Një rresht në fjalimin nxitës të Geert Wilders (lideri i partisë PVV) për votuesit holandezë do të ndjekë Brukselin më shumë se çdo tjetër: një referendum për largimin nga BE.
Shtatë vjet pasi britanikët votuan për Brexit-in, një votim i ashtuquajtur Nexit ishte një pikë thelbësore e ofertës së suksesshme të liderit të ekstremit të djathtë në Holandë.
Dhe ndërsa Wilders e zbuti retorikën e tij anti-islame javët e fundit, nuk ka asnjë shenjë se ai dëshiron të zbusë euroskepticizmin e tij pas zgjedhjeve me fitoren e tij shokuese.
Edhe nëse votuesit holandezë nuk binden të ndjekin britanikët jashtë BE-së, sondazhet sugjerojnë se nuk ka gjasa, ka çdo indikacion se një qeveri e udhëhequr nga Wilders në Hagë do të jetë ende një makth për Brukselin.
Një vend për Wilders rreth tryezës së samitit të BE-së do të transformonte dinamikën, së bashku me liderët e tjerë të ekstremit të djathtë dhe nacionalistë tashmë në poste drejtuese. Papritur, politikat që variojnë nga veprimi i klimës, te reforma e BE-së dhe armët për Ukrainën do të jenë për debat, madje edhe ndryshim.
Që kur u shpallën exit poll-et, partnerët e mundshëm të qendrës së djathtë nuk e kanë përjashtuar mundësinë e formimit të një koalicioni me Wilders, i cili doli si fitues i qartë. Kjo përkundër faktit se për 10 vitet e fundit, ai është mbajtur jashtë nga qendrat.
Nga ana e tij, veterani 60-vjeçar duket se e ka seriozisht marrjen e pushtetit këtë herë.
Që kur zëvendësoi Mark Rutte si drejtues i VVD-së, Dilan Yeşilgöz, tregoi në fillim të fushatës se ajo mund të hynte në bisedimet e koalicionit me Wilders. Nga ana e tij, lideri i ekstremit të djathtë ka punuar shumë për t’u dukur më i arsyeshëm. Ai hodhi disa nga qëndrimet e tij më të ashpra, veçanërisht mbi Islamin – si ndalimi i xhamive – duke thënë se ka prioritete më të mëdha për të rregulluar.
Të mërkurën mbrëma, me daljen e rezultateve, Wilders ishte më i qartë: “Unë e kuptoj shumë mirë që partitë nuk duan të jenë në një qeveri me një parti që dëshiron masa antikushtetuese,” tha ai. “Ne nuk do të flasim për xhamitë, Kuranin dhe shkollat islame”.
Edhe nëse Wilders është i gatshëm të heqë dorë nga kërkesa e tij për një referendum të BE-së në këmbim të pushtetit, fitorja e tij do të sjellë ende një dridhje në institucionet e BE-së.
Dhe nëse partitë e qendrës bashkohen për të mbajtur Wilders-in jashtë, përsëri mund të ketë një çmim për të paguar me votuesit e zemëruar holandez më vonë.
Nxitës i tifozëve të Brexit, Nigel Farage, tregoi në Mbretërinë e Bashkuar se nuk duhet të jesh në pushtet për të qenë me ndikim të fuqishëm.
Erërat e ndryshimit
Migrimi ishte një çështje dominuese në zgjedhjet holandeze. Për politikanët e BE-së, ai mbetet një shqetësim i ngutshëm. Ndërsa numri i emigrantëve vazhdon të rritet, po ashtu ka edhe mbështetja për partitë e ekstremit të djathtë në shumë vende në Evropë. Në Itali vitin e kaluar, Giorgia Meloni fitoi pushtetin me “Fratelli d’IItalia”. Në Francë, Tubimi Kombëtar i Marine Le Pen mbetet një forcë e fuqishme, në vendin e dytë në sondazhe. Në Gjermani, Alternativa për Gjermaninë është ngjitur gjithashtu në vendin e dytë në muajt e fundit.
Në fjalimin e tij të fitores, Wilders u zotua të trajtojë atë që ai e quajti “tsunami i azilit” që goditi Holandën.
“Arsyet kryesore që votuesit kanë mbështetur Wilders në këto zgjedhje është agjenda e tij kundër emigracionit, e ndjekur nga qëndrimet e tij për krizën e kostos së jetesës dhe pozicionin e tij të kujdesit shëndetësor”, tha Sarah de Lange, profesoreshë e politikës në Universitetin e Amsterdamit. Partitë kryesore “legjitimuan Wilders” duke e bërë emigracionin një çështje kyçe, tha ajo. “Votuesit mund të kenë menduar se nëse kjo është çështja në diskutim, pse të mos votojnë për origjinalin dhe jo për kopjen?”
Për të majtën, pika e ndritshme në Holandë ishte një shfaqje e fortë për një aleancë të mirë organizuar midis Laburistëve dhe të Gjelbërve. Frans Timmermans, ish-zëvendëspresidenti i Komisionit Evropian, galvanizoi mbështetjen pas tij. Por edhe ajo biletë e përbashkët nuk mundi t’i afrohej rezultatit të Wilders.
Qershorin e ardhshëm, 27 vendet e BE-së zhvillojnë zgjedhjet për Parlamentin Evropian.
Në të njëjtën ditë që votuesit zgjedhin eurodeputetët e tyre, Belgjika zhvillon zgjedhjet e përgjithshme. Udhëheqësi i pavarësisë flamande e ekstremit të djathtë, Tom Van Grieken, i cili po ashtu po shikon një përparim të madh, ofroi urimet e tij për Wilders: “Partitë si e jona janë në të gjithë Evropën”, tha ai.
Kryeministri i Hungarisë Viktor Orbán festoi gjithashtu: “Erërat e ndryshimit janë këtu!”./Politico.eu– Liberale.al
