paqësore” do t’u garantohet amnisti, ndërsa atyre që dëshirojnë të largohen nga Gaza do t’u ofrohet “korridor i sigurt” drejt vendeve që janë të gatshme t’i pranojnë.
Por, në dokumentin zyrtar është shtuar një detaj thelbësor: amnistia do të jepet vetëm për ata që dorëzojnë armët (“decommission their weapons”).
Ky koncept përsëritet edhe në pikën 13, ku përfshihet “procesi i çmilitarizimit nën mbikëqyrjen e vëzhguesve të pavarur”. Në draft ky detaj nuk ishte përfshirë.
Forcat izraelite mbeten në Gaza
Ndryshimi më i dukshëm lidhet me tërheqjen e trupave izraelite. Në draftin fillestar, pika 3 thoshte se forcat ushtarake, në rast marrëveshjeje, “do të tërhiqen nga vijat e frontit sipas propozimit Witkoff të paraqitur për lirimin e pengjeve”.
Nuk sqarohej se cilit propozim i referohej, por në pikën 16 thuhej se IDF “do të kthejnë gradualisht territorin e Gazës që kanë pushtuar”.
Në planin e publikuar nga Shtëpia e Bardhë, megjithatë, flitet për tërheqje “deri në vijën e dakorduar”: kuptohet se kjo është një marrëveshje mes Trump dhe Netanyahu.
Është bashkëngjitur një hartë që ndan tre faza të tërheqjes brenda Rripit të Gazës:
Faza e parë – vetëm disa kilometra nga pozicionet aktuale për të favorizuar lirimin e pengjeve;
Faza e dytë – do të ndodhë vetëm pasi të vendoset një forcë e përkohshme ndërkombëtare e stabilizimit (ISF) në Gaza;
Faza e tretë – parashikon tërheqjen e IDF në një “zonë tampon” përgjatë kufirit me Izraelin, gjithmonë pra brenda territorit palestinez.
Pra, nuk është parashikuar për momentin një tërheqje e plotë nga Gaza, dhe tërheqja e ushtrisë “do të bëhet sipas kritereve dhe me kohëzgjatje që do të dakordohen mes IDF, ISF, garantëve dhe Shteteve të Bashkuara”, thuhet në pikën e re 16.
ANP, Bregu Perëndimor dhe Katari
Në draftin fillestar ishte edhe pika 18, ku Izraeli angazhohej të mos godiste më tokën e Katarit.
Kjo pikë është hequr nga plani zyrtar, megjithëse Netanyahu u detyrua nga Trump t’i kërkonte falje kryeministrit të Katarit, al-Thani për sulmin ajror të 9 shtatorit kundër një kompleksi banimi në Doha, ku po mblidheshin krerët e Hamasit.
Për Bregun Perëndimor nuk flitet, as në draft dhe as në versionin final të planit: Trump kishte deklaruar se nuk do të lejonte aneksimin nga Izraeli, por gjatë konferencës për shtyp në Shtëpinë e Bardhë me Netanyahun ishte shumë më pak i prerë.
Autoriteti Kombëtar Palestinez, sipas të dyja versioneve, do të ketë rol vetëm në një fazë të dytë dhe vetëm nëse i nënshtrohet një programi reformash të vlerësuar si të pranueshme nga Izraeli.
“Kurrë shtet palestinez”
Së fundi, çështja e shtetit të Palestinës. Si në draft, ashtu edhe në planin e publikuar nga Shtëpia e Bardhë thuhet se kjo marrëveshje për Gazën dhe reformat në ANP përbëjnë “rrugën e besueshme drejt vetëvendosjes dhe sovranitetit shtetëror palestinez, që ne e njohim si aspiratë e popullit palestinez”.
Por Netanyahu, sapo doli nga takimi me Trump dhe para se të hipte në avion për t’u kthyer në Izrael, deshi të qetësonte mbështetësit e tij. “Shtet të Palestinës nuk do të ketë kurrë, tha ai.
