Hungaria ka hedhur një hap vendimtar drejt çmontimit të sistemit politik të ndërtuar nga Viktor Orbán, pasi Parlamenti miratoi të hënën amendamentin e 17-të të Kushtetutës, i cili i jep fund mandatit të presidentit Tamás Sulyok dhe hap procesin e zëvendësimit të figurave kyçe të emëruara gjatë qeverisjes së mëparshme.
Amendamenti u miratua me 139 vota pro dhe 6 kundër, ndërsa deputetët e partisë së Orbánit, Fidesz, bojkotuan seancën parlamentare.
Kryeministri Péter Magyar, i cili fitoi zgjedhjet e prillit me një shumicë kushtetuese prej dy të tretash, e cilësoi votimin si fillimin e çmontimit të “regjimit të Orbánit”.
“Në bazë të mandatit demokratik të dhënë nga populli hungarez, tani mund të nisë zëvendësimi i kukullave politike të Orbánit“, deklaroi Magyar.
Sipas amendamentit, mandati i presidentit Tamás Sulyok përfundon sapo ndryshimet kushtetuese të hyjnë në fuqi. Më pas, Parlamenti do të zgjedhë një president të ri që do të qëndrojë në detyrë deri në hyrjen në fuqi të Kushtetutës së re, por jo më shumë se pesë vjet.
Nëse Sulyok refuzon ta dekretojë amendamentin brenda pesë ditëve, Parlamenti ka paralajmëruar se do të nisë procedurat për shkarkimin e tij, ndërsa ligji mund të firmoset nga kryetari i Parlamentit.
Ai akuzoi gjithashtu presidentin Sulyok se qëndroi në heshtje përballë shkeljeve të shtetit të së drejtës, përfshirë përdorimin e shërbimeve sekrete kundër opozitës, sulmet ndaj gjyqësorit, mediave dhe organizatave të shoqërisë civile.
Paketa kushtetuese nuk kufizohet vetëm te largimi i presidentit. Ajo vendos kufizim maksimal prej 12 vitesh për deputetët, kufi moshe 70 vjeç për gjyqtarët kushtetues, reforma në sistemin gjyqësor dhe krijimin e mekanizmave të rinj për rikthimin e asaj që qeveria e quan “demokraci kushtetuese”.
Që nga marrja e pushtetit në maj, qeveria e Péter Magyar ka nisur zëvendësimin e drejtuesve të institucioneve të emëruar gjatë epokës Orbán, ka mbyllur Zyrën për Mbrojtjen e Sovranitetit, të kritikuar si instrument presioni ndaj kundërshtarëve politikë, si dhe ka pezulluar shërbimin informativ të televizionit dhe radios publike, të cilin e ka cilësuar një “makineri propagande”.
Partia Fidesz e ka cilësuar amendamentin një “sulm të paprecedentë ndaj demokracisë”. Kreu i grupit parlamentar të partisë, Gergely Gulyás, dha dorëheqjen nga posti i tij, ndërsa mbështetësit e Orbánit organizuan protesta në Budapest kundër asaj që e quajnë “sundim arbitrar” të qeverisë së re.
Me votimin e së hënës, Hungaria hyn në një fazë të re politike, ku qeveria e Péter Magyar synon të zhbëjë institucionet dhe strukturat e ngritura gjatë 16 viteve të qeverisjes së Viktor Orbán.
